൬. പാടിദേസനീയകണ്ഡം

൧. പഠമപാടിദേസനീയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പാടിദേസനീയാ ധമ്മാ, ഖുദ്ദകാനം അനന്തരാ;

ഠപിതാ യേ അയം ദാനി, തേസം ഭവതി വണ്ണനാ.

൫൫൨. പഠമപാടിദേസനീയേ താവ പടിക്കമനകാലേതി പിണ്ഡായ ചരിത്വാ പടിആഗമനകാലേ. സബ്ബേവ അഗ്ഗഹേസീതി സബ്ബമേവ അഗ്ഗഹേസി. പവേധേന്തീതി കമ്പമാനാ. അപേഹീതി അപഗച്ഛ.

൫൫൩-൫. ഗാരയ്ഹം ആവുസോതിആദി പടിദേസേതബ്ബാകാരദസ്സനം. രഥികാതി രച്ഛാ. ബ്യൂഹന്തി അനിബ്ബിജ്ഝിത്വാ ഠിതാ ഗതപച്ചാഗതരച്ഛാ. സിങ്ഘാടകന്തി ചതുക്കോണം വാ തികോണം വാ മഗ്ഗസമോധാനട്ഠാനം. ഘരന്തി കുലഘരം. ഏതേസു യത്ഥ കത്ഥചി ഠത്വാ ഗണ്ഹന്തസ്സ ഗഹണേ ദുക്കടം, അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരഗണനായ പാടിദേസനീയം. ഹത്ഥിസാലാദീസു ഗണ്ഹന്തസ്സാപി ഏസേവ നയോ. ഭിക്ഖുനീ രഥികായ ഠത്വാ ദേതി, ഭിക്ഖു സചേപി അന്തരാരാമാദീസു ഠത്വാ ഗണ്ഹാതി, ആപത്തിയേവ. ‘‘അന്തരഘരം പവിട്ഠായാ’’തി ഹി വചനതോ ഭിക്ഖുനിയാ അന്തരഘരേ ഠത്വാ ദദമാനായ വസേനേത്ഥ ആപത്തി വേദിതബ്ബാ, ഭിക്ഖുസ്സ ഠിതട്ഠാനം പന അപ്പമാണം. തസ്മാ സചേപി വീഥിആദീസു ഠിതോ ഭിക്ഖു അന്തരാരാമാദീസു ഠത്വാ ദദമാനായ ഭിക്ഖുനിയാ ഗണ്ഹാതി, അനാപത്തിയേവ.

യാമകാലികം സത്താഹകാലികം യാവജീവികം ആഹാരത്ഥായ പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി ദുക്കടസ്സാതി ഇദം ആമിസേന അസമ്ഭിന്നം സന്ധായ വുത്തം, സമ്ഭിന്നേ പന ഏകരസേ പാടിദേസനീയമേവ. ഏകതോ ഉപസമ്പന്നായാതി ഭിക്ഖുനീനം സന്തികേ ഉപസമ്പന്നായ. ഭിക്ഖൂനം സന്തികേ ഉപസമ്പന്നായ പന യഥാവത്ഥുകമേവ.

൫൫൬. ദാപേതി ന ദേതീതി അഞ്ഞാതികാ അഞ്ഞേന കേനചി ദാപേതി തം ഗണ്ഹന്തസ്സ അനാപത്തി. ഉപനിക്ഖിപിത്വാ ദേതീതി ഭൂമിയം ഠപേത്വാ ‘‘ഇദം അയ്യ തുമ്ഹാകം ദമ്മീ’’തി ദേതി, ഏവം ദിന്നം ‘‘സാധു ഭഗിനീ’’തി സമ്പടിച്ഛിത്വാ തായ ഏവ വാ ഭിക്ഖുനിയാ അഞ്ഞേന വാ കേനചി പടിഗ്ഗഹാപേത്വാ ഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. സിക്ഖമാനായ സാമണേരിയാതി ഏതാസം ദദമാനാനം ഗണ്ഹന്തസ്സ അനാപത്തി. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ.

