൫൪൫. മഹാനാരദകസ്സപജാതകം (൮)

൧൧൫൩. ‘‘അഹു രാജാ വിദേഹാനം, അങ്ഗതി [അങ്ഗാതി (സീ.) ഏവമുപരിപി] നാമ ഖത്തിയോ;

പഹൂതയോഗ്ഗോ ധനിമാ, അനന്തബലപോരിസോ.

൧൧൫൪. സോ ച പന്നരസിം [പന്നരസേ (സ്യാ. ക.)] രത്തിം, പുരിമയാമേ അനാഗതേ;

ചാതുമാസാ [ചാതുമസ്സ (സീ. പീ.)] കോമുദിയാ, അമച്ചേ സന്നിപാതയി.

൧൧൫൫. ‘‘പണ്ഡിതേ സുതസമ്പന്നേ, മിതപുബ്ബേ [മിഹിതപുബ്ബേ (സീ. പീ.)] വിചക്ഖണേ;

വിജയഞ്ച സുനാമഞ്ച, സേനാപതിം അലാതകം.

൧൧൫൬. ‘‘തമനുപുച്ഛി വേദേഹോ, ‘‘പച്ചേകം ബ്രൂഥ സം രുചിം;

ചാതുമാസാ കോമുദജ്ജ, ജുണ്ഹം ബ്യപഹതം [ബ്യപഗതം (സീ. പീ.)] തമം;

കായജ്ജ രതിയാ രത്തിം, വിഹരേമു ഇമം ഉതും’’.

൧൧൫൭. ‘‘തതോ സേനാപതി രഞ്ഞോ, അലാതോ ഏതദബ്രവി;

‘‘ഹട്ഠം യോഗ്ഗം ബലം സബ്ബം, സേനം സന്നാഹയാമസേ.

൧൧൫൮. ‘‘നിയ്യാമ ദേവ യുദ്ധായ, അനന്തബലപോരിസാ;

യേ തേ വസം ന ആയന്തി, വസം ഉപനയാമസേ [ഉപനിയ്യാമസേ (ക.)];

ഏസാ മയ്ഹം സകാ ദിട്ഠി, അജിതം ഓജിനാമസേ.

൧൧൫൯. അലാതസ്സ വചോ സുത്വാ, സുനാമോ ഏതദബ്രവി;

‘‘സബ്ബേ തുയ്ഹം മഹാരാജ, അമിത്താ വസമാഗതാ.

൧൧൬൦. ‘‘നിക്ഖിത്തസത്ഥാ പച്ചത്ഥാ, നിവാതമനുവത്തരേ;

ഉത്തമോ ഉസ്സവോ അജ്ജ, ന യുദ്ധം മമ രുച്ചതി.

൧൧൬൧. ‘‘അന്നപാനഞ്ച ഖജ്ജഞ്ച, ഖിപ്പം അഭിഹരന്തു തേ;

രമസ്സു ദേവ കാമേഹി, നച്ചഗീതേ സുവാദിതേ’’.

൧൧൬൨. സുനാമസ്സ വചോ സുത്വാ, വിജയോ ഏതദബ്രവി;

‘‘സബ്ബേ കാമാ മഹാരാജ, നിച്ചം തവ മുപട്ഠിതാ.

൧൧൬൩. ‘‘ന ഹേതേ ദുല്ലഭാ ദേവ, തവ കാമേഹി മോദിതും;

സദാപി കാമാ സുലഭാ, നേതം ചിത്തമതം [ചിത്തം മതീ (ക.)] മമ.

൧൧൬൪. ‘‘സമണം ബ്രാഹ്മണം വാപി, ഉപാസേമു ബഹുസ്സുതം;

യോ നജ്ജ വിനയേ കങ്ഖം, അത്ഥധമ്മവിദൂ ഇസേ’’.

൧൧൬൫. വിജയസ്സ വചോ സുത്വാ, രാജാ അങ്ഗതി മബ്രവി;

‘‘യഥാ വിജയോ ഭണതി, മയ്ഹമ്പേതംവ രുച്ചതി.

൧൧൬൬. ‘‘സമണം ബ്രാഹ്മണം വാപി, ഉപാസേമു ബഹുസ്സുതം;

യോ നജ്ജ വിനയേ കങ്ഖം, അത്ഥധമ്മവിദൂ ഇസേ.

