൧൯. സട്ഠിനിപാതോ

൫൨൯. സോണകജാതകം (൧)

൧. ‘‘തസ്സ സുത്വാ സതം ദമ്മി, സഹസ്സം ദിട്ഠ [ദട്ഠു (സീ. പീ.)] സോണകം;

കോ മേ സോണകമക്ഖാതി, സഹായം പംസുകീളിതം’’.

൨. ‘‘അഥബ്രവീ മാണവകോ, ദഹരോ പഞ്ചചൂളകോ;

മയ്ഹം സുത്വാ സതം ദേഹി, സഹസ്സം ദിട്ഠ [ദട്ഠു (സീ. പീ.)] സോണകം;

അഹം തേ സോണകക്ഖിസ്സം [അഹം സോണകമക്ഖിസ്സം (സീ. പീ.), അഹം തേ സോണകമക്ഖിസ്സം (സ്യാ.)], സഹായം പംസുകീളിതം’’.

൩. ‘‘കതമസ്മിം [കതരസ്മിം (സീ. സ്യാ. പീ.)] സോ ജനപദേ, രട്ഠേസു നിഗമേസു ച;

കത്ഥ സോണകമദ്ദക്ഖി [കത്ഥ തേ സോണകോ ദിട്ഠോ (സീ. പീ.)], തം മേ അക്ഖാഹി പുച്ഛിതോ’’.

൪. ‘‘തവേവ ദേവ വിജിതേ, തവേവുയ്യാനഭൂമിയാ;

ഉജുവംസാ മഹാസാലാ, നീലോഭാസാ മനോരമാ.

൫. ‘‘തിട്ഠന്തി മേഘസമാനാ, രമ്മാ അഞ്ഞോഞ്ഞനിസ്സിതാ;

തേസം മൂലമ്ഹി [മൂലസ്മിം (സീ. പീ.), മൂലസ്മി (സ്യാ.)] സോണകോ, ഝായതീ അനുപാദനോ [അനുപാദിനോ (സ്യാ.), അനുപാദാനോ (പീ.)];

ഉപാദാനേസു ലോകേസു, ഡയ്ഹമാനേസു നിബ്ബുതോ.

൬. ‘‘തതോ ച രാജാ പായാസി, സേനായ ചതുരങ്ഗിയാ;

കാരാപേത്വാ സമം മഗ്ഗം, അഗമാ യേന സോണകോ.

൭. ‘‘ഉയ്യാനഭൂമിം ഗന്ത്വാന, വിചരന്തോ ബ്രഹാവനേ;

ആസീനം സോണകം ദക്ഖി, ഡയ്ഹമാനേസു നിബ്ബുതം’’.

൮. ‘‘കപണോ വതയം ഭിക്ഖു, മുണ്ഡോ സങ്ഘാടിപാരുതോ;

അമാതികോ അപിതികോ, രുക്ഖമൂലസ്മി ഝായതി’’.

൯. ‘‘ഇമം വാക്യം നിസാമേത്വാ, സോണകോ ഏതദബ്രവി;

‘ന രാജ കപണോ ഹോതി, ധമ്മം കായേന ഫസ്സയം [ഫുസയം (ക.)].

൧൦. ‘യോ ച [യോധ (സീ. സ്യാ.)] ധമ്മം നിരംകത്വാ [നിരാകത്വാ (?)], അധമ്മമനുവത്തതി;

സ രാജ കപണോ ഹോതി, പാപോ പാപപരായനോ’’’.

൧൧. ‘‘‘അരിന്ദമോതി മേ നാമം, കാസിരാജാതി മം വിദൂ;

കച്ചി ഭോതോ സുഖസ്സേയ്യാ [സുഖാ സേയ്യാ (പീ.), സുഖസേയ്യോ (ക.)], ഇധ പത്തസ്സ സോണക’’’.

൧൨. ‘‘സദാപി ഭദ്രമധനസ്സ, അനാഗാരസ്സ ഭിക്ഖുനോ;

ന തേസം കോട്ഠേ ഓപേന്തി, ന കുമ്ഭിം ന ഖളോപിയം [ന കുമ്ഭേ ന കളോപിയാ (സ്യാ. പീ.)];

പരനിട്ഠിതമേസാനാ, തേന യാപേന്തി സുബ്ബതാ.

