൫൨൪. സങ്ഖപാലജാതകം (൪)

൧൪൩. ‘‘അരിയാവകാസോസി പസന്നനേത്തോ, മഞ്ഞേ ഭവം പബ്ബജിതോ കുലമ്ഹാ;

കഥം നു വിത്താനി പഹായ ഭോഗേ, പബ്ബജി നിക്ഖമ്മ ഘരാ സപഞ്ഞ’’ [സപഞ്ഞോ (സ്യാ.), സപഞ്ഞാ (പീ.)].

൧൪൪. ‘‘സയം വിമാനം നരദേവ ദിസ്വാ, മഹാനുഭാവസ്സ മഹോരഗസ്സ;

ദിസ്വാന പുഞ്ഞാന മഹാവിപാകം, സദ്ധായഹം പബ്ബജിതോമ്ഹി രാജ’’.

൧൪൫. ‘‘ന കാമകാമാ ന ഭയാ ന ദോസാ, വാചം മുസാ പബ്ബജിതാ ഭണന്തി;

അക്ഖാഹി മേ പുച്ഛിതോ ഏതമത്ഥം, സുത്വാന മേ ജായിഹിതിപ്പസാദോ’’.

൧൪൬. ‘‘വാണിജ്ജ [വണിജ്ജ (പീ.)] രട്ഠാധിപ ഗച്ഛമാനോ, പഥേ അദ്ദസാസിമ്ഹി ഭോജപുത്തേ [മിലാചപുത്തേ (സീ. പീ.)];

പവദ്ധകായം ഉരഗം മഹന്തം, ആദായ ഗച്ഛന്തേ പമോദമാനേ’’.

൧൪൭. ‘‘സോഹം സമാഗമ്മ ജനിന്ദ തേഹി, പഹട്ഠലോമോ അവചമ്ഹി ഭീതോ;

കുഹിം അയം നീയതി [നിയ്യതി (ക.)] ഭീമകായോ, നാഗേന കിം കാഹഥ ഭോജപുത്താ.

൧൪൮. ‘‘നാഗോ അയം നീയതി ഭോജനത്ഥാ [ഭോജനത്ഥം (സീ. സ്യാ. പീ.)], പവദ്ധകായോ ഉരഗോ മഹന്തോ;

സാദുഞ്ച ഥൂലഞ്ച മുദുഞ്ച മംസം, ന ത്വം രസഞ്ഞാസി വിദേഹപുത്ത.

൧൪൯. ‘‘ഇതോ മയം ഗന്ത്വാ സകം നികേതം [നികേതനം (പീ.)], ആദായ സത്ഥാനി വികോപയിത്വാ;

മംസാനി ഭോക്ഖാമ [ഭക്ഖാമ (സ്യാ.)] പമോദമാനാ, മയഞ്ഹി വേ സത്തവോ പന്നഗാനം.

൧൫൦. ‘‘സചേ അയം നീയതി ഭോജനത്ഥാ, പവദ്ധകായോ ഉരഗോ മഹന്തോ;

ദദാമി വോ ബലിബദ്ദാനി [ബലിവദ്ദാനി (പീ.)] സോളസ, നാഗം ഇമം മുഞ്ചഥ ബന്ധനസ്മാ.

൧൫൧. ‘‘അദ്ധാ ഹി നോ ഭക്ഖോ അയം മനാപോ, ബഹൂ ച നോ ഉരഗാ ഭുത്തപുബ്ബാ [ബഹും ച നോ ഉരഗോ ഭുത്തപുബ്ബോ (ക.)];

കരോമ തേ തം വചനം അളാര [ആളാര (ക.) ഏവമുപരിപി], മിത്തഞ്ച നോ ഹോഹി വിദേഹപുത്ത.

൧൫൨. ‘‘തദസ്സു തേ ബന്ധനാ മോചയിംസു, യം നത്ഥുതോ പടിമോക്കസ്സ പാസേ;

മുത്തോ ച സോ ബന്ധനാ നാഗരാജാ, പക്കാമി പാചീനമുഖോ മുഹുത്തം.

