൧൫. വീസതിനിപാതോ

൪൯൭. മാതങ്ഗജാതകം (൧)

൧. കുതോ നു ആഗച്ഛസി ദുമ്മവാസീ [രുമ്മവാസീ (സീ. പീ.)], ഓതല്ലകോ പംസുപിസാചകോവ;

സങ്കാരചോളം പടിമുഞ്ച [പടിമുച്ച (സീ. പീ.)] കണ്ഠേ, കോ രേ തുവം ഹോസി [ഹോഹിസി (സീ. പീ.)] അദക്ഖിണേയ്യോ.

൨. അന്നം തവേദം [തവ ഇദം (ക. സീ. പീ.), തവയിദം (സ്യാ.)] പകതം യസസ്സി, തം ഖജ്ജരേ ഭുഞ്ജരേ പിയ്യരേ ച;

ജാനാസി മം ത്വം പരദത്തൂപജീവിം, ഉത്തിട്ഠപിണ്ഡം ലഭതം സപാകോ.

൩. അന്നം മമേദം [മമ ഇദം (ക. സീ. പീ.), മമയിദം (സ്യാ.)] പകതം ബ്രാഹ്മണാനം, അത്തത്ഥായ സദ്ദഹതോ മമേദം [മമ ഇദം (ക. സീ. പീ.), മമയിദം (സ്യാ.)];

അപേഹി ഏത്തോ കിമിധട്ഠിതോസി, ന മാദിസാ തുയ്ഹം ദദന്തി ജമ്മ.

൪. ഥലേ ച നിന്നേ ച വപന്തി ബീജം, അനൂപഖേത്തേ ഫലമാസമാനാ [മാസസാനാ (സീ. പീ.), മാസിം സമാനാ (സ്യാ.)];

ഏതായ സദ്ധായ ദദാഹി ദാനം, അപ്പേവ ആരാധയേ ദക്ഖിണേയ്യേ.

൫. ഖേത്താനി മയ്ഹം വിദിതാനി ലോകേ, യേസാഹം ബീജാനി പതിട്ഠപേമി;

യേ ബ്രാഹ്മണാ ജാതിമന്തൂപപന്നാ, താനീധ ഖേത്താനി സുപേസലാനി.

൬. ജാതിമദോ ച അതിമാനിതാ ച, ലോഭോ ച ദോസോ ച മദോ ച മോഹോ;

ഏതേ അഗുണാ യേസു ച സന്തി [യേസു വസന്തി (സീ. പീ.)] സബ്ബേ, താനീധ ഖേത്താനി അപേസലാനി.

൭. ജാതിമദോ ച അതിമാനിതാ ച, ലോഭോ ച ദോസോ ച മദോ ച മോഹോ;

ഏതേ അഗുണാ യേസു ന സന്തി സബ്ബേ, താനീധ ഖേത്താനി സുപേസലാനി.

൮. ക്വേത്ഥ ഗതാ [ക്വത്ഥ ഗതാ (സ്യാ.), കത്ഥേവ ഭട്ഠാ (പീ.)] ഉപജോതിയോ ച, ഉപജ്ഝായോ ച അഥവാ ഗണ്ഡകുച്ഛി [അണ്ഡകുച്ഛി (സീ. സ്യാ. പീ.)];

ഇമസ്സ ദണ്ഡഞ്ച വധഞ്ച ദത്വാ, ഗലേ ഗഹേത്വാ ഖലയാഥ [ഗലയാഥ (ക.)] ജമ്മം.

൯. ഗിരിം നഖേന ഖണസി, അയോ ദന്തേഹി [ദന്തേന (സീ. പീ.)] ഖാദസി;

ജാതവേദം പദഹസി, യോ ഇസിം പരിഭാസസി.

൧൦. ഇദം വത്വാന മാതങ്ഗോ, ഇസി സച്ചപരക്കമോ;

അന്തലിക്ഖസ്മിം പക്കാമി [പക്കമി (ക.)], ബ്രാഹ്മണാനം ഉദിക്ഖതം.