൧൧൬൭. ‘‘സബ്ബേവ സന്താ കരോഥ മതിം, കം ഉപാസേമു പണ്ഡിതം;

യോ [കോ (സീ. പീ.)] നജ്ജ വിനയേ കങ്ഖം, അത്ഥധമ്മവിദൂ ഇസേ’’.

൧൧൬൮. ‘‘വേദേഹസ്സ വചോ സുത്വാ, അലാതോ ഏതദബ്രവി;

‘‘അത്ഥായം മിഗദായസ്മിം, അചേലോ ധീരസമ്മതോ.

൧൧൬൯. ‘‘ഗുണോ കസ്സപഗോത്തായം, സുതോ ചിത്രകഥീ ഗണീ;

തം ദേവ [തദേവ (ക.)] പയിരുപാസേമു [പയിരുപാസയ (സീ. പീ.)], സോ നോ കങ്ഖം വിനേസ്സതി’’.

൧൧൭൦. ‘‘അലാതസ്സ വചോ സുത്വാ, രാജാ ചോദേസി സാരഥിം;

‘‘മിഗദായം ഗമിസ്സാമ, യുത്തം യാനം ഇധാനയ’’.

൧൧൭൧. തസ്സ യാനം അയോജേസും, ദന്തം രൂപിയപക്ഖരം [രൂപിയുപക്ഖരം (ക.)];

സുക്കമട്ഠപരിവാരം, പണ്ഡരം ദോസിനാമുഖം.

൧൧൭൨. ‘‘തത്രാസും കുമുദായുത്താ, ചത്താരോ സിന്ധവാ ഹയാ;

അനിലൂപമസമുപ്പാതാ [അനിലൂപമസമുപ്പാദാ (ക.)], സുദന്താ സോണ്ണമാലിനോ.

൧൧൭൩. ‘‘സേതച്ഛത്തം സേതരഥോ, സേതസ്സാ സേതബീജനീ;

വേദേഹോ സഹമച്ചേഹി, നിയ്യം ചന്ദോവ സോഭതി.

൧൧൭൪. ‘‘തമനുയായിംസു ബഹവോ, ഇന്ദിഖഗ്ഗധരാ [ഇന്ദഖഗ്ഗധരാ (സീ.), ഇട്ഠിഖഗ്ഗധരാ (പീ.)] ബലീ;

അസ്സപിട്ഠിഗതാ വീരാ, നരാ നരവരാധിപം.

൧൧൭൫. സോ മുഹുത്തംവ യായിത്വാ, യാനാ ഓരുയ്ഹ ഖത്തിയോ;

വേദേഹോ സഹമച്ചേഹി, പത്തീ ഗുണമുപാഗമി.

൧൧൭൬. യേപി തത്ഥ തദാ ആസും, ബ്രാഹ്മണിബ്ഭാ സമാഗതാ;

ന തേ അപനയീ രാജാ, അകതം ഭൂമിമാഗതേ.

൧൧൭൭. ‘‘തതോ സോ മുദുകാ ഭിസിയാ, മുദുചിത്തകസന്ഥതേ [മുദുചിത്തകളന്ദകേ (സീ. പീ.)];

മുദുപച്ചത്ഥതേ രാജാ, ഏകമന്തം ഉപാവിസി.

൧൧൭൮. ‘‘നിസജ്ജ രാജാ സമ്മോദി, കഥം സാരണിയം തതോ;

‘‘കച്ചി യാപനിയം ഭന്തേ, വാതാനമവിയഗ്ഗതാ [വാതാനമവിസഗ്ഗതാ (സീ. പീ.), വാതാനമവിയത്തതാ (സ്യാ.)].

൧൧൭൯. ‘‘കച്ചി അകസിരാ വുത്തി, ലഭസി [ലബ്ഭതി (സീ. പീ.)] പിണ്ഡയാപനം [പിണ്ഡിയാപനം (സ്യാ. ക.)];

അപാബാധോ ചസി കച്ചി, ചക്ഖും ന പരിഹായതി’’.

൧൧൮൦. തം ഗുണോ പടിസമ്മോദി, വേദേഹം വിനയേ രതം;

‘‘യാപനീയം മഹാരാജ, സബ്ബമേതം തദൂഭയം.