൧൫൩. ‘‘ഗന്ത്വാന പാചീനമുഖോ മുഹുത്തം, പുണ്ണേഹി നേത്തേഹി പലോകയീ മം;

തദാസ്സഹം പിട്ഠിതോ അന്വഗച്ഛിം, ദസങ്ഗുലിം അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ.

൧൫൪. ‘‘ഗച്ഛേവ ഖോ ത്വം തരമാനരൂപോ, മാ തം അമിത്താ പുനരഗ്ഗഹേസും;

ദുക്ഖോ ഹി ലുദ്ദേഹി പുനാ സമാഗമോ, അദസ്സനം ഭോജപുത്താന ഗച്ഛ.

൧൫൫. ‘‘അഗമാസി സോ രഹദം വിപ്പസന്നം, നീലോഭാസം രമണീയം സുതിത്ഥം;

സമോതതം [സമോനതം (സ്യാ. ക.)] ജമ്ബുഹി വേതസാഹി, പാവേക്ഖി നിത്തിണ്ണഭയോ പതീതോ.

൧൫൬. ‘‘സോ തം പവിസ്സ ന ചിരസ്സ നാഗോ, ദിബ്ബേന മേ പാതുരഹും ജനിന്ദ;

ഉപട്ഠഹീ മം പിതരംവ പുത്തോ, ഹദയങ്ഗമം കണ്ണസുഖം ഭണന്തോ.

൧൫൭. ‘‘ത്വം മേസി മാതാ ച പിതാ [പിതാ ച (പീ.)] അളാര, അബ്ഭന്തരോ പാണദദോ സഹായോ;

സകഞ്ച ഇദ്ധിം പടിലാഭകോസ്മി [പടിലാഭിതോസ്മി (പീ.)], അളാര പസ്സ മേ നിവേസനാനി;

പഹൂതഭക്ഖം ബഹുഅന്നപാനം, മസക്കസാരം വിയ വാസവസ്സ’’.

൧൫൮. ‘‘തം ഭൂമിഭാഗേഹി ഉപേതരൂപം, അസക്ഖരാ ചേവ മുദൂ സുഭാ ച;

നീചത്തിണാ [നീചാ തിണാ (സ്യാ. പീ.)] അപ്പരജാ ച ഭൂമി, പാസാദികാ യത്ഥ ജഹന്തി സോകം.

൧൫൯. ‘‘അനാവകുലാ വേളുരിയൂപനീലാ, ചതുദ്ദിസം അമ്ബവനം സുരമ്മം;

പക്കാ ച പേസീ ച ഫലാ സുഫുല്ലാ, നിച്ചോതുകാ ധാരയന്തീ ഫലാനി.

൧൬൦. ‘‘തേസം വനാനം നരദേവ മജ്ഝേ, നിവേസനം ഭസ്സരസന്നികാസം;

രജതഗ്ഗളം സോവണ്ണമയം ഉളാരം, ഓഭാസതീ വിജ്ജുരിവന്തലിക്ഖേ.

൧൬൧. ‘‘മണീമയാ സോണ്ണമയാ [സോവണ്ണമയാ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഉളാരാ, അനേകചിത്താ സതതം സുനിമ്മിതാ;

പരിപൂരാ കഞ്ഞാഹി അലങ്കതാഭി, സുവണ്ണകായൂരധരാഹി രാജ.

൧൬൨. ‘‘സോ സങ്ഖപാലോ തരമാനരൂപോ, പാസാദമാരുയ്ഹ അനോമവണ്ണോ;

സഹസ്സഥമ്ഭം അതുലാനുഭാവം, യത്ഥസ്സ ഭരിയാ മഹേസീ അഹോസി.

൧൬൩. ‘‘ഏകാ ച നാരീ തരമാനരൂപാ, ആദായ വേളുരിയമയം മഹഗ്ഘം;

സുഭം മണിം ജാതിമന്തൂപപന്നം, അചോദിതാ ആസനമബ്ഭിഹാസി.