൧൧. ആവേല്ലിതം [അവേഠിതം (സീ. പീ.)] പിട്ഠിതോ ഉത്തമങ്ഗം, ബാഹും [ബാഹം (സീ. പീ.)] പസാരേതി അകമ്മനേയ്യം [അകമ്പനേയ്യം (ക.)];

സേതാനി അക്ഖീനി യഥാ മതസ്സ, കോ മേ ഇമം പുത്തമകാസി ഏവം.

൧൨. ഇധാഗമാ സമണോ ദുമ്മവാസീ, ഓതല്ലകോ പംസുപിസാചകോവ;

സങ്കാരചോളം പടിമുഞ്ച കണ്ഠേ, സോ തേ ഇമം പുത്തമകാസി ഏവം.

൧൩. കതമം ദിസം അഗമാ ഭൂരിപഞ്ഞോ, അക്ഖാഥ മേ മാണവാ ഏതമത്ഥം;

ഗന്ത്വാന തം പടികരേമു അച്ചയം, അപ്പേവ നം പുത്ത ലഭേമു ജീവിതം.

൧൪. വേഹായസം അഗമാ ഭൂരിപഞ്ഞോ, പഥദ്ധുനോ പന്നരസേവ ചന്ദോ;

അപി ചാപി സോ പുരിമദിസം അഗച്ഛി, സച്ചപ്പടിഞ്ഞോ ഇസി സാധുരൂപോ.

൧൫. ആവേല്ലിതം പിട്ഠിതോ ഉത്തമങ്ഗം, ബാഹും പസാരേതി അകമ്മനേയ്യം;

സേതാനി അക്ഖീനി യഥാ മതസ്സ, കോ മേ ഇമം പുത്തമകാസി ഏവം.

൧൬. യക്ഖാ ഹവേ സന്തി മഹാനുഭാവാ, അന്വാഗതാ ഇസയോ സാധുരൂപാ;

തേ ദുട്ഠചിത്തം കുപിതം വിദിത്വാ, യക്ഖാ ഹി തേ പുത്തമകംസു ഏവം.

൧൭. യക്ഖാ ച മേ പുത്തമകംസു ഏവം, ത്വഞ്ഞേവ മേ മാ കുദ്ധോ [കുദ്ധ (ക.)] ബ്രഹ്മചാരി;

തുമ്ഹേവ [തുയ്ഹേവ (ക.)] പാദേ സരണം ഗതാസ്മി, അന്വാഗതാ പുത്തസോകേന ഭിക്ഖു.

൧൮. തദേവ ഹി ഏതരഹി ച മയ്ഹം, മനോപദോസോ ന മമത്ഥി [മമ നത്ഥി (പീ.)] കോചി;

പുത്തോ ച തേ വേദമദേന മത്തോ, അത്ഥം ന ജാനാതി അധിച്ച വേദേ.

൧൯. അദ്ധാ ഹവേ ഭിക്ഖു മുഹുത്തകേന, സമ്മുയ്ഹതേവ പുരിസസ്സ സഞ്ഞാ;

ഏകാപരാധം [ഏതാപരാധം (ക.)] ഖമ ഭൂരിപഞ്ഞ, ന പണ്ഡിതാ കോധബലാ ഭവന്തി.

൨൦. ഇദഞ്ച മയ്ഹം ഉത്തിട്ഠപിണ്ഡം, തവ [നത്ഥി സീ. പീ. പോത്ഥകേസു] മണ്ഡബ്യോ ഭുഞ്ജതു അപ്പപഞ്ഞോ;

യക്ഖാ ച തേ നം [തേ പുത്തം (സ്യാ.)] ന വിഹേഠയേയ്യും, പുത്തോ ച തേ ഹേസ്സതി [ഹോഹിതി (സീ. പീ.)] സോ അരോഗോ.

൨൧. മണ്ഡബ്യ ബാലോസി പരിത്തപഞ്ഞോ, യോ പുഞ്ഞഖേത്താനമകോവിദോസി;

മഹക്കസാവേസു ദദാസി ദാനം, കിലിട്ഠകമ്മേസു അസഞ്ഞതേസു.

൨൨. ജടാ ച കേസാ അജിനാ നിവത്ഥാ, ജരൂദപാനംവ മുഖം പരൂള്ഹം;

പജം ഇമം പസ്സഥ ദുമ്മരൂപം [രുമ്മരൂപിം (സീ. പീ.)], ന ജടാജിനം തായതി അപ്പപഞ്ഞം.