൧൧൮൧. ‘‘കച്ചി തുയ്ഹമ്പി വേദേഹ, പച്ചന്താ ന ബലീയരേ;

കച്ചി അരോഗം യോഗ്ഗം തേ, കച്ചി വഹതി വാഹനം;

കച്ചി തേ ബ്യാധയോ നത്ഥി, സരീരസ്സുപതാപിയാ’’ [സരീരസ്സുപതാപികാ (സീ. പീ.), സരീരസ്സുപതാപനാ (?)].

൧൧൮൨. പടിസമ്മോദിതോ രാജാ, തതോ പുച്ഛി അനന്തരാ;

അത്ഥം ധമ്മഞ്ച ഞായഞ്ച, ധമ്മകാമോ രഥേസഭോ.

൧൧൮൩. ‘‘കഥം ധമ്മം ചരേ മച്ചോ, മാതാപിതൂസു കസ്സപ;

കഥം ചരേ ആചരിയേ, പുത്തദാരേ കഥം ചരേ.

൧൧൮൪. ‘‘കഥം ചരേയ്യ വുഡ്ഢേസു, കഥം സമണബ്രാഹ്മണേ;

കഥഞ്ച ബലകായസ്മിം, കഥം ജനപദേ ചരേ.

൧൧൮൫. ‘‘കഥം ധമ്മം ചരിത്വാന, മച്ചാ ഗച്ഛന്തി [പേച്ച ഗച്ഛതി (സീ. സ്യാ. പീ.)] സുഗ്ഗതിം;

കഥഞ്ചേകേ അധമ്മട്ഠാ, പതന്തി നിരയം അഥോ’’.

൧൧൮൬. ‘‘വേദേഹസ്സ വചോ സുത്വാ, കസ്സപോ ഏതദബ്രവി;

‘‘‘സുണോഹി മേ മഹാരാജ, സച്ചം അവിതഥം പദം.

൧൧൮൭. ‘‘‘നത്ഥി ധമ്മചരിതസ്സ [ധമ്മസ്സ ചിണ്ണസ്സ (സീ.)], ഫലം കല്യാണപാപകം;

നത്ഥി ദേവ പരോ ലോകോ, കോ തതോ ഹി ഇധാഗതോ.

൧൧൮൮. ‘‘‘നത്ഥി ദേവ പിതരോ വാ, കുതോ മാതാ കുതോ പിതാ;

നത്ഥി ആചരിയോ നാമ, അദന്തം കോ ദമേസ്സതി.

൧൧൮൯. ‘‘‘സമതുല്യാനി ഭൂതാനി, നത്ഥി ജേട്ഠാപചായികാ;

നത്ഥി ബലം വീരിയം വാ, കുതോ ഉട്ഠാനപോരിസം;

നിയതാനി ഹി ഭൂതാനി, യഥാ ഗോടവിസോ തഥാ.

൧൧൯൦. ‘‘‘ലദ്ധേയ്യം ലഭതേ മച്ചോ, തത്ഥ ദാനഫലം കുതോ;

നത്ഥി ദാനഫലം ദേവ, അവസോ ദേവവീരിയോ.

൧൧൯൧. ‘‘‘ബാലേഹി ദാനം പഞ്ഞത്തം, പണ്ഡിതേഹി പടിച്ഛിതം;

അവസാ ദേന്തി ധീരാനം, ബാലാ പണ്ഡിതമാനിനോ.

൧൧൯൨. ‘‘‘സത്തിമേ സസ്സതാ കായാ, അച്ഛേജ്ജാ അവികോപിനോ;

തേജോ പഥവീ ആപോ ച, വായോ സുഖം ദുഖഞ്ചിമേ;

ജീവേ ച സത്തിമേ കായാ, യേസം ഛേത്താ ന വിജ്ജതി.

൧൧൯൩. ‘‘‘നത്ഥി ഹന്താ വ ഛേത്താ വാ, ഹഞ്ഞേ യേവാപി [ഹഞ്ഞരേ വാപി (സീ. സ്യാ. പീ.)] കോചി നം;

അന്തരേനേവ കായാനം, സത്ഥാനി വീതിവത്തരേ.

