൩-൧. സാരിപുത്തത്ഥേരഅപദാനം

അഥ ഥേരാപദാനം സുണാഥ –

൧൪൧. ‘‘ഹിമവന്തസ്സ അവിദൂരേ, ലമ്ബകോ നാമ പബ്ബതോ;

അസ്സമോ സുകതോ മയ്ഹം, പണ്ണസാലാ സുമാപിതാ.

൧൪൨. ‘‘ഉത്താനകൂലാ നദികാ, സുപതിത്ഥാ മനോരമാ;

സുസുദ്ധപുളിനാകിണ്ണാ, അവിദൂരേ മമസ്സമം.

൧൪൩. ‘‘അസക്ഖരാ അപബ്ഭാരാ, സാദു അപ്പടിഗന്ധികാ;

സന്ദതീ നദികാ തത്ഥ, സോഭയന്താ മമസ്സമം.

൧൪൪. ‘‘കുമ്ഭീലാ മകരാ ചേത്ഥ, സുസുമാരാ [സുംസുമാരാ (സീ. സ്യാ. )] ച കച്ഛപാ;

ചരന്തി നദിയാ തത്ഥ, സോഭയന്താ മമസ്സമം.

൧൪൫. ‘‘പാഠീനാ പാവുസാ മച്ഛാ, ബലജാ [വജലാ (സീ. സ്യാ.) ജലജാ (പീ.)] മുഞ്ജരോഹിതാ;

വഗ്ഗളാ [വഗ്ഗുലാ (സീ.) വഗ്ഗുളാ (സ്യാ.) മഗ്ഗുരാ (ഥേരഗാഥാ)] പപതായന്താ, സോഭയന്തി [പപതായന്തി, സോഭയന്താ (ക.)] മമസ്സമം.

൧൪൬. ‘‘ഉഭോ കൂലേസു നദിയാ, പുപ്ഫിനോ ഫലിനോ ദുമാ;

ഉഭതോ അഭിലമ്ബന്താ, സോഭയന്തി [അഭിലമ്ബന്തി സോഭയന്താ (ക.)] മമസ്സമം.

൧൪൭. ‘‘അമ്ബാ സാലാ ച തിലകാ, പാടലീ സിന്ദുവാരകാ [സിന്ദുവാരികാ (ബഹൂസു)];

ദിബ്ബഗന്ധാ സമ്പവന്തി, പുപ്ഫിതാ മമ അസ്സമേ.

൧൪൮. ‘‘ചമ്പകാ സളലാ നീപാ [നിമ്ബാ (ക.)], നാഗപുന്നാഗകേതകാ;

ദിബ്ബഗന്ധാ സമ്പവന്തി, പുപ്ഫിതാ മമ അസ്സമേ.

൧൪൯. ‘‘അതിമുത്താ അസോകാ ച, ഭഗിനീമാലാ ച പുപ്ഫിതാ;

അങ്കോലാ ബിമ്ബിജാലാ [ബിമ്ബജാലാ (ക.)] ച, പുപ്ഫിതാ മമ അസ്സമേ.

൧൫൦. ‘‘കേതകാ കന്ദലി [കദലീ (സ്യാ.)] ചേവ, ഗോധുകാ തിണസൂലികാ;

ദിബ്ബഗന്ധം സമ്പവന്താ, സോഭയന്തി മമസ്സമം.

൧൫൧. ‘‘കണികാരാ കണ്ണികാ ച, അസനാ അജ്ജുനാ ബഹൂ;

ദിബ്ബഗന്ധം സമ്പവന്താ, സോഭയന്തി മമസ്സമം.

൧൫൨. ‘‘പുന്നാഗാ ഗിരിപുന്നാഗാ, കോവിളാരാ ച പുപ്ഫിതാ;

ദിബ്ബഗന്ധം സമ്പവന്താ, സോഭയന്തി മമസ്സമം.

൧൫൩. ‘‘ഉദ്ധാലകാ ച കുടജാ, കദമ്ബാ വകുലാ ബഹൂ;

ദിബ്ബഗന്ധം സമ്പവന്താ, സോഭയന്തി മമസ്സമം.