൨൩. യേസം രാഗോ ച ദോസോ ച, അവിജ്ജാ ച വിരാജിതാ;

ഖീണാസവാ അരഹന്തോ, തേസു ദിന്നം മഹപ്ഫലന്തി.

മാതങ്ഗജാതകം പഠമം.

൪൯൮. ചിത്തസമ്ഭൂതജാതകം (൨)

൨൪. സബ്ബം നരാനം സഫലം സുചിണ്ണം, ന കമ്മുനാ കിഞ്ചന മോഘമത്ഥി;

പസ്സാമി സമ്ഭൂതം മഹാനുഭാവം, സകമ്മുനാ പുഞ്ഞഫലൂപപന്നം.

൨൫. സബ്ബം നരാനം സഫലം സുചിണ്ണം, ന കമ്മുനാ കിഞ്ചന മോഘമത്ഥി;

കച്ചിന്നു ചിത്തസ്സപി ഏവമേവം, ഇദ്ധോ മനോ തസ്സ യഥാപി മയ്ഹം.

൨൬. സബ്ബം നരാനം സഫലം സുചിണ്ണം, ന കമ്മുനാ കിഞ്ചന മോഘമത്ഥി;

ചിത്തമ്പി ജാനാഹി [ചിത്തം വിജാനാഹി (സീ. പീ.)] തഥേവ ദേവ, ഇദ്ധോ മനോ തസ്സ യഥാപി തുയ്ഹം.

൨൭. ഭവം നു ചിത്തോ സുതമഞ്ഞതോ തേ, ഉദാഹു തേ കോചി നം ഏതദക്ഖാ;

ഗാഥാ സുഗീതാ ന മമത്ഥി കങ്ഖാ, ദദാമി തേ ഗാമവരം സതഞ്ച.

൨൮. ന ചാഹം ചിത്തോ സുതമഞ്ഞതോ മേ, ഇസീ ച മേ ഏതമത്ഥം അസംസി;

‘‘ഗന്ത്വാന രഞ്ഞോ പടിഗാഹി [പടിഗായി (സ്യാ. ക.), പടിഗായ (?)] ഗാഥം, അപി തേ വരം അത്തമനോ ദദേയ്യ’’ [അപി നു തേ വരം അത്തമനോ ദദേയ്യ (സ്യാ.), അപി നു തേ അത്തമനോ വരം ദദേ (ക.)].

൨൯. യോജേന്തു വേ രാജരഥേ, സുകതേ ചിത്തസിബ്ബനേ;

കച്ഛം നാഗാനം ബന്ധഥ, ഗീവേയ്യം പടിമുഞ്ചഥ.

൩൦. ആഹഞ്ഞന്തു [ആഹഞ്ഞരേ (സ്യാ.)] ഭേരിമുദിങ്ഗസങ്ഖേ [സങ്ഖാ (സ്യാ.)], സീഘാനി യാനാനി ച യോജയന്തു;

അജ്ജേവഹം അസ്സമം തം ഗമിസ്സം, യത്ഥേവ ദക്ഖിസ്സമിസിം നിസിന്നം.

൩൧. സുലദ്ധലാഭോ വത മേ അഹോസി, ഗാഥാ സുഗീതാ പരിസായ മജ്ഝേ;

സ്വാഹം ഇസിം സീലവതൂപപന്നം, ദിസ്വാ പതീതോ സുമനോഹമസ്മി.

൩൨. ആസനം ഉദകം പജ്ജം, പടിഗ്ഗണ്ഹാതു നോ ഭവം;

അഗ്ഘേ ഭവന്തം പുച്ഛാമ, അഗ്ഘം കുരുതു നോ ഭവം.

൩൩. രമ്മഞ്ച തേ ആവസഥം കരോന്തു, നാരീഗണേഹി പരിചാരയസ്സു;

കരോഹി ഓകാസമനുഗ്ഗഹായ, ഉഭോപി മം ഇസ്സരിയം കരോമ.

