൩. സമാധിഭാവനാമയഞാണനിദ്ദേസോ

൪൩. കഥം സംവരിത്വാ സമാദഹനേ പഞ്ഞാ സമാധിഭാവനാമയേ ഞാണം? ഏകോ സമാധി – ചിത്തസ്സ ഏകഗ്ഗതാ. ദ്വേ സമാധീ – ലോകിയോ സമാധി, ലോകുത്തരോ സമാധി. തയോ സമാധീ – സവിതക്കസവിചാരോ സമാധി, അവിതക്കവിചാരമത്തോ സമാധി, അവിതക്കഅവിചാരോ സമാധി. ചത്താരോ സമാധീ – ഹാനഭാഗിയോ സമാധി, ഠിതിഭാഗിയോ സമാധി, വിസേസഭാഗിയോ സമാധി, നിബ്ബേധഭാഗിയോ സമാധി. പഞ്ച സമാധീ – പീതിഫരണതാ, സുഖഫരണതാ, ചേതോഫരണതാ, ആലോകഫരണതാ, പച്ചവേക്ഖണാനിമിത്തം [പച്ചവേക്ഖനാനിമിത്തം (ക.)].

ഛ സമാധീ – ബുദ്ധാനുസ്സതിവസേന ചിത്തസ്സ ഏകഗ്ഗതാ അവിക്ഖേപോ സമാധി, ധമ്മാനുസ്സതിവസേന ചിത്തസ്സ ഏകഗ്ഗതാ അവിക്ഖേപോ സമാധി, സങ്ഘാനുസ്സതിവസേന ചിത്തസ്സ ഏകഗ്ഗതാ അവിക്ഖേപോ സമാധി, സീലാനുസ്സതിവസേന ചിത്തസ്സ ഏകഗ്ഗതാ അവിക്ഖേപോ സമാധി, ചാഗാനുസ്സതിവസേന ചിത്തസ്സ ഏകഗ്ഗതാ അവിക്ഖേപോ സമാധി, ദേവതാനുസ്സതിവസേന ചിത്തസ്സ ഏകഗ്ഗതാ അവിക്ഖേപോ സമാധി. സത്ത സമാധീ – സമാധികുസലതാ, സമാധിസ്സ സമാപത്തികുസലതാ, സമാധിസ്സ ഠിതികുസലതാ, സമാധിസ്സ വുട്ഠാനകുസലതാ, സമാധിസ്സ കല്ലതാകുസലതാ [കല്ലിതകുസലതാ (സ്യാ. ക.)], സമാധിസ്സ ഗോചരകുസലതാ, സമാധിസ്സ അഭിനീഹാരകുസലതാ. അട്ഠ സമാധീ – പഥവീകസിണവസേന ചിത്തസ്സ ഏകഗ്ഗതാ അവിക്ഖേപോ സമാധി, ആപോകസിണവസേന…പേ… തേജോകസിണവസേന… വായോകസിണവസേന… നീലകസിണവസേന… പീതകസിണവസേന… ലോഹിതകസിണവസേന… ഓദാതകസിണവസേന ചിത്തസ്സ ഏകഗ്ഗതാ അവിക്ഖേപോ സമാധി. നവ സമാധീ – രൂപാവചരോ സമാധി അത്ഥി ഹീനോ, അത്ഥി മജ്ഝോമോ, അത്ഥി പണീതോ; അരൂപാവചരോ സമാധി അത്ഥി ഹീനോ, അത്ഥി മജ്ഝോമോ, അത്ഥി പണീതോ; സുഞ്ഞതോ സമാധി, അനിമിത്തോ സമാധി, അപ്പണിഹിതോ സമാധി. ദസ സമാധീ – ഉദ്ധുമാതകസഞ്ഞാവസേന ചിത്തസ്സ ഏകഗ്ഗതാ അവിക്ഖേപോ സമാധി, വിനീലകസഞ്ഞാവസേന…പേ… വിപുബ്ബകസഞ്ഞാവസേന… വിച്ഛിദ്ദകസഞ്ഞാവസേന… വിക്ഖായിതകസഞ്ഞാവസേന… വിക്ഖിത്തകസഞ്ഞാവസേന… ഹതവിക്ഖിത്തകസഞ്ഞാവസേന… ലോഹിതകസഞ്ഞാവസേന… പുളവകസഞ്ഞാവസേന [പുളുവക സഞ്ഞാവസേന (ക.)] … അട്ഠികസഞ്ഞാവസേന ചിത്തസ്സ ഏകഗ്ഗതാ അവിക്ഖേപോ സമാധി. ഇമേ പഞ്ചപഞ്ഞാസ സമാധി.

൪൪. അപി ച, പഞ്ചവീസതി സമാധിസ്സ സമാധിട്ഠാ – പരിഗ്ഗഹട്ഠേന സമാധി, പരിവാരട്ഠേന സമാധി, പരിപൂരട്ഠേന സമാധി, ഏകഗ്ഗട്ഠേന സമാധി, അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധി, അവിസാരട്ഠേന സമാധി, അനാവിലട്ഠേന സമാധി, അനിഞ്ജനട്ഠേന സമാധി, വിമുത്തട്ഠേന സമാധി, ഏകത്തുപട്ഠാനവസേന ചിത്തസ്സ ഠിതത്താ സമാധി, സമം ഏസതീതി സമാധി, വിസമം നേസതീതി സമാധി, സമം ഏസിതത്താ സമാധി, വിസമം നേസിതത്താ സമാധി, സമം ആദിയതീതി സമാധി, വിസമം നാദിയതീതി സമാധി, സമം ആദിന്നത്താ സമാധി, വിസമം അനാദിന്നത്താ സമാധി, സമം പടിപജ്ജതീതി സമാധി, വിസമം നപ്പടിപജ്ജതീതി സമാധി, സമം പടിപന്നത്താ സമാധി, വിസമം നപ്പടിപന്നത്താ സമാധി, സമം ഝായതീതി സമാധി, വിസമം ഝാപേതീതി സമാധി, സമം ഝാതത്താ സമാധി, വിസമം ഝാപിതത്താ സമാധി, സമോ ച ഹിതോ ച സുഖോ ചാതി സമാധി. ഇമേ പഞ്ചവീസതി സമാധിസ്സ സമാധിട്ഠാ. തം ഞാതട്ഠേന ഞാണം, പജാനനട്ഠേന പഞ്ഞാ. തേന വുച്ചതി – ‘‘സംവരിത്വാ സമാദഹനേ പഞ്ഞാ സമാധിഭാവനാമയേ ഞാണം’’.

സമാധിഭാവനാമയഞാണനിദ്ദേസോ തതിയോ.