൧൧൯൪. ‘‘‘യോ ചാപി [യോപായം (സീ. പീ.), യോ ചായം (സ്യാ. ക.)] സിരമാദായ, പരേസം നിസിതാസിനാ;

ന സോ ഛിന്ദതി തേ കായേ, തത്ഥ പാപഫലം കുതോ.

൧൧൯൫. ‘‘‘ചുല്ലാസീതിമഹാകപ്പേ, സബ്ബേ സുജ്ഝന്തി സംസരം;

അനാഗതേ തമ്ഹി കാലേ, സഞ്ഞതോപി ന സുജ്ഝതി.

൧൧൯൬. ‘‘‘ചരിത്വാപി ബഹും ഭദ്രം, നേവ സുജ്ഝന്തിനാഗതേ;

പാപഞ്ചേപി ബഹും കത്വാ, തം ഖണം നാതിവത്തരേ.

൧൧൯൭. ‘‘‘അനുപുബ്ബേന നോ സുദ്ധി, കപ്പാനം ചുല്ലസീതിയാ;

നിയതിം നാതിവത്താമ, വേലന്തമിവ സാഗരോ’’’.

൧൧൯൮. കസ്സപസ്സ വചോ സുത്വാ, അലാതോ ഏതദബ്രവി;

‘‘യഥാ ഭദന്തോ ഭണതി, മയ്ഹമ്പേതംവ രുച്ചതി.

൧൧൯൯. ‘‘അഹമ്പി പുരിമം ജാതിം, സരേ സംസരിതത്തനോ;

പിങ്ഗലോ നാമഹം ആസിം, ലുദ്ദോ ഗോഘാതകോ പുരേ.

൧൨൦൦. ‘‘ബാരാണസിയം ഫീതായം, ബഹും പാപം കതം മയാ;

ബഹൂ മയാ ഹതാ പാണാ, മഹിംസാ സൂകരാ അജാ.

൧൨൦൧. ‘‘തതോ ചുതോ ഇധ ജാതോ, ഇദ്ധേ സേനാപതീകുലേ;

നത്ഥി നൂന ഫലം പാപം, യോഹം [പാപേ സോഹം (സീ. പീ.)] ന നിരയം ഗതോ.

൧൨൦൨. അഥേത്ഥ ബീജകോ നാമ, ദാസോ ആസി പടച്ചരീ [പളച്ചരീ (സീ. പീ.), പടജ്ജരീ (ക.)];

ഉപോസഥം ഉപവസന്തോ, ഗുണസന്തികുപാഗമി.

൧൨൦൩. കസ്സപസ്സ വചോ സുത്വാ, അലാതസ്സ ച ഭാസിതം;

പസ്സസന്തോ മുഹും ഉണ്ഹം, രുദം അസ്സൂനി വത്തയി.

൧൨൦൪. തമനുപുച്ഛി വേദേഹോ, ‘‘കിമത്ഥം സമ്മ രോദസി;

കിം തേ സുതം വാ ദിട്ഠം വാ, കിം മം വേദേസി വേദനം’’.

൧൨൦൫. വേദേഹസ്സ വചോ സുത്വാ, ബീജകോ ഏതദബ്രവി;

‘‘നത്ഥി മേ വേദനാ ദുക്ഖാ, മഹാരാജ സുണോഹി മേ.

൧൨൦൬. ‘‘അഹമ്പി പുരിമം ജാതിം, സരാമി സുഖമത്തനോ;

സാകേതാഹം പുരേ ആസിം, ഭാവസേട്ഠി ഗുണേ രതോ.

൧൨൦൭. ‘‘സമ്മതോ ബ്രാഹ്മണിബ്ഭാനം, സംവിഭാഗരതോ സുചി;

ന ചാപി പാപകം കമ്മം, സരാമി കതമത്തനോ.

൧൨൦൮. ‘‘തതോ ചുതാഹം വേദേഹ, ഇധ ജാതോ ദുരിത്ഥിയാ;

ഗബ്ഭമ്ഹി കുമ്ഭദാസിയാ, യതോ ജാതോ സുദുഗ്ഗതോ.

൧൨൦൯. ‘‘ഏവമ്പി ദുഗ്ഗതോ സന്തോ, സമചരിയം അധിട്ഠിതോ;

ഉപഡ്ഢഭാഗം ഭത്തസ്സ, ദദാമി യോ മേ ഇച്ഛതി.