൧൩. ‘‘ദുതിയമ്പി ഭദ്രമധനസ്സ, അനാഗാരസ്സ ഭിക്ഖുനോ;

അനവജ്ജപിണ്ഡോ [അനവജ്ജോ പിണ്ഡാ (പീ.)] ഭോത്തബ്ബോ, ന ച കോചൂപരോധതി.

൧൪. ‘‘തതിയമ്പി ഭദ്രമധനസ്സ, അനാഗാരസ്സ ഭിക്ഖുനോ;

നിബ്ബുതോ പിണ്ഡോ ഭോത്തബ്ബോ, ന ച കോചൂപരോധതി.

൧൫. ‘‘ചതുത്ഥമ്പി [ചതുത്ഥം (പീ.)] ഭദ്രമധനസ്സ, അനാഗാരസ്സ ഭിക്ഖുനോ;

മുത്തസ്സ രട്ഠേ ചരതോ, സങ്ഗോ യസ്സ ന വിജ്ജതി.

൧൬. ‘‘പഞ്ചമമ്പി [പഞ്ചമം (പീ.)] ഭദ്രമധനസ്സ, അനാഗാരസ്സ ഭിക്ഖുനോ;

നഗരമ്ഹി ഡയ്ഹമാനമ്ഹി, നാസ്സ കിഞ്ചി അഡയ്ഹഥ.

൧൭. ‘‘ഛട്ഠമ്പി [ഛട്ഠം (പീ.)] ഭദ്രമധനസ്സ, അനാഗാരസ്സ ഭിക്ഖുനോ;

രട്ഠേ വിലുമ്പമാനമ്ഹി [വിലുപ്പമാനമ്ഹി (ക.)], നാസ്സ കിഞ്ചി അഹീരഥ [അഹാരഥ (സീ. സ്യാ.)].

൧൮. ‘‘സത്തമമ്പി [സത്തമം (പീ.)] ഭദ്രമധനസ്സ, അനാഗാരസ്സ ഭിക്ഖുനോ;

ചോരേഹി രക്ഖിതം മഗ്ഗം, യേ ചഞ്ഞേ പരിപന്ഥികാ;

പത്തചീവരമാദായ, സോത്ഥിം ഗച്ഛതി സുബ്ബതോ.

൧൯. ‘‘അട്ഠമമ്പി [അട്ഠമം (പീ.)] ഭദ്രമധനസ്സ, അനാഗാരസ്സ ഭിക്ഖുനോ;

യം യം ദിസം പക്കമതി, അനപേക്ഖോവ ഗച്ഛതി’’.

൨൦. ‘‘ബഹൂപി ഭദ്രാ [ബഹൂനി സമണഭദ്രാനി (സീ.), ബഹൂപി ഭദ്രകാ ഏതേ (പീ.)] ഏതേസം, യോ ത്വം ഭിക്ഖു പസംസസി;

അഹഞ്ച ഗിദ്ധോ കാമേസു, കഥം കാഹാമി സോണക.

൨൧. ‘‘പിയാ മേ മാനുസാ കാമാ, അഥോ ദിബ്യാപി മേ പിയാ;

അഥ കേന നു വണ്ണേന, ഉഭോ ലോകേ ലഭാമസേ’’.

൨൨. ‘‘കാമേ ഗിദ്ധാ [കാമേസു ഗിദ്ധാ (സീ. പീ.)] കാമരതാ, കാമേസു അധിമുച്ഛിതാ;

നരാ പാപാനി കത്വാന, ഉപപജ്ജന്തി ദുഗ്ഗതിം.

൨൩. ‘‘യേ ച കാമേ പഹന്ത്വാന [പഹത്വാന (സീ. പീ.)], നിക്ഖന്താ അകുതോഭയാ;

ഏകോദിഭാവാധിഗതാ, ന തേ ഗച്ഛന്തി ദുഗ്ഗതിം.

൨൪. ‘‘ഉപമം തേ കരിസ്സാമി, തം സുണോഹി അരിന്ദമ;

ഉപമായ മിധേകച്ചേ [പിധേകച്ചേ (സീ. പീ.)], അത്ഥം ജാനന്തി പണ്ഡിതാ.

൨൫. ‘‘ഗങ്ഗായ കുണപം ദിസ്വാ, വുയ്ഹമാനം മഹണ്ണവേ;

വായസോ സമചിന്തേസി, അപ്പപഞ്ഞോ അചേതസോ.

൨൬. ‘‘‘യാനഞ്ച വതിദം ലദ്ധം, ഭക്ഖോ ചായം അനപ്പകോ’;

തത്ഥ രത്തിം തത്ഥ ദിവാ, തത്ഥേവ നിരതോ മനോ.