൩൪. ദിസ്വാ ഫലം ദുച്ചരിതസ്സ രാജ, അഥോ സുചിണ്ണസ്സ മഹാവിപാകം;

അത്താനമേവ പടിസംയമിസ്സം, ന പത്ഥയേ പുത്ത [പുത്തം (സീ. പീ.)] പസും ധനം വാ.

൩൫. ദസേവിമാ വസ്സദസാ, മച്ചാനം ഇധ ജീവിതം;

അപത്തഞ്ഞേവ തം ഓധിം, നളോ ഛിന്നോവ സുസ്സതി.

൩൬. തത്ഥ കാ നന്ദി കാ ഖിഡ്ഡാ, കാ രതീ കാ ധനേസനാ;

കിം മേ പുത്തേഹി ദാരേഹി, രാജ മുത്തോസ്മി ബന്ധനാ.

൩൭. സോഹം ഏവം പജാനാമി [സോ അഹം സുപ്പജാനാമി (സീ. പീ.)], മച്ചു മേ നപ്പമജ്ജതി;

അന്തകേനാധിപന്നസ്സ, കാ രതീ കാ ധനേസനാ.

൩൮. ജാതി നരാനം അധമാ ജനിന്ദ, ചണ്ഡാലയോനി ദ്വിപദാകനിട്ഠാ [ദിപദാകനിട്ഠാ (സീ. പീ.)];

സകേഹി കമ്മേഹി സുപാപകേഹി, ചണ്ഡാലഗബ്ഭേ [ചണ്ഡാലിഗബ്ഭേ (സ്യാ.)] അവസിമ്ഹ പുബ്ബേ.

൩൯. ചണ്ഡാലാഹുമ്ഹ അവന്തീസു, മിഗാ നേരഞ്ജരം പതി;

ഉക്കുസാ നമ്മദാതീരേ [രമ്മദാതീരേ (സ്യാ. ക.)], ത്യജ്ജ ബ്രാഹ്മണഖത്തിയാ.

൪൦. ഉപനീയതി ജീവിതമപ്പമായു, ജരൂപനീതസ്സ ന സന്തി താണാ;

കരോഹി പഞ്ചാല മമേത [മമേവ (സ്യാ. ക.)] വാക്യം, മാകാസി കമ്മാനി ദുക്ഖുദ്രയാനി.

൪൧. ഉപനീയതി ജീവിതമപ്പമായു, ജരൂപനീതസ്സ ന സന്തി താണാ;

കരോഹി പഞ്ചാല മമേത വാക്യം, മാകാസി കമ്മാനി ദുക്ഖപ്ഫലാനി.

൪൨. ഉപനീയതി ജീവിതമപ്പമായു, ജരൂപനീതസ്സ ന സന്തി താണാ;

കരോഹി പഞ്ചാല മമേത വാക്യം, മാകാസി കമ്മാനി രജസ്സിരാനി.

൪൩. ഉപനീയതി ജീവിതമപ്പമായു, വണ്ണം ജരാ ഹന്തി നരസ്സ ജിയ്യതോ;

കരോഹി പഞ്ചാല മമേത വാക്യം, മാകാസി കമ്മം നിരയൂപപത്തിയാ.

൪൪. അദ്ധാ ഹി സച്ചം വചനം തവേതം, യഥാ ഇസീ ഭാസസി ഏവമേതം;

കാമാ ച മേ സന്തി അനപ്പരൂപാ, തേ ദുച്ചജാ മാദിസകേന ഭിക്ഖു.

൪൫. നാഗോ യഥാ പങ്കമജ്ഝേ ബ്യസന്നോ, പസ്സം ഥലം നാഭിസമ്ഭോതി ഗന്തും;

ഏവമ്പഹം [ഏവമഹം (സ്യാ.)] കാമപങ്കേ ബ്യസന്നോ, ന ഭിക്ഖുനോ മഗ്ഗമനുബ്ബജാമി.

൪൬. യഥാപി മാതാ ച പിതാ ച പുത്തം, അനുസാസരേ കിന്തി സുഖീ ഭവേയ്യ;

ഏവമ്പി മം ത്വം അനുസാസ ഭന്തേ, യഥാ ചിരം [യമാചരം (സീ. പീ. ക. അട്ഠ.)] പേച്ച സുഖീ ഭവേയ്യം.