൧൨൧൦. ‘‘ചാതുദ്ദസിം പഞ്ചദസിം, സദാ ഉപവസാമഹം;

ന ചാപി [ന അഹം (ക.)] ഭൂതേ ഹിംസാമി, ഥേയ്യഞ്ചാപി വിവജ്ജയിം.

൧൨൧൧. ‘‘സബ്ബമേവ ഹി നൂനേതം, സുചിണ്ണം ഭവതി നിപ്ഫലം;

നിരത്ഥം മഞ്ഞിദം സീലം, അലാതോ ഭാസതീ യഥാ.

൧൨൧൨. ‘‘കലിമേവ നൂന ഗണ്ഹാമി, അസിപ്പോ ധുത്തകോ യഥാ;

കടം അലാതോ ഗണ്ഹാതി, കിതവോസിക്ഖിതോ യഥാ.

൧൨൧൩. ‘‘ദ്വാരം നപ്പടിപസ്സാമി, യേന ഗച്ഛാമി സുഗ്ഗതിം;

തസ്മാ രാജ പരോദാമി, സുത്വാ കസ്സപഭാസിതം’’.

൧൨൧൪. ബീജകസ്സ വചോ സുത്വാ, രാജാ അങ്ഗതി മബ്രവി;

‘‘നത്ഥി ദ്വാരം സുഗതിയാ, നിയതിം [നിയതം (സ്യാ.)] കങ്ഖ ബീജക.

൧൨൧൫. ‘‘സുഖം വാ യദി വാ ദുക്ഖം, നിയതിയാ കിര ലബ്ഭതി;

സംസാരസുദ്ധി സബ്ബേസം, മാ തുരിത്ഥോ [തുരിതോ (സ്യാ.)] അനാഗതേ.

൧൨൧൬. ‘‘അഹമ്പി പുബ്ബേ കല്യാണോ, ബ്രാഹ്മണിബ്ഭേസു ബ്യാവടോ [വാവടോ (ക.)];

വോഹാരമനുസാസന്തോ, രതിഹീനോ തദന്തരാ’’.

൧൨൧൭. ‘‘പുനപി ഭന്തേ ദക്ഖേമു, സങ്ഗതി ചേ ഭവിസ്സതി’’;

ഇദം വത്വാന വേദേഹോ, പച്ചഗാ സനിവേസനം.

൧൨൧൮. തതോ രത്യാ വിവസാനേ, ഉപട്ഠാനമ്ഹി അങ്ഗതി;

അമച്ചേ സന്നിപാതേത്വാ, ഇദം വചനമബ്രവി.

൧൨൧൯. ‘‘ചന്ദകേ മേ വിമാനസ്മിം, സദാ കാമേ വിധേന്തു മേ;

മാ ഉപഗച്ഛും അത്ഥേസു, ഗുയ്ഹപ്പകാസിയേസു ച.

൧൨൨൦. ‘‘വിജയോ ച സുനാമോ ച, സേനാപതി അലാതകോ;

ഏതേ അത്ഥേ നിസീദന്തു, വോഹാരകുസലാ തയോ’’.

൧൨൨൧. ഇദം വത്വാന വേദേഹോ, കാമേവ ബഹുമഞ്ഞഥ;

ന ചാപി ബ്രാഹ്മണിബ്ഭേസു, അത്ഥേ കിസ്മിഞ്ചി ബ്യാവടോ.

൧൨൨൨. തതോ ദ്വേസത്തരത്തസ്സ, വേദേഹസ്സത്രജാ പിയാ;

രാജകഞ്ഞാ രുചാ [രുജാ (സീ. പീ.) ഏവമുപരിപി] നാമ, ധാതിമാതരമബ്രവി.

൧൨൨൩. ‘അലങ്കരോഥ മം ഖിപ്പം, സഖിയോ ചാലങ്കരോന്തു [ച കരോന്തു (സീ. പീ.)] മേ;

സുവേ പന്നരസോ ദിബ്യോ, ഗച്ഛം ഇസ്സരസന്തികേ’ [പിതുസ്സ സന്തികേ (സ്യാ.)].

൧൨൨൪. തസ്സാ മാല്യം അഭിഹരിംസു, ചന്ദനഞ്ച മഹാരഹം;

മണിസങ്ഖമുത്താരതനം, നാനാരത്തേ ച അമ്ബരേ.