൨൭. ‘‘ഖാദം നാഗസ്സ മംസാനി, പിവം ഭാഗീരഥോദകം [ഭാഗിരസോദകം (സീ. സ്യാ. പീ. ക.)];

സമ്പസ്സം വനചേത്യാനി, ന പലേത്ഥ [പലേത്വാ (ക.)] വിഹങ്ഗമോ.

൨൮. ‘‘തഞ്ച [തംവ (പീ.)] ഓതരണീ ഗങ്ഗാ, പമത്തം കുണപേ രതം;

സമുദ്ദം അജ്ഝഗാഹാസി [അജ്ഝഗാഹയി (പീ.)], അഗതീ യത്ഥ പക്ഖിനം.

൨൯. ‘‘സോ ച ഭക്ഖപരിക്ഖീണോ, ഉദപത്വാ [ഉപ്പതിത്വാ (സീ. സ്യാ.), ഉദാപത്വാ (പീ.)] വിഹങ്ഗമോ.

ന പച്ഛതോ ന പുരതോ, നുത്തരം നോപി ദക്ഖിണം.

൩൦. ‘‘ദീപം സോ നജ്ഝഗാഗഞ്ഛി [ന അജ്ഝഗഞ്ഛി (സീ.), ന അജ്ഝഗച്ഛി (പീ.)], അഗതീ യത്ഥ പക്ഖിനം;

സോ ച തത്ഥേവ പാപത്ഥ, യഥാ ദുബ്ബലകോ തഥാ.

൩൧. ‘‘തഞ്ച സാമുദ്ദികാ മച്ഛാ, കുമ്ഭീലാ മകരാ സുസൂ;

പസയ്ഹകാരാ ഖാദിംസു, ഫന്ദമാനം വിപക്ഖകം [വിപക്ഖിനം (സീ. പീ.), വിപക്ഖികം (സ്യാ.)].

൩൨. ‘‘ഏവമേവ തുവം രാജ, യേ ചഞ്ഞേ കാമഭോഗിനോ;

ഗിദ്ധാ ചേ ന വമിസ്സന്തി, കാകപഞ്ഞാവ [കാകപഞ്ഞായ (സീ. സ്യാ. പീ.)] തേ വിദൂ.

൩൩. ‘‘ഏസാ തേ ഉപമാ രാജ, അത്ഥസന്ദസ്സനീ കതാ;

ത്വഞ്ച പഞ്ഞായസേ തേന, യദി കാഹസി വാ ന വാ.

൩൪. ‘‘ഏകവാചമ്പി ദ്വിവാചം, ഭണേയ്യ അനുകമ്പകോ;

തതുത്തരിം ന ഭാസേയ്യ, ദാസോവയ്യസ്സ [ദാസോ അയ്യസ്സ (സീ.), ദാസോ അയിരസ്സ (പീ.)] സന്തികേ’’.

൩൫. ‘‘ഇദം വത്വാന പക്കാമി, സോണകോ അമിതബുദ്ധിമാ [സോണകോ’മിതബുദ്ധിമാ (?)];

വേഹാസേ അന്തലിക്ഖസ്മിം, അനുസാസിത്വാന ഖത്തിയം’’.

൩൬. ‘‘കോ നുമേ രാജകത്താരോ, സുദ്ദാ വേയ്യത്തമാഗതാ [സൂതാ വേയ്യത്തിമാഗതാ (സീ. സ്യാ. പീ.)];

രജ്ജം നിയ്യാദയിസ്സാമി, നാഹം രജ്ജേന മത്ഥികോ.

൩൭. ‘‘അജ്ജേവ പബ്ബജിസ്സാമി, കോ ജഞ്ഞാ മരണം സുവേ;

മാഹം കാകോവ ദുമ്മേധോ, കാമാനം വസമന്വഗം’’ [വസമന്നഗാ (പീ.)].

൩൮. ‘‘അത്ഥി തേ ദഹരോ പുത്തോ, ദീഘാവു രട്ഠവഡ്ഢനോ;

തം രജ്ജേ അഭിസിഞ്ചസ്സു, സോ നോ രാജാ ഭവിസ്സതി’’.

൩൯. ‘‘ഖിപ്പം കുമാരമാനേഥ, ദീഘാവും രട്ഠവഡ്ഢനം;

തം രജ്ജേ അഭിസിഞ്ചിസ്സം, സോ വോ രാജാ ഭവിസ്സതി’’.