ഏളകലോമസമുട്ഠാനം – കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

പഠമപാടിദേസനീയം.

൨. ദുതിയപാടിദേസനീയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൫൫൮. ദുതിയേ – അപസക്ക താവ ഭഗിനീതിആദി അപസാദേതബ്ബാകാരദസ്സനം.

൫൬൧. അത്തനോ ഭത്തം ദാപേതി ന ദേതീതി ഏത്ഥ സചേപി അത്തനോ ഭത്തം ദേതി, ഇമിനാ സിക്ഖാപദേന അനാപത്തിയേവ, പുരിമസിക്ഖാപദേന ആപത്തി. അഞ്ഞേസം ഭത്തം ദേതി ന ദാപേതീതി ഏത്ഥ സചേപി ദാപേയ്യ, ഇമിനാ സിക്ഖാപദേന ആപത്തി ഭവേയ്യ. ദേന്തിയാ പന നേവ ഇമിനാ ന പുരിമേന ആപത്തി. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ. കഥിനസമുട്ഠാനം – കിരിയാകിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

ദുതിയപാടിദേസനീയം.

൩. തതിയപാടിദേസനീയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൫൬൨. തതിയേ – ഉഭതോപസന്നന്തി ദ്വീഹി പസന്നം ഉപാസകേനപി ഉപാസികായപി. തസ്മിം കിര കുലേ ഉഭോപി തേ സോതാപന്നായേവ. ഭോഗേന ഹായതീതി ഏദിസഞ്ഹി കുലം സചേപി അസീതികോടിധനം ഹോതി, ഭോഗേഹി ഹായതിയേവ. കസ്മാ? യസ്മാ തത്ഥ നേവ ഉപാസികാ ന ഉപാസകോ ഭോഗേ രക്ഖതി.

൫൬൯. ഘരതോ നീഹരിത്വാ ദേന്തീതി ആസനസാലം വാ വിഹാരം വാ ആനേത്വാ ദേന്തി. സചേപി അനാഗതേ ഭിക്ഖുമ്ഹി പഠമംയേവ നീഹരിത്വാ ദ്വാരേ ഠപേത്വാ പച്ഛാ സമ്പത്തസ്സ ദേന്തി, വട്ടതി. ഭിക്ഖും പന ദിസ്വാ അന്തോഗേഹതോ നീഹരിത്വാ ദിയ്യമാനം ന വട്ടതീതി മഹാപച്ചരിയം വുത്തം. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ. ഏളകലോമസമുട്ഠാനം – കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

തതിയപാടിദേസനീയം.

൪. ചതുത്ഥപാടിദേസനീയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൫൭൦. ചതുത്ഥേ – അവരുദ്ധാ ഹോന്തീതി പടിവിരുദ്ധാ ഹോന്തി.

൫൭൩. പഞ്ചന്നം പടിസംവിദിതന്തി പഞ്ചസു സഹധമ്മികേസു യംകിഞ്ചി പേസേത്വാ ഖാദനീയം ഭോജനീയം ആഹരിസ്സാമാതി പടിസംവിദിതം കതമ്പി അപ്പടിസംവിദിതമേവാതി അത്ഥോ. ആരാമം ആരാമൂപചാരം ഠപേത്വാതി ആരഞ്ഞകസേനാസനാരാമഞ്ച തസ്സ ഉപചാരഞ്ച ഠപേത്വാ; ഉപചാരതോ നിക്ഖന്തം അന്തരാമഗ്ഗേ ഭിക്ഖും ദിസ്വാ വാ ഗാമം ആഗതസ്സ വാ പടിസംവിദിതം കതമ്പി അപ്പടിസംവിദിതമേവ ഹോതീതി വേദിതബ്ബം. സചേ സാസങ്കം ഹോതി സാസങ്കന്തി ആചിക്ഖിതബ്ബന്തി കസ്മാ ആചിക്ഖിതബ്ബം? ആരാമേ ചോരേ വസന്തേ അമ്ഹാകം നാരോചേന്തീതി വചനപടിമോചനത്ഥം. ചോരാ വത്തബ്ബാ മനുസ്സാ ഇധൂപചരന്തീതി കസ്മാ വത്തബ്ബം? അത്തനോ ഉപട്ഠാകേഹി അമ്ഹേ ഗണ്ഹാപേന്തീതി വചനപടിമോചനത്ഥം.