൧൬൪. ‘‘തതോ മം ഉരഗോ ഹത്ഥേ ഗഹേത്വാ, നിസീദയീ പാമുഖആസനസ്മിം;

ഇദമാസനം അത്ര ഭവം നിസീദതു, ഭവഞ്ഹി മേ അഞ്ഞതരോ ഗരൂനം.

൧൬൫. ‘‘അഞ്ഞാ ച നാരീ തരമാനരൂപാ, ആദായ വാരിം ഉപസങ്കമിത്വാ;

പാദാനി പക്ഖാലയീ മേ ജനിന്ദ, ഭരിയാവ [ഭരിയാ ച (പീ.)] ഭത്തൂ പതിനോ പിയസ്സ.

൧൬൬. ‘‘അപരാ ച നാരീ തരമാനരൂപാ, പഗ്ഗയ്ഹ സോവണ്ണമയായ [സോവണ്ണമയാ (പീ.)] പാതിയാ;

അനേകസൂപം വിവിധം വിയഞ്ജനം, ഉപനാമയീ ഭത്ത മനുഞ്ഞരൂപം.

൧൬൭. ‘‘തുരിയേഹി [തൂരിയേഹി (ക.)] മം ഭാരത ഭുത്തവന്തം, ഉപട്ഠഹും ഭത്തു മനോ വിദിത്വാ;

തതുത്തരിം [തദുത്തരിം (ക.)] മം നിപതീ മഹന്തം, ദിബ്ബേഹി കാമേഹി അനപ്പകേഹി.

൧൬൮. ‘‘ഭരിയാ മമേതാ തിസതാ അളാര, സബ്ബത്തമജ്ഝാ പദുമുത്തരാഭാ;

അളാര ഏതാസ്സു തേ കാമകാരാ, ദദാമി തേ താ പരിചാരയസ്സു.

൧൬൯. ‘‘സംവച്ഛരം ദിബ്ബരസാനുഭുത്വാ, തദാസ്സുഹം [തദസ്സഹം (പീ.)] ഉത്തരിമജ്ഝഭാസിം [ഉത്തരി പച്ചഭാസിം (സീ. സ്യാ.), ഉത്തരിം പച്ചഭാസിം (പീ.)];

നാഗസ്സിദം കിന്തി കഥഞ്ച ലദ്ധം, കഥജ്ഝഗമാസി വിമാനസേട്ഠം’’.

൧൭൦. ‘‘അധിച്ച ലദ്ധം പരിണാമജം തേ, സയംകതം ഉദാഹു ദേവേഹി ദിന്നം;

പുച്ഛാമി തം [തേ (പീ.)] നാഗരാജേതമത്ഥം, കഥജ്ഝഗമാസി വിമാനസേട്ഠം’’.

൧൭൧. ‘‘നാധിച്ച ലദ്ധം ന പരിണാമജം മേ, ന സയംകതം നാപി ദേവേഹി ദിന്നം;

സകേഹി കമ്മേഹി അപാപകേഹി, പുഞ്ഞേഹി മേ ലദ്ധമിദം വിമാനം’’.

൧൭൨. ‘‘കിം തേ വതം കിം പന ബ്രഹ്മചരിയം, കിസ്സ സുചിണ്ണസ്സ അയം വിപാകോ;

അക്ഖാഹി മേ നാഗരാജേതമത്ഥം, കഥം നു തേ ലദ്ധമിദം വിമാനം’’.

൧൭൩. ‘‘രാജാ അഹോസിം മഗധാനമിസ്സരോ, ദുയ്യോധനോ നാമ മഹാനുഭാവോ;

സോ ഇത്തരം ജീവിതം സംവിദിത്വാ, അസസ്സതം വിപരിണാമധമ്മം.

൧൭൪. ‘‘അന്നഞ്ച പാനഞ്ച പസന്നചിത്തോ, സക്കച്ച ദാനം വിപുലം അദാസിം [അദാസി (പീ.)];

ഓപാനഭൂതം മേ ഘരം തദാസി, സന്തപ്പിതാ സമണബ്രാഹ്മണാ ച.