൪൭. നോ ചേ തുവം ഉസ്സഹസേ ജനിന്ദ, കാമേ ഇമേ മാനുസകേ പഹാതും;

ധമ്മിം [ധമ്മം (സീ. പീ.)] ബലിം പട്ഠപയസ്സു രാജ, അധമ്മകാരോ തവ [അധമ്മകാരോ ച തേ (സീ. സ്യാ. പീ.)] മാഹു രട്ഠേ.

൪൮. ദൂതാ വിധാവന്തു ദിസാ ചതസ്സോ, നിമന്തകാ സമണബ്രാഹ്മണാനം;

തേ അന്നപാനേന ഉപട്ഠഹസ്സു, വത്ഥേന സേനാസനപച്ചയേന ച.

൪൯. അന്നേന പാനേന പസന്നചിത്തോ, സന്തപ്പയ സമണബ്രാഹ്മണേ ച;

ദത്വാ ച ഭുത്വാ ച യഥാനുഭാവം, അനിന്ദിതോ സഗ്ഗമുപേഹി [മുപേതി (പീ. ക.)] ഠാനം.

൫൦. സചേ ച തം രാജ മദോ സഹേയ്യ, നാരീഗണേഹി പരിചാരയന്തം;

ഇമമേവ ഗാഥം മനസീ കരോഹി, ഭാസേസി [ഭാസേഹി (സ്യാ. പീ. ക.)] ചേനം പരിസായ മജ്ഝേ.

൫൧. അബ്ഭോകാസസയോ ജന്തു, വജന്ത്യാ ഖീരപായിതോ;

പരികിണ്ണോ സുവാനേഹി [സുപിനേഹി (സീ. പീ.)], സ്വാജ്ജ രാജാതി വുച്ചതീതി.

ചിത്തസമ്ഭൂതജാതകം ദുതിയം.

൪൯൯. സിവിജാതകം (൩)

൫൨. ദൂരേ അപസ്സം ഥേരോവ, ചക്ഖും യാചിതുമാഗതോ;

ഏകനേത്താ ഭവിസ്സാമ, ചക്ഖും മേ ദേഹി യാചിതോ.

൫൩. കേനാനുസിട്ഠോ ഇധ മാഗതോസി, വനിബ്ബക [വണിബ്ബക (സീ.)] ചക്ഖുപഥാനി യാചിതും;

സുദുച്ചജം യാചസി ഉത്തമങ്ഗം, യമാഹു നേത്തം പുരിസേന ദുച്ചജം.

൫൪. യമാഹു ദേവേസു സുജമ്പതീതി, മഘവാതി നം ആഹു മനുസ്സലോകേ;

തേനാനുസിട്ഠോ ഇധ മാഗതോസ്മി, വനിബ്ബകോ ചക്ഖുപഥാനി യാചിതും.

൫൫. വനിബ്ബതോ [വനിബ്ബകോ (സ്യാ. പീ.)] മയ്ഹ വനിം [വനം (ക.), വണിം (സീ. സ്യാ. പീ.)] അനുത്തരം, ദദാഹി തേ ചക്ഖുപഥാനി യാചിതോ;

ദദാഹി മേ ചക്ഖുപഥം അനുത്തരം, യമാഹു നേത്തം പുരിസേന ദുച്ചജം.

൫൬. യേന അത്ഥേന ആഗച്ഛി [ആഗഞ്ഛി (സീ. പീ.)], യമത്ഥമഭിപത്ഥയം;

തേ തേ ഇജ്ഝന്തു സങ്കപ്പാ, ലഭ ചക്ഖൂനി ബ്രാഹ്മണ.

൫൭. ഏകം തേ യാചമാനസ്സ, ഉഭയാനി ദദാമഹം;

സ ചക്ഖുമാ ഗച്ഛ ജനസ്സ പേക്ഖതോ, യദിച്ഛസേ ത്വം തദതേ സമിജ്ഝതു.

൫൮. മാ നോ ദേവ അദാ ചക്ഖും, മാ നോ സബ്ബേ പരാകരി [പരക്കരി (സ്യാ. ക. അട്ഠ.), പരിക്കരി (ക.) പരി + ആ + കരി = പരാകരി];

ധനം ദേഹി മഹാരാജ, മുത്താ വേളുരിയാ ബഹൂ.