൪൦. ‘‘തതോ കുമാരമാനേസും, ദീഘാവും രട്ഠവഡ്ഢനം;

തം ദിസ്വാ ആലപീ രാജാ, ഏകപുത്തം മനോരമം.

൪൧. ‘‘സട്ഠി ഗാമസഹസ്സാനി, പരിപുണ്ണാനി സബ്ബസോ;

തേ പുത്ത പടിപജ്ജസ്സു, രജ്ജം നിയ്യാദയാമി തേ.

൪൨. ‘‘അജ്ജേവ പബ്ബജിസ്സാമി, കോ ജഞ്ഞാ മരണം സുവേ;

മാഹം കാകോവ ദുമ്മേധോ, കാമാനം വസമന്വഗം [വസമന്നഗാ (പീ.)].

൪൩. ‘‘സട്ഠി നാഗസഹസ്സാനി, സബ്ബാലങ്കാരഭൂസിതാ;

സുവണ്ണകച്ഛാ മാതങ്ഗാ, ഹേമകപ്പനവാസസാ.

൪൪. ‘‘ആരൂള്ഹാ ഗാമണീയേഹി, തോമരങ്കുസപാണിഭി;

തേ പുത്ത പടിപജ്ജസ്സു, രജ്ജം നിയ്യാദയാമി തേ.

൪൫. ‘‘അജ്ജേവ പബ്ബജിസ്സാമി, കോ ജഞ്ഞാ മരണം സുവേ;

മാഹം കാകോവ ദുമ്മേധോ, കാമാനം വസമന്വഗം.

൪൬. ‘‘സട്ഠി അസ്സസഹസ്സാനി, സബ്ബാലങ്കാരഭൂസിതാ;

ആജാനീയാവ ജാതിയാ, സിന്ധവാ സീഘവാഹിനോ.

൪൭. ‘‘ആരൂള്ഹാ ഗാമണീയേഹി, ഇല്ലിയാചാപധാരിഭി [ഇന്ദിയാചാപധാരിഭി (ക.)];

തേ പുത്ത പടിപജ്ജസ്സു, രജ്ജം നിയ്യാദയാമി തേ.

൪൮. ‘‘അജ്ജേവ പബ്ബജിസ്സാമി, കോ ജഞ്ഞാ മരണം സുവേ;

മാഹം കാകോവ ദുമ്മേധോ, കാമാനം വസമന്വഗം.

൪൯. ‘‘സട്ഠി രഥസഹസ്സാനി, സന്നദ്ധാ ഉസ്സിതദ്ധജാ;

ദീപാ അഥോപി വേയ്യഗ്ഘാ, സബ്ബാലങ്കാരഭൂസിതാ.

൫൦. ‘‘ആരൂള്ഹാ ഗാമണീയേഹി, ചാപഹത്ഥേഹി വമ്മിഭി;

തേ പുത്ത പടിപജ്ജസ്സു, രജ്ജം നിയ്യാദയാമി തേ.

൫൧. ‘‘അജ്ജേവ പബ്ബജിസ്സാമി, കോ ജഞ്ഞാ മരണം സുവേ;

മാഹം കാകോവ ദുമ്മേധോ, കാമാനം വസമന്വഗം.

൫൨. ‘‘സട്ഠി ധേനുസഹസ്സാനി, രോഹഞ്ഞാ പുങ്ഗവൂസഭാ;

താ പുത്ത പടിപജ്ജസ്സു, രജ്ജം നിയ്യാദയാമി തേ.

൫൩. ‘‘അജ്ജേവ പബ്ബജിസ്സാമി, കോ ജഞ്ഞാ മരണം സുവേ;

മാഹം കാകോവ ദുമ്മേധോ, കാമാനം വസമന്വഗം.

൫൪. ‘‘സോളസിത്ഥിസഹസ്സാനി, സബ്ബാലങ്കാരഭൂസിതാ;

വിചിത്രവത്ഥാഭരണാ, ആമുത്തമണികുണ്ഡലാ;

താ പുത്ത പടിപജ്ജസ്സു, രജ്ജം നിയ്യാദയാമി തേ.

൫൫. ‘‘അജ്ജേവ പബ്ബജിസ്സാമി, കോ ജഞ്ഞാ മരണം സുവേ;

മാഹം കാകോവ ദുമ്മേധോ, കാമാനം വസമന്വഗം’’.