൧൭൫. [അയം ഗാഥാ പീ. പോത്ഥകേ നത്ഥി] ‘‘മാലഞ്ച ഗന്ധഞ്ച വിലേപനഞ്ച, പദീപിയം [പദീപയം (സ്യാ. ക.)] യാനമുപസ്സയഞ്ച;

അച്ഛാദനം സേയ്യമഥന്നപാനം, സക്കച്ച ദാനാനി അദമ്ഹ തത്ഥ [അയം ഗാഥാ പീ. പോത്ഥകേ നത്ഥി].

൧൭൬. ‘‘തം മേ വതം തം പന ബ്രഹ്മചരിയം, തസ്സ സുചിണ്ണസ്സ അയം വിപാകോ;

തേനേവ മേ ലദ്ധമിദം വിമാനം, പഹൂതഭക്ഖം ബഹുഅന്നപാനം’’;

‘‘നച്ചേഹി ഗീതേഹി ചുപേതരൂപം, ചിരട്ഠിതികം ന ച സസ്സതായം.

൧൭൭. ‘‘അപ്പാനുഭാവാ തം മഹാനുഭാവം, തേജസ്സിനം ഹന്തി അതേജവന്തോ;

കിമേവ ദാഠാവുധ കിം പടിച്ച, ഹത്ഥത്ത [ഹത്ഥത്ഥ (സീ. സ്യാ. പീ.)] മാഗച്ഛി വനിബ്ബകാനം [വണിബ്ബകാനം (സീ.)].

൧൭൮. ‘‘ഭയം നു തേ അന്വഗതം മഹന്തം, തേജോ നു തേ നാന്വഗം ദന്തമൂലം;

കിമേവ ദാഠാവുധ കിം പടിച്ച, കിലേസമാപജ്ജി വനിബ്ബകാനം’’.

൧൭൯. ‘‘ന മേ ഭയം അന്വഗതം മഹന്തം, തേജോ ന സക്കാ മമ തേഹി ഹന്തും [തേഭിഹന്തും (സ്യാ. ക.)];

സതഞ്ച ധമ്മാനി സുകിത്തിതാനി, സമുദ്ദവേലാവ ദുരച്ചയാനി.

൧൮൦. ‘‘ചാതുദ്ദസിം പഞ്ചദസിം അളാര, ഉപോസഥം നിച്ചമുപാവസാമി;

അഥാഗമും സോളസ ഭോജപുത്താ, രജ്ജും ഗഹേത്വാന ദള്ഹഞ്ച പാസം.

൧൮൧. ‘‘ഭേത്വാന നാസം അതികസ്സ [അന്തകസ്സ (ക.)] രജ്ജും, നയിംസു മം സമ്പരിഗയ്ഹ ലുദ്ദാ;

ഏതാദിസം ദുക്ഖമഹം തിതിക്ഖം [തിതിക്ഖിം (പീ.)], ഉപോസഥം അപ്പടികോപയന്തോ’’.

൧൮൨. ‘‘ഏകായനേ തം പഥേ അദ്ദസംസു, ബലേന വണ്ണേന ചുപേതരൂപം;

സിരിയാ പഞ്ഞായ ച ഭാവിതോസി, കിം പത്ഥയം [കിമത്ഥിയം (സീ. സ്യാ. പീ.)] നാഗ തപോ കരോസി.

൧൮൩. ‘‘ന പുത്തഹേതൂ ന ധനസ്സ ഹേതു, ന ആയുനോ ചാപി അളാര ഹേതു;

മനുസ്സയോനിം അഭിപത്ഥയാനോ, തസ്മാ പരക്കമ്മ തപോ കരോമി’’.

൧൮൪. ‘‘ത്വം ലോഹിതക്ഖോ വിഹതന്തരംസോ, അലങ്കതോ കപ്പിതകേസമസ്സു;

സുരോസിതോ ലോഹിതചന്ദനേന, ഗന്ധബ്ബരാജാവ ദിസാ പഭാസസി [പഭാസി (ക.)].

