ചോദനാകണ്ഡം

അനുവിജ്ജകകിച്ചവണ്ണനാ

൩൬൦-൩൬൧. ഇദാനി ഏവം ഉപ്പന്നായ ചോദനായ വിനയധരേന കത്തബ്ബകിച്ചം ദസ്സേതും അനുവിജ്ജകേനാതിആദി ആരദ്ധം. തത്ഥ ദിട്ഠം ദിട്ഠേനാതി ഗാഥായ അയമത്ഥോ – ഏകേനേകോ മാതുഗാമേന സദ്ധിം ഏകട്ഠാനതോ നിക്ഖമന്തോ വാ പവിസന്തോ വാ ദിട്ഠോ, സോ തം പാരാജികേന ചോദേതി, ഇതരോ തസ്സ ദസ്സനം അനുജാനാതി. തം പന ദസ്സനം പടിച്ച പാരാജികം ന ഉപേതി, ന പടിജാനാതി. ഏവമേത്ഥ യം തേന ദിട്ഠം, തം തസ്സ ‘‘ദിട്ഠോ മയാ’’തി ഇമിനാ ദിട്ഠവചനേന സമേതി. യസ്മാ പന ഇതരോ തം ദസ്സനം പടിച്ച ദോസം ന പടിജാനാതി, തസ്മാ അസുദ്ധപരിസങ്കിതോ ഹോതി; അമൂലകപരിസങ്കിതോതി അത്ഥോ. തസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ‘‘സുദ്ധോ അഹ’’ന്തി പടിഞ്ഞായ തേന സദ്ധിം ഉപോസഥോ കാതബ്ബോ. സേസഗാഥാദ്വയേപി ഏസേവ നയോ. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

അനുവിജ്ജകകിച്ചവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ചോദകപുച്ഛാവിസ്സജ്ജനാവണ്ണനാ

൩൬൨-൩൬൩. ചോദനായ കോ ആദീതിആദിപുച്ഛാനം വിസ്സജ്ജനേ സച്ചേ ച അകുപ്പേ ചാതി സച്ചേ പതിട്ഠാതബ്ബം അകുപ്പേ ച. യം കതം വാ ന കതം വാ, തദേവ വത്തബ്ബം, ന ച ചോദകേ വാ അനുവിജ്ജകേ വാ സങ്ഘേ വാ കോപോ ഉപ്പാദേതബ്ബോ. ഓതിണ്ണാനോതിണ്ണം ജാനിതബ്ബന്തി ഓതിണ്ണഞ്ച അനോതിണ്ണഞ്ച വചനം ജാനിതബ്ബം. തത്രായം ജാനനവിധി – ഏത്തകാ ചോദകസ്സ പുബ്ബകഥാ, ഏത്തകാ പച്ഛിമകഥാ, ഏത്തകാ ചുദിതകസ്സ പുബ്ബകഥാ, ഏത്തകാ പച്ഛിമകഥാതി ജാനിതബ്ബാ. ചോദകസ്സ പമാണം ഗണ്ഹിതബ്ബം, ചുദിതകസ്സ പമാണം ഗണ്ഹിതബ്ബം, അനുവിജ്ജകസ്സ പമാണം ഗണ്ഹിതബ്ബം, അനുവിജ്ജകോ അപ്പമത്തകമ്പി അഹാപേന്തോ ‘‘ആവുസോ സമന്നാഹരിത്വാ ഉജും കത്വാ ആഹരാ’’തി വത്തബ്ബോ, സങ്ഘേന ഏവം പടിപജ്ജിതബ്ബം. യേന ധമ്മേന യേന വിനയേന യേന സത്ഥുസാസനേന തം അധികരണം വൂപസമ്മതീതി ഏത്ഥ ധമ്മോതി ഭൂതം വത്ഥു. വിനയോതി ചോദനാ ചേവ സാരണാ ച. സത്ഥുസാസനന്തി ഞത്തിസമ്പദാ ചേവ അനുസ്സാവനസമ്പദാ ച. ഏതേന ഹി ധമ്മേന ച വിനയേന ച സത്ഥുസാസനേന ച അധികരണം വൂപസമതി, തസ്മാ അനുവിജ്ജകേന ഭൂതേന വത്ഥുനാ ചോദേത്വാ ആപത്തിം സാരേത്വാ ഞത്തിസമ്പദായ ചേവ അനുസ്സാവനസമ്പദായ ച തം അധികരണം വൂപസമേതബ്ബം, അനുവിജ്ജകേന ഏവം പടിപജ്ജിതബ്ബം. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ.