൧൫൪. ‘‘ആളകാ ഇസിമുഗ്ഗാ ച, കദലിമാതുലുങ്ഗിയോ;

ഗന്ധോദകേന സംവഡ്ഢാ, ഫലാനി ധാരയന്തി തേ.

൧൫൫. ‘‘അഞ്ഞേ പുപ്ഫന്തി പദുമാ, അഞ്ഞേ ജായന്തി കേസരീ;

അഞ്ഞേ ഓപുപ്ഫാ പദുമാ, പുപ്ഫിതാ തളാകേ തദാ.

൧൫൬. ‘‘ഗബ്ഭം ഗണ്ഹന്തി പദുമാ, നിദ്ധാവന്തി മുലാളിയോ;

സിംഘാടിപത്തമാകിണ്ണാ, സോഭന്തി തളാകേ തദാ.

൧൫൭. ‘‘നയിതാ അമ്ബഗന്ധീ ച, ഉത്തലീ ബന്ധുജീവകാ;

ദിബ്ബഗന്ധാ സമ്പവന്തി, പുപ്ഫിതാ തളാകേ തദാ.

൧൫൮. ‘‘പാഠീനാ പാവുസാ മച്ഛാ, ബലജാ മുഞ്ജരോഹിതാ;

സംഗുലാ മഗ്ഗുരാ [മങ്ഗുരാ (സീ. ക.)] ചേവ, വസന്തി തളാകേ തദാ.

൧൫൯. ‘‘കുമ്ഭീലാ സുസുമാരാ ച, തന്തിഗാഹാ ച രക്ഖസാ;

ഓഗുഹാ [ഓഗാഹാ (സ്യാ.)] അജഗരാ ച, വസന്തി തളാകേ തദാ.

൧൬൦. ‘‘പാരേവതാ രവിഹംസാ, ചക്കവാകാ നദീചരാ;

കോകിലാ സുകസാളികാ, ഉപജീവന്തി തം സരം.

൧൬൧. ‘‘കുക്കുത്ഥകാ കുളീരകാ, വനേ പോക്ഖരസാതകാ;

ദിന്ദിഭാ സുവപോതാ ച, ഉപജീവന്തി തം സരം.

൧൬൨. ‘‘ഹംസാ കോഞ്ചാ മയൂരാ ച, കോകിലാ തമ്ബചൂളകാ [തമ്ബചൂളികാ (സീ.)];

പമ്പകാ ജീവംജീവാ ച, ഉപജീവന്തി തം സരം.

൧൬൩. ‘‘കോസികാ പോട്ഠസീസാ ച, കുരരാ സേനകാ ബഹൂ;

മഹാകാളാ ച സകുണാ, ഉപജീവന്തി തം സരം.

൧൬൪. ‘‘പസദാ ച വരാഹാ ച, ചമരാ ഗണ്ഡകാ ബഹൂ [വകാ ഭേരണ്ഡകാ ബഹൂ (സീ. സ്യാ.)];

രോഹിച്ചാ സുകപോതാ [സുത്തപോതാ (സ്യാ.)] ച, ഉപജീവന്തി തം സരം.

൧൬൫. ‘‘സീഹബ്യഗ്ഘാ ച ദീപീ ച, അച്ഛകോകതരച്ഛകാ;

തിധാ പഭിന്നമാതങ്ഗാ, ഉപജീവന്തി തം സരം.

൧൬൬. ‘‘കിന്നരാ വാനരാ ചേവ, അഥോപി വനകമ്മികാ;

ചേതാ ച ലുദ്ദകാ ചേവ, ഉപജീവന്തി തം സരം.

൧൬൭. ‘‘തിന്ദുകാനി പിയാലാനി, മധുകാ കാസുമാരയോ [കാസമാരിയോ (സ്യാ.)];

ധുവം ഫലാനി ധാരേന്തി, അവിദൂരേ മമസ്സമം.

൧൬൮. ‘‘കോസമ്ബാ [കോസുമ്ഭാ (സീ. സ്യാ.)] സളലാ നിമ്ബാ [സളലാ നീപാ (സീ. സ്യാ.) പനസാ അമ്ബാ (?)], സാദുഫലസമായുതാ;

ധുവം ഫലാനി ധാരേന്തി, അവിദൂരേ മമസ്സമം.

