൫. ഊനവീസതിവസ്സസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൪൦൨. പഞ്ചമസിക്ഖാപദേ – അങ്ഗുലിയോ ദുക്ഖാ ഭവിസ്സന്തീതി അക്ഖരാനി ലിഖന്തസ്സ അങ്ഗുലിയോ ദുക്ഖാ ഭവിസ്സന്തീതി ചിന്തേസും. ഉരസ്സ ദുക്ഖോതി ഗണനം സിക്ഖന്തേന ബഹും ചിന്തേതബ്ബം ഹോതി, തേനസ്സ ഉരോ ദുക്ഖോ ഭവിസ്സതീതി മഞ്ഞിംസു. അക്ഖീനി ദുക്ഖാ ഭവിസ്സന്തീതി രൂപസുത്തം സിക്ഖന്തേന കഹാപണാ പരിവത്തേത്വാ പരിവത്തേത്വാ പസ്സിതബ്ബാ ഹോന്തി, തേനസ്സ അക്ഖീനി ദുക്ഖാനി ഭവിസ്സന്തീതി മഞ്ഞിംസു. ഡംസാദീസു ഡംസാതി പിങ്ഗലമക്ഖികായോ. ദുക്ഖാനന്തി ദുക്ഖമാനം. തിബ്ബാനന്തി ബഹലാനം. ഖരാനന്തി തിഖിണാനം. കടുകാനന്തി ഫരുസാനം; അമനാപതായ വാ കടുകരസസദിസാനം. അസാതാനന്തി അമധുരാനം. പാണഹരാനന്തി ജീവിതഹരാനം.

൪൦൪. സീമം സമ്മന്നതീതി നവം സീമം ബന്ധതി. കുരുന്ദിയം പന ഉദകുക്ഖേപപരിച്ഛിന്ദനേപി ദുക്കടം വുത്തം. പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സോതി പടിസന്ധിഗ്ഗഹണതോ പട്ഠായ പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സോ; ഗബ്ഭവീസോപി ഹി പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സോത്വേവ സങ്ഖ്യേ ഗച്ഛതി. യഥാഹ –

‘‘തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ കുമാരകസ്സപോ ഗബ്ഭവീസോ ഉപസമ്പന്നോ ഹോതി. അഥ ഖോ ആയസ്മതോ കുമാരകസ്സപസ്സ ഏതദഹോസി – ‘ഭഗവതാ പഞ്ഞത്തം, ന ഊനവീസതിവസ്സോ പുഗ്ഗലോ ഉപസമ്പാദേതബ്ബോതി. അഹഞ്ചമ്ഹി ഗബ്ഭവീസോ ഉപസമ്പന്നോ. ഉപസമ്പന്നോ നുഖോമ്ഹി, നനു ഖോ ഉപസമ്പന്നോ’തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. യം ഭിക്ഖവേ മാതുകുച്ഛിമ്ഹി പഠമം ചിത്തം ഉപ്പന്നം, പഠമം വിഞ്ഞാണം പാതുഭൂതം തദുപാദായ സാവസ്സ ജാതി. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഗബ്ഭവീസം ഉപസമ്പാദേതു’’ന്തി (മഹാവ. ൧൨൪).

തത്ഥ യോ ദ്വാദസമാസേ മാതുകുച്ഛിസ്മിം വസിത്വാ മഹാപവാരണായ ജാതോ, സോ തതോ പട്ഠായ യാവ ഏകൂനവീസതിമേ വസ്സേ മഹാപവാരണാ, തം അതിക്കമിത്വാ പാടിപദേ ഉപസമ്പാദേതബ്ബോ. ഏതേനുപായേന ഹായനവഡ്ഢനം വേദിതബ്ബം.

പോരാണകത്ഥേരാ പന ഏകൂനവീസതിവസ്സം സാമണേരം നിക്ഖമനീയപുണ്ണമാസിം അതിക്കമ്മ പാടിപദദിവസേ ഉപസമ്പാദേന്തി, തം കസ്മാതി? വുച്ചതേ – ഏകസ്മിം വസ്സേ ഛ ചാതുദ്ദസികഉപോസഥാ ഹോന്തി. ഇതി വീസതിയാ വസ്സേസു ചത്താരോ മാസാ പരിഹായന്തി. രാജാനോ തതിയേ തതിയേ വസ്സേ വസ്സം ഉക്കഡ്ഢന്തി. ഇതി അട്ഠാരസസു വസ്സേസു ഛ മാസാ വഡ്ഢന്തി, തതോ ഉപോസഥവസേന പരിഹീനേ ചത്താരോ മാസേ അപനേത്വാ ദ്വേ മാസാ അവസേസാ ഹോന്തി, തേ ദ്വേ മാസേ ഗഹേത്വാ വീസതിവസ്സാനി പരിപുണ്ണാനി ഹോന്തീതി നിക്കങ്ഖാ ഹുത്വാ നിക്ഖമനീയപുണ്ണമാസിം അതിക്കമ്മ പാടിപദേ ഉപസമ്പാദേന്തി. ഏത്ഥ പന യോ പവാരേത്വാ വീസതിവസ്സോ ഭവിസ്സതി, തം സന്ധായ ‘‘ഏകൂനവീസതിവസ്സ’’ന്തി വുത്തം. തസ്മാ യോ മാതുകുച്ഛിസ്മിം ദ്വാദസമാസേ വസി, സോ ഏകവീസതിവസ്സോ ഹോതി. യോ സത്തമാസേ വസി, സോ സത്തമാസാധികവീസതിവസ്സോ. ഛമാസജാതോ പന ന ജീവതി.

൪൦൬. അനാപത്തി ഊനവീസതിവസ്സം പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സസഞ്ഞീതി ഏത്ഥ കിഞ്ചാപി ഉപസമ്പാദേന്തസ്സ അനാപത്തി, പുഗ്ഗലോ പന അനുപസമ്പന്നോവ ഹോതി. സചേ പന സോ ദസവസ്സച്ചയേന അഞ്ഞം ഉപസമ്പാദേതി, തഞ്ചേ മുഞ്ചിത്വാ ഗണോ പൂരതി, സൂപസമ്പന്നോ. സോപി ച യാവ ന ജാനാതി, താവസ്സ നേവ സഗ്ഗന്തരായോ ന മോക്ഖന്തരായോ, ഞത്വാ പന പുന ഉപസമ്പജ്ജിതബ്ബം. സേസം ഉത്താനമേവ.

തിസമുട്ഠാനം – കിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം,

വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

ഊനവീസതിവസ്സസിക്ഖാപദം പഞ്ചമം.