൧൨. നിബ്ബാനസന്നിഹിതപഞ്ഹോ

൧൨. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, അത്ഥി സോ പദേസോ പുരത്ഥിമായ വാ ദിസായ ദക്ഖിണായ വാ ദിസായ പച്ഛിമായ വാ ദിസായ ഉത്തരായ വാ ദിസായ ഉദ്ധം വാ അധോ വാ തിരിയം വാ, യത്ഥ നിബ്ബാനം സന്നിഹിത’’ന്തി? ‘‘നത്ഥി, മഹാരാജ, സോ പദേസോ പുരത്ഥിമായ വാ ദിസായ ദക്ഖിണായ വാ ദിസായ പച്ഛിമായ വാ ദിസായ ഉത്തരായ വാ ദിസായ ഉദ്ധം വാ അധോ വാ തിരിയം വാ, യത്ഥ നിബ്ബാനം സന്നിഹിത’’ന്തി.

‘‘യദി, ഭന്തേ നാഗസേന, നത്ഥി നിബ്ബാനസ്സ സന്നിഹിതോകാസോ, തേന ഹി നത്ഥി നിബ്ബാനം? യേസഞ്ച തം നിബ്ബാനം സച്ഛികതം, തേസമ്പി സച്ഛികിരിയാ മിച്ഛാ, കാരണം തത്ഥ വക്ഖാമി, യഥാ, ഭന്തേ നാഗസേന, മഹിയാ ധഞ്ഞുട്ഠാനം ഖേത്തം അത്ഥി, ഗന്ധുട്ഠാനം പുപ്ഫം അത്ഥി, പുപ്ഫുട്ഠാനം ഗുമ്ബോ അത്ഥി, ഫലുട്ഠാനം രുക്ഖോ അത്ഥി, രതനുട്ഠാനം ആകരോ അത്ഥി, തത്ഥ യോ കോചി യം യം ഇച്ഛതി, സോ തത്ഥ ഗന്ത്വാ തം തം ഹരതി, ഏവമേവ ഖോ, ഭന്തേ നാഗസേന, യദി നിബ്ബാനം അത്ഥി, തസ്സ നിബ്ബാനസ്സ ഉട്ഠാനോകാസോപി ഇച്ഛിതബ്ബോ, യസ്മാ ച ഖോ, ഭന്തേ നാഗസേന, നിബ്ബാനസ്സ ഉട്ഠാനോകാസോ നത്ഥി, തസ്മാ നത്ഥി നിബ്ബാനന്തി ബ്രൂമി, യേസഞ്ച നിബ്ബാനം സച്ഛികതം, തേസമ്പി സച്ഛികിരിയാ മിച്ഛാ’’തി.

‘‘നത്ഥി, മഹാരാജ, നിബ്ബാനസ്സ സന്നിഹിതോകാസോ, അത്ഥി ചേതം നിബ്ബാനം, സമ്മാപടിപന്നോ യോനിസോ മനസികാരേന നിബ്ബാനം സച്ഛികരോതി. യഥാ പന, മഹാരാജ, അത്ഥി അഗ്ഗി നാമ, നത്ഥി തസ്സ സന്നിഹിതോകാസോ, ദ്വേ കട്ഠാനി സങ്ഘട്ടേന്തോ അഗ്ഗിം അധിഗച്ഛതി. ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, അത്ഥി നിബ്ബാനം, നത്ഥി തസ്സ സന്നിഹിതോകാസോ, സമ്മാപടിപന്നോ യോനിസോ മനസികാരേന നിബ്ബാനം സച്ഛികരോതി.

‘‘യഥാ വാ പന, മഹാരാജ, അത്ഥി സത്ത രതനാനി നാമ. സേയ്യഥിദം, ചക്കരതനം ഹത്ഥിരതനം അസ്സരതനം മണിരതനം ഇത്ഥിരതനം ഗഹപതിരതനം പരിണായകരതനം. ന ച തേസം രതനാനം സന്നിഹിതോകാസോ അത്ഥി, ഖത്തിയസ്സ പന സമ്മാപടിപന്നസ്സ പടിപത്തിബലേന താനി രതനാനി ഉപഗച്ഛന്തി. ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, അത്ഥി നിബ്ബാനം, നത്ഥി തസ്സ സന്നിഹിതോകാസോ, സമ്മാപടിപന്നോ യോനിസോ മനസികാരേന നിബ്ബാനം സച്ഛികരോതീ’’തി.

‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, നിബ്ബാനസ്സ സന്നിഹിതോകാസോ മാ ഹോതു, അത്ഥി പന തം ഠാനം, യത്ഥ ഠിതോ സമ്മാപടിപന്നോ നിബ്ബാനം സച്ഛികരോതീ’’തി? ‘‘ആമ, മഹാരാജ, അത്ഥി തം ഠാനം, യത്ഥ ഠിതോ സമ്മാപടിപന്നോ നിബ്ബാനം സച്ഛികരോതീ’’തി.

‘‘കതമം പന, ഭന്തേ, തം ഠാനം, യത്ഥ ഠിതോ സമ്മാപടിപന്നോ നിബ്ബാനം സച്ഛികരോതീ’’തി? ‘‘സീലം, മഹാരാജ, ഠാനം, സീലേ പതിട്ഠിതോ യോനിസോ മനസികരോന്തോ സക്കയവനേപി ചീനവിലാതേപി അലസന്ദേപി നിഗുമ്ബേപി [നികുമ്ബേപി (സീ. സ്യാ. പീ.)] കാസികോസലേപി കസ്മീരേപി ഗന്ധാരേപി നഗമുദ്ധനിപി ബ്രഹ്മലോകേപി യത്ഥ കത്ഥചിപി ഠിതോ സമ്മാപടിപന്നോ നിബ്ബാനം സച്ഛികരോതി. യഥാ, മഹാരാജ, യോ കോചി ചക്ഖുമാ പുരിസോ സകയവനേപി ചീനവിലാതേപി അലസന്ദേപി നിഗുമ്ബേപി കാസികോസലേപി കസ്മീരേപി ഗന്ധാരേപി നഗമുദ്ധനിപി ബ്രഹ്മലോകേപി യത്ഥ കത്ഥചിപി ഠിതോ ആകാസം പസ്സതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, സീലേ പതിട്ഠിതോ യോനിസോ മനസികരോന്തോ സകയവനേപി…പേ… യത്ഥ കത്ഥചിപി ഠിതോ സമ്മാപടിപന്നോ നിബ്ബാനം സച്ഛികരോതി.

‘‘യഥാ വാ പന, മഹാരാജ, സകയവനേപി…പേ… യത്ഥ കത്ഥചിപി ഠിതസ്സ പുബ്ബദിസാ അത്ഥി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, സീലേ പതിട്ഠിതസ്സ യോനിസോ മനസികരോന്തസ്സ സക്കയവനേപി…പേ… യത്ഥ കത്ഥചിപി ഠിതസ്സ സമ്മാപടിപന്നസ്സ അത്ഥി നിബ്ബാനസച്ഛികിരിയാ’’തി. ‘‘സാധു, ഭന്തേ നാഗസേന, ദേസിതം തയാ നിബ്ബാനം, ദേസിതാ നിബ്ബാനസച്ഛികിരിയാ, പരിക്ഖതാ സീലഗുണാ, ദസ്സിതാ സമ്മാപടിപത്തി, ഉസ്സാപിതോ ധമ്മദ്ധജോ, സണ്ഠപിതാ ധമ്മനേത്തി, അവഞ്ഝോ സുപ്പയുത്താനം സമ്മാപയോഗോ, ഏവമേതം ഗണിവരപവര തഥാ സമ്പടിച്ഛാമീ’’തി.

നിബ്ബാനസന്നിഹിതപഞ്ഹോ ദ്വാദസമോ.

വേസ്സന്തരവഗ്ഗോ തതിയോ.

ഇമസ്മിം വഗ്ഗേ ദ്വാദസ പഞ്ഹാ.