൩൬൪. ഉപോസഥോ കിമത്ഥായാതിആദിപുച്ഛാവിസ്സജ്ജനമ്പി ഉത്താനമേവ. അവസാനഗാഥാസു ഥേരേ ച പരിഭാസതീതി അവമഞ്ഞം കരോന്തോ ‘‘കിം ഇമേ ജാനന്തീ’’തി പരിഭാസതി. ഖതോ ഉപഹതിന്ദ്രിയോതി തായ ഛന്ദാദിഗാമിതായ തേന ച പരിഭാസനേന അത്തനാ അത്തനോ ഖതത്താ ഖതോ. സദ്ധാദീനഞ്ച ഇന്ദ്രിയാനം ഉപഹതത്താ ഉപഹതിന്ദ്രിയോ. നിരയം ഗച്ഛതി ദുമ്മേധോ, ന ച സിക്ഖായ ഗാരവോതി സോ ഖതോ ഉപഹതിന്ദ്രിയോ പഞ്ഞായ അഭാവതോ ദുമ്മേധോ തീസു സിക്ഖാസു അസിക്ഖനതോ ന ച സിക്ഖായ ഗാരവോ കായസ്സ ഭേദാ നിരയമേവ ഉപഗച്ഛതി, തസ്മാ ന ച ആമിസം നിസ്സായ…പേ… യഥാ ധമ്മോ തഥാ കരേതി. തസ്സത്ഥോ ന ച ആമിസം നിസ്സായ കരേ, ചുദിതകചോദകേസു ഹി അഞ്ഞതരേന ദിന്നം ചീവരാദിആമിസം ഗണ്ഹന്തോ ആമിസം നിസ്സായ കരോതി, ഏവം ന കരേയ്യ. ന ച നിസ്സായ പുഗ്ഗലന്തി ‘‘അയം മേ ഉപജ്ഝായോ വാ ആചരിയോ വാ’’തിആദിനാ നയേന ഛന്ദാദീഹി ഗച്ഛന്തോ പുഗ്ഗലം നിസ്സായ കരോതി, ഏവം ന കരേയ്യ. അഥ ഖോ ഉഭോപേതേ വിവജ്ജേത്വാ യഥാ ധമ്മോ ഠിതോ, തഥേവ കരേയ്യാതി.

ഉപകണ്ണകം ജപ്പതീതി ‘‘ഏവം കഥേഹി, മാ ഏവം കഥയിത്ഥാ’’തി കണ്ണമൂലേ മന്തേതി. ജിമ്ഹം പേക്ഖതീതി ദോസമേവ ഗവേസതി. വീതിഹരതീതി വിനിച്ഛയം ഹാപേതി. കുമ്മഗ്ഗം പടിസേവതീതി ആപത്തിം ദീപേതി.

അകാലേന ച ചോദേതീതി അനോകാസേ അനജ്ഝിട്ഠോവ ചോദേതി. പുബ്ബാപരം ന ജാനാതീതി പുരിമകഥഞ്ച പച്ഛിമകഥഞ്ച ന ജാനാതി.

അനുസന്ധിവചനപഥം ന ജാനാതീതി കഥാനുസന്ധിവിനിച്ഛയാനുസന്ധിവസേന വചനം ന ജാനാതി. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

ചോദനാകണ്ഡവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.