യാഗുയാ പടിസംവിദിതേ തസ്സാ പരിവാരോ ആഹരിയ്യതീതി യാഗുയാ പടിസംവിദിതം കത്വാ ‘‘കിം സുദ്ധയാഗുയാ ദിന്നായ പൂവഭത്താദീനിപി ഏതിസ്സാ യാഗുയാ പരിവാരം കത്വാ ദസ്സാമാ’’തി ഏവം യം കിഞ്ചി ആഹരന്തി, സബ്ബം പടിസംവിദിതമേവ ഹോതി. ഭത്തേന പടിസംവിദിതേതിആദീസുപി ഏസേവ നയോ. അസുകം നാമ കുലം പടിസംവിദിതം കത്വാ ഖാദനീയാദീനി ഗഹേത്വാ ഗച്ഛതീതി സുത്വാ അഞ്ഞാനിപി തേന സദ്ധിം അത്തനോ ദേയ്യധമ്മം ആഹരന്തി, വട്ടതി. യാഗുയാ പടിസംവിദിതം കത്വാ പൂവം വാ ഭത്തം വാ ആഹരന്തി, ഏതമ്പി വട്ടതീതി കുരുന്ദിയം വുത്തം.

൫൭൫. ഗിലാനസ്സാതി അപ്പടിസംവിദിതേപി ഗിലാനസ്സ അനാപത്തി. പടിസംവിദിതേ വാ ഗിലാനസ്സ വാ സേസകന്തി ഏകസ്സത്ഥായ പടിസംവിദിതം കത്വാ ആഹടം, തസ്സ സേസകം അഞ്ഞസ്സാപി ഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. ചതുന്നം പഞ്ചന്നം വാ പടിസംവിദിതം കത്വാ ബഹും ആഹടം ഹോതി, അഞ്ഞേസമ്പി ദാതും ഇച്ഛന്തി, ഏതമ്പി പടിസംവിദിതസേസകമേവ, സബ്ബേസമ്പി വട്ടതി. അഥ അധികമേവ ഹോതി, സന്നിധിം മോചേത്വാ ഠപിതം ദുതിയദിവസേപി വട്ടതി. ഗിലാനസ്സ ആഹടാവസേസേപി ഏസേവ നയോ. യം പന അപ്പടിസംവിദിതമേവ കത്വാ ആഭതം, തം ബഹിആരാമം പേസേത്വാ പടിസംവിദിതം കാരേത്വാ ആഹരാപേതബ്ബം, ഭിക്ഖൂഹി വാ ഗന്ത്വാ അന്തരാമഗ്ഗേ ഗഹേതബ്ബം. യമ്പി വിഹാരമജ്ഝേന ഗച്ഛന്താ വാ വനചരകാദയോ വാ വനതോ ആഹരിത്വാ ദേന്തി, പുരിമനയേനേവ പടിസംവിദിതം കാരേതബ്ബം. തത്ഥജാതകന്തി ആരാമേ ജാതകമേവ; മൂലഖാദനീയാദിം അഞ്ഞേന കപ്പിയം കത്വാ ദിന്നം പരിഭുഞ്ജതോ അനാപത്തി. സചേ പന തം ഗാമം ഹരിത്വാ പചിത്വാ ആഹരന്തി, ന വട്ടതി. പടിസംവിദിതം കാരേതബ്ബം. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ.

കഥിനസമുട്ഠാനം – കിരിയാകിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

ചതുത്ഥപാടിദേസനീയം.

സമന്തപാസാദികായ വിനയസംവണ്ണനായ

പാടിദേസനീയവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

പാടിദേസനീയകണ്ഡം നിട്ഠിതം.