൫൬. ‘‘ദഹരസ്സേവ മേ താത, മാതാ മതാതി മേ സുതം;

തയാ വിനാ അഹം താത, ജീവിതുമ്പി ന ഉസ്സഹേ.

൫൭. ‘‘യഥാ ആരഞ്ഞകം നാഗം, പോതോ അന്വേതി പച്ഛതോ;

ജേസ്സന്തം ഗിരിദുഗ്ഗേസു, സമേസു വിസമേസു ച.

൫൮. ‘‘ഏവം തം അനുഗച്ഛാമി, പുത്തമാദായ [പത്തമാദായ (പീ.)] പച്ഛതോ;

സുഭരോ തേ ഭവിസ്സാമി, ന തേ ഹേസ്സാമി ദുബ്ഭരോ’’.

൫൯. ‘‘യഥാ സാമുദ്ദികം നാവം, വാണിജാനം ധനേസിനം;

വോഹാരോ തത്ഥ ഗണ്ഹേയ്യ, വാണിജാ ബ്യസനീ [ബ്യസനം (ക.)] സിയാ.

൬൦. ‘‘ഏവമേവായം പുത്തകലി [പുത്തക (സ്യാ.)], അന്തരായകരോ മമ [മമം (പീ.)];

ഇമം കുമാരം പാപേഥ, പാസാദം രതിവഡ്ഢനം.

൬൧. ‘‘തത്ഥ കമ്ബുസഹത്ഥായോ, യഥാ സക്കംവ അച്ഛരാ;

താ നം തത്ഥ രമേസ്സന്തി [രമിസ്സന്തി (സ്യാ. ക.)], താഹി ചേസോ [മേസോ (പീ.)] രമിസ്സതി.

൬൨. ‘‘തതോ കുമാരം പാപേസും, പാസാദം രതിവഡ്ഢനം;

തം ദിസ്വാ അവചും കഞ്ഞാ, ദീഘാവും രട്ഠവഡ്ഢനം.

൬൩. ‘‘ദേവതാ നുസി ഗന്ധബ്ബോ, അദു [ആദു (സീ. പീ.)] സക്കോ പുരിന്ദദോ;

കോ വാ ത്വം കസ്സ വാ പുത്തോ, കഥം ജാനേമു തം മയം’’.

൬൪. ‘‘നമ്ഹി ദേവോ ന ഗന്ധബ്ബോ, നാപി [നമ്ഹി (ക.)] സക്കോ പുരിന്ദദോ;

കാസിരഞ്ഞോ അഹം പുത്തോ, ദീഘാവു രട്ഠവഡ്ഢനോ;

മമം [മമ (പീ.)] ഭരഥ ഭദ്ദം വോ [ഭദ്ദന്തേ (ക.)], അഹം ഭത്താ ഭവാമി വോ’’.

൬൫. ‘‘തം തത്ഥ അവചും കഞ്ഞാ, ദീഘാവും രട്ഠവഡ്ഢനം;

‘കുഹിം രാജാ അനുപ്പത്തോ, ഇതോ രാജാ കുഹിം ഗതോ’’’.

൬൬. ‘‘പങ്കം രാജാ അതിക്കന്തോ, ഥലേ രാജാ പതിട്ഠിതോ;

അകണ്ടകം അഗഹനം, പടിപന്നോ മഹാപഥം.

൬൭. ‘‘അഹഞ്ച പടിപന്നോസ്മി, മഗ്ഗം ദുഗ്ഗതിഗാമിനം;

സകണ്ടകം സഗഹനം, യേന ഗച്ഛന്തി ദുഗ്ഗതിം’’.

൬൮. ‘‘തസ്സ തേ സ്വാഗതം രാജ, സീഹസ്സേവ ഗിരിബ്ബജം;

അനുസാസ മഹാരാജ, ത്വം നോ സബ്ബാസമിസ്സരോ’’തി.

സോണകജാതകം പഠമം.

൫൩൦. സംകിച്ചജാതകം (൨)

൬൯. ‘‘ദിസ്വാ നിസിന്നം രാജാനം, ബ്രഹ്മദത്തം രഥേസഭം;

അഥസ്സ പടിവേദേസി, യസ്സാസി അനുകമ്പകോ.

൭൦. ‘‘സംകിച്ചായം അനുപ്പത്തോ, ഇസീനം സാധുസമ്മതോ;

തരമാനരൂപോ നിയ്യാഹി, ഖിപ്പം പസ്സ മഹേസിനം.