൧൬൯. ‘‘ഹരീതകാ ആമലകാ, അമ്ബജമ്ബുവിഭീതകാ;

കോലാ ഭല്ലാതകാ ബില്ലാ, ഫലാനി ധാരയന്തി തേ.

൧൭൦. ‘‘ആലുവാ ച കളമ്ബാ ച, ബിളാലീതക്കളാനി ച;

ജീവകാ സുതകാ ചേവ, ബഹുകാ മമ അസ്സമേ.

൧൭൧. ‘‘അസ്സമസ്സാവിദൂരമ്ഹി, തളാകാസും സുനിമ്മിതാ;

അച്ഛോദകാ സീതജലാ, സുപതിത്ഥാ മനോരമാ.

൧൭൨. ‘‘പദുമുപ്പലസഞ്ഛന്നാ, പുണ്ഡരീകസമായുതാ;

മന്ദാലകേഹി സഞ്ഛന്നാ, ദിബ്ബഗന്ധോ പവായതി.

൧൭൩. ‘‘ഏവം സബ്ബങ്ഗസമ്പന്നേ, പുപ്ഫിതേ ഫലിതേ വനേ;

സുകതേ അസ്സമേ രമ്മേ, വിഹരാമി അഹം തദാ.

൧൭൪. ‘‘സീലവാ വതസമ്പന്നോ [വത്തസമ്പന്നോ (സ്യാ.)], ഝായീ ഝാനരതോ സദാ;

പഞ്ചാഭിഞ്ഞാബലപ്പത്തോ, സുരുചി നാമ താപസോ.

൧൭൫. ‘‘ചതുവീസസഹസ്സാനി, സിസ്സാ മയ്ഹം ഉപട്ഠഹു;

സബ്ബേവ ബ്രാഹ്മണാ ഏതേ, ജാതിമന്തോ യസസ്സിനോ.

൧൭൬. ‘‘ലക്ഖണേ ഇതിഹാസേ ച, സനിഘണ്ടുസകേടുഭേ;

പദകാ വേയ്യാകരണാ, സധമ്മേ പാരമിം ഗതാ.

൧൭൭. ‘‘ഉപ്പാതേസു നിമിത്തേസു, ലക്ഖണേസു ച കോവിദാ;

പഥബ്യാ ഭൂമന്തലിക്ഖേ, മമ സിസ്സാ സുസിക്ഖിതാ.

൧൭൮. ‘‘അപ്പിച്ഛാ നിപകാ ഏതേ, അപ്പാഹാരാ അലോലുപാ;

ലാഭാലാഭേന സന്തുട്ഠാ, പരിവാരേന്തി മം സദാ.

൧൭൯. ‘‘ഝായീ ഝാനരതാ ധീരാ, സന്തചിത്താ സമാഹിതാ;

ആകിഞ്ചഞ്ഞം പത്ഥയന്താ, പരിവാരേന്തി മം സദാ.

൧൮൦. ‘‘അഭിഞ്ഞാപാരമിപ്പത്താ, പേത്തികേ ഗോചരേ രതാ;

അന്തലിക്ഖചരാ ധീരാ, പരിവാരേന്തി മം സദാ.

൧൮൧. ‘‘സംവുതാ ഛസു ദ്വാരേസു, അനേജാ രക്ഖിതിന്ദ്രിയാ;

അസംസട്ഠാ ച തേ ധീരാ, മമ സിസ്സാ ദുരാസദാ.

൧൮൨. ‘‘പല്ലങ്കേന നിസജ്ജായ, ഠാനചങ്കമനേന ച;

വീതിനാമേന്തി തേ രത്തിം, മമ സിസ്സാ ദുരാസദാ.

൧൮൩. ‘‘രജനീയേ ന രജ്ജന്തി, ദുസ്സനീയേ ന ദുസ്സരേ;

മോഹനീയേ ന മുയ്ഹന്തി, മമ സിസ്സാ ദുരാസദാ.