൫൯. യുത്തേ ദേവ രഥേ ദേഹി, ആജാനീയേ ചലങ്കതേ;

നാഗേ ദേഹി മഹാരാജ, ഹേമകപ്പനവാസസേ.

൬൦. യഥാ തം സിവയോ [സീവിയോ (സ്യാ.)] സബ്ബേ, സയോഗ്ഗാ സരഥാ സദാ;

സമന്താ പരികിരേയ്യും [പരികരേയ്യും (സ്യാ. പീ.)], ഏവം ദേഹി രഥേസഭ.

൬൧. യോ വേ ദസ്സന്തി വത്വാന, അദാനേ കുരുതേ മനോ;

ഭൂമ്യം [ഭൂമ്യാ (സീ. പീ.)] സോ പതിതം പാസം, ഗീവായം പടിമുഞ്ചതി.

൬൨. യോ വേ ദസ്സന്തി വത്വാന, അദാനേ കുരുതേ മനോ;

പാപാ പാപതരോ ഹോതി, സമ്പത്തോ യമസാധനം.

൬൩. യഞ്ഹി യാചേ തഞ്ഹി ദദേ, യം ന യാചേ ന തം ദദേ;

സ്വാഹം തമേവ ദസ്സാമി, യം മം യാചതി ബ്രാഹ്മണോ.

൬൪. ആയും നു വണ്ണം നു സുഖം ബലം നു, കിം പത്ഥയാനോ നു ജനിന്ദ ദേസി;

കഥഞ്ഹി രാജാ സിവിനം അനുത്തരോ, ചക്ഖൂനി ദജ്ജാ പരലോകഹേതു.

൬൫. ന വാഹമേതം യസസാ ദദാമി, ന പുത്തമിച്ഛേ ന ധനം ന രട്ഠം;

സതഞ്ച ധമ്മോ ചരിതോ പുരാണോ, ഇച്ചേവ ദാനേ രമതേ മനോ മമ [മമം (സീ. പീ.)].

൬൬. സഖാ ച മിത്തോ ച മമാസി സീവിക [സീവക (സീ. പീ.)], സുസിക്ഖിതോ സാധു കരോഹി മേ വചോ;

ഉദ്ധരിത്വാ [ഉദ്ധത്വ (സീ.), ലദ്ധ ത്വം (പീ.)] ചക്ഖൂനി മമം ജിഗീസതോ, ഹത്ഥേസു ഠപേഹി [ആവേസി (സീ.)] വനിബ്ബകസ്സ.

൬൭. ചോദിതോ സിവിരാജേന, സിവികോ വചനങ്കരോ;

രഞ്ഞോ ചക്ഖൂനുദ്ധരിത്വാ [ചക്ഖൂനി ഉദ്ധത്വാ (സീ. പീ.)], ബ്രാഹ്മണസ്സൂപനാമയി;

സചക്ഖു ബ്രാഹ്മണോ ആസി, അന്ധോ രാജാ ഉപാവിസി.

൬൮. തതോ സോ കതിപാഹസ്സ, ഉപരൂള്ഹേസു ചക്ഖുസു;

സൂതം ആമന്തയീ രാജാ, സിവീനം രട്ഠവഡ്ഢനോ.

൬൯. യോജേഹി സാരഥി യാനം, യുത്തഞ്ച പടിവേദയ;

ഉയ്യാനഭൂമിം ഗച്ഛാമ, പോക്ഖരഞ്ഞോ വനാനി ച.

൭൦. സോ ച പോക്ഖരണീതീരേ [പോക്ഖരണിയാ തീരേ (സീ. പീ.)], പല്ലങ്കേന ഉപാവിസി;

തസ്സ സക്കോ പാതുരഹു, ദേവരാജാ സുജമ്പതി.

൭൧. സക്കോഹമസ്മി ദേവിന്ദോ, ആഗതോസ്മി തവന്തികേ;

വരം വരസ്സു രാജീസി, യം കിഞ്ചി മനസിച്ഛസി.

൭൨. പഹൂതം മേ ധനം സക്ക, ബലം കോസോ ചനപ്പകോ;