൧൮൫. ‘‘ദേവിദ്ധിപത്തോസി മഹാനുഭാവോ, സബ്ബേഹി കാമേഹി സമങ്ഗിഭൂതോ;

പുച്ഛാമി തം നാഗരാജേതമത്ഥം, സേയ്യോ ഇതോ കേന മനുസ്സലോകോ’’.

൧൮൬. ‘‘അളാര നാഞ്ഞത്ര മനുസ്സലോകാ, സുദ്ധീ വ സംവിജ്ജതി സംയമോ വാ;

അഹഞ്ച ലദ്ധാന മനുസ്സയോനിം, കാഹാമി ജാതിമരണസ്സ അന്തം’’.

൧൮൭. ‘‘സംവച്ഛരോ മേ വസതോ [വുസിതോ (പീ.)] തവന്തികേ, അന്നേന പാനേന ഉപട്ഠിതോസ്മി;

ആമന്തയിത്വാന പലേമി നാഗ, ചിരപ്പവുട്ഠോസ്മി [ചിരപ്പവുത്ഥോ അസ്മി (പീ.)] അഹം ജനിന്ദ’’.

൧൮൮. ‘‘പുത്താ ച ദാരാ അനുജീവിനോ ച [ച’നുജീവിനോ (സ്യാ. പീ.)], നിച്ചാനുസിട്ഠാ ഉപതിട്ഠതേ തം;

കച്ചിന്നു തം നാഭിസപിത്ഥ [നാഭിസംസിത്ഥ (സ്യാ. പീ.)] കോചി, പിയഞ്ഹി മേ ദസ്സനം തുയ്ഹം [തുയ്ഹ (പീ.)] അളാര’’.

൧൮൯. ‘‘യഥാപി മാതൂ ച പിതൂ അഗാരേ, പുത്തോ പിയോ പടിവിഹിതോ വസേയ്യ [സേയ്യോ (പീ.)];

തതോപി മയ്ഹം ഇധമേവ സേയ്യോ, ചിത്തഞ്ഹി തേ നാഗ മയീ പസന്നം’’.

൧൯൦. ‘‘മണീ മമം വിജ്ജതി ലോഹിതങ്കോ [ലോഹിതങ്ഗോ (ക.)], ധനാഹരോ മണിരതനം ഉളാരം;

ആദായ ത്വം [തം (പീ.)] ഗച്ഛ സകം നികേതം, ലദ്ധാ ധനം തം മണിമോസ്സജസ്സു’’.

൧൯൧. ‘‘ദിട്ഠാ മയാ മാനുസകാപി കാമാ, അസസ്സതാ വിപരിണാമധമ്മാ;

ആദീനവം കാമഗുണേസു ദിസ്വാ, സദ്ധായഹം പബ്ബജിതോമ്ഹി രാജ.

൧൯൨. ‘‘ദുമപ്ഫലാനീവ പതന്തി മാണവാ, ദഹരാ ച വുദ്ധാ ച സരീരഭേദാ;

ഏതമ്പി ദിസ്വാ പബ്ബജിതോമ്ഹി രാജ, അപണ്ണകം സാമഞ്ഞമേവ സേയ്യോ’’.

൧൯൩. ‘‘അദ്ധാ ഹവേ സേവിതബ്ബാ സപഞ്ഞാ, ബഹുസ്സുതാ യേ ബഹുഠാനചിന്തിനോ;

നാഗഞ്ച സുത്വാന തവഞ്ചളാര, കാഹാമി പുഞ്ഞാനി അനപ്പകാനി’’.

൧൯൪. ‘‘അദ്ധാ ഹവേ സേവിതബ്ബാ സപഞ്ഞാ, ബഹുസ്സുതാ യേ ബഹുഠാനചിന്തിനോ;

നാഗഞ്ച സുത്വാന മമഞ്ച രാജ, കരോഹി പുഞ്ഞാനി അനപ്പകാനീ’’തി.

സങ്ഖപാലജാതകം ചതുത്ഥം.