൧൮൪. ‘‘ഇദ്ധിം വീമംസമാനാ തേ, വത്തന്തി നിച്ചകാലികം;

പഥവിം [പഠവിം (സീ. സ്യാ.)] തേ പകമ്പേന്തി, സാരമ്ഭേന ദുരാസദാ.

൧൮൫. ‘‘കീളമാനാ ച തേ സിസ്സാ, കീളന്തി ഝാനകീളിതം;

ജമ്ബുതോ ഫലമാനേന്തി, മമ സിസ്സാ ദുരാസദാ.

൧൮൬. ‘‘അഞ്ഞേ ഗച്ഛന്തി ഗോയാനം, അഞ്ഞേ പുബ്ബവിദേഹകം [പുബ്ബവിദേഹനം (സ്യാ. ക.)];

അഞ്ഞേ ച ഉത്തരകുരും, ഏസനായ ദുരാസദാ.

൧൮൭. ‘‘പുരതോ പേസേന്തി ഖാരിം, പച്ഛതോ ച വജന്തി തേ;

ചതുവീസസഹസ്സേഹി, ഛാദിതം ഹോതി അമ്ബരം.

൧൮൮. ‘‘അഗ്ഗിപാകീ അനഗ്ഗീ ച, ദന്തോദുക്ഖലികാപി ച;

അസ്മേന കോട്ടിതാ കേചി, പവത്തഫലഭോജനാ.

൧൮൯. ‘‘ഉദകോരോഹണാ കേചി, സായം പാതോ സുചീരതാ;

തോയാഭിസേചനകരാ, മമ സിസ്സാ ദുരാസദാ.

൧൯൦. ‘‘പരൂള്ഹകച്ഛനഖലോമാ, പങ്കദന്താ രജസ്സിരാ;

ഗന്ധിതാ സീലഗന്ധേന, മമ സിസ്സാ ദുരാസദാ.

൧൯൧. ‘‘പാതോവ സന്നിപതിത്വാ, ജടിലാ ഉഗ്ഗതാപനാ;

ലാഭാലാഭം പകിത്തേത്വാ, ഗച്ഛന്തി അമ്ബരേ തദാ.

൧൯൨. ‘‘ഏതേസം പക്കമന്താനം, മഹാസദ്ദോ പവത്തതി;

അജിനചമ്മസദ്ദേന, മുദിതാ ഹോന്തി ദേവതാ.

൧൯൩. ‘‘ദിസോദിസം പക്കമന്തി, അന്തലിക്ഖചരാ ഇസീ;

സകേ ബലേനുപത്ഥദ്ധാ, തേ ഗച്ഛന്തി യദിച്ഛകം.

൧൯൪. ‘‘പഥവീകമ്പകാ ഏതേ, സബ്ബേവ നഭചാരിനോ;

ഉഗ്ഗതേജാ ദുപ്പസഹാ, സാഗരോവ അഖോഭിയാ.

൧൯൫. ‘‘ഠാനചങ്കമിനോ കേചി, കേചി നേസജ്ജികാ ഇസീ;

പവത്തഭോജനാ കേചി, മമ സിസ്സാ ദുരാസദാ.

൧൯൬. ‘‘മേത്താവിഹാരിനോ ഏതേ, ഹിതേസീ സബ്ബപാണിനം;

അനത്തുക്കംസകാ സബ്ബേ, ന തേ വമ്ഭേന്തി കസ്സചി.

൧൯൭. ‘‘സീഹരാജാവസമ്ഭീതാ, ഗജരാജാവ ഥാമവാ;

ദുരാസദാ ബ്യഗ്ഘാരിവ, ആഗച്ഛന്തി മമന്തികേ.

൧൯൮. ‘‘വിജ്ജാധരാ ദേവതാ ച, നാഗഗന്ധബ്ബരക്ഖസാ;

കുമ്ഭണ്ഡാ ദാനവാ ഗരുളാ, ഉപജീവന്തി തം സരം.

൧൯൯. ‘‘തേ ജടാഖാരിഭരിതാ, അജിനുത്തരവാസനാ;

അന്തലിക്ഖചരാ സബ്ബേ, ഉപജീവന്തി തം സരം.

൨൦൦. ‘‘സദാനുച്ഛവികാ [തദാനുച്ഛവികാ (സ്യാ. ക.)] ഏതേ, അഞ്ഞമഞ്ഞം സഗാരവാ;

ചതുബ്ബീസസഹസ്സാനം, ഖിപിതസദ്ദോ ന വിജ്ജതി.

൨൦൧. ‘‘പാദേ പാദം നിക്ഖിപന്താ, അപ്പസദ്ദാ സുസംവുതാ;

ഉപസങ്കമ്മ സബ്ബേവ [സബ്ബേ തേ (സ്യാ.)], സിരസാ വന്ദരേ മമം.

൨൦൨. ‘‘തേഹി സിസ്സേഹി പരിവുതോ, സന്തേഹി ച തപസ്സിഭി;

വസാമി അസ്സമേ തത്ഥ, ഝായീ ഝാനരതോ അഹം.

൨൦൩. ‘‘ഇസീനം സീലഗന്ധേന, പുപ്ഫഗന്ധേന ചൂഭയം;

ഫലീനം ഫലഗന്ധേന, ഗന്ധിതോ ഹോതി അസ്സമോ.

൨൦൪. ‘‘രത്തിന്ദിവം ന ജാനാമി, അരതി മേ ന വിജ്ജതി;

സകേ സിസ്സേ ഓവദന്തോ, ഭിയ്യോ ഹാസം ലഭാമഹം.

൨൦൫. ‘‘പുപ്ഫാനം പുപ്ഫമാനാനം, ഫലാനഞ്ച വിപച്ചതം;

ദിബ്ബഗന്ധാ പവായന്തി, സോഭയന്താ മമസ്സമം.

൨൦൬. ‘‘സമാധിമ്ഹാ വുട്ഠഹിത്വാ, ആതാപീ നിപകോ അഹം;

ഖാരിഭാരം ഗഹേത്വാന, വനം അജ്ഝോഗഹിം അഹം.

൨൦൭. ‘‘ഉപ്പാതേ സുപിനേ ചാപി, ലക്ഖണേസു സുസിക്ഖിതോ;

പവത്തമാനം [വത്തമാനം (ക.)] മന്തപദം, ധാരയാമി അഹം തദാ.

൨൦൮. ‘‘അനോമദസ്സീ ഭഗവാ, ലോകജേട്ഠോ നരാസഭോ;

വിവേകകാമോ സമ്ബുദ്ധോ, ഹിമവന്തമുപാഗമി.

൨൦൯. ‘‘അജ്ഝോഗാഹേത്വാ ഹിമവന്തം, അഗ്ഗോ കാരുണികോ മുനി;

പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാന, നിസീദി പുരിസുത്തമോ.

൨൧൦. ‘‘തമദ്ദസാഹം സമ്ബുദ്ധം, സപ്പഭാസം മനോരമം;

ഇന്ദീവരംവ ജലിതം, ആദിത്തംവ ഹുതാസനം.

൨൧൧. ‘‘ജലന്തം ദീപരുക്ഖംവ, വിജ്ജുതം ഗഗണേ യഥാ;

സുഫുല്ലം സാലരാജംവ, അദ്ദസം ലോകനായകം.

൨൧൨. ‘‘അയം നാഗോ മഹാവീരോ, ദുക്ഖസ്സന്തകരോ മുനി;

ഇമം ദസ്സനമാഗമ്മ, സബ്ബദുക്ഖാ പമുച്ചരേ.

൨൧൩. ‘‘ദിസ്വാനാഹം ദേവദേവം, ലക്ഖണം ഉപധാരയിം;

ബുദ്ധോ നു ഖോ ന വാ ബുദ്ധോ, ഹന്ദ പസ്സാമി ചക്ഖുമം.

൨൧൪. ‘‘സഹസ്സാരാനി ചക്കാനി, ദിസ്സന്തി ചരണുത്തമേ;

ലക്ഖണാനിസ്സ ദിസ്വാന, നിട്ഠം ഗച്ഛിം തഥാഗതേ.