൪. കാണമാതാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൨൩൦. ചതുത്ഥസിക്ഖാപദേ – കാണമാതാതി കാണായ മാതാ. സാ കിരസ്സാ ധീതാ അഭിരൂപാ അഹോസി, യേ യേ തം പസ്സന്തി, തേ തേ രാഗേന കാണാ ഹോന്തി, രാഗന്ധാ ഹോന്തീതി അത്ഥോ. തസ്മാ പരേസം കാണഭാവകരണതോ ‘‘കാണാ’’തി വിസ്സുതാ അഹോസി. തസ്സാ വസേന മാതാപിസ്സാ ‘‘കാണമാതാ’’തി പാകടാ ജാതാ. ആഗതന്തി ആഗമനം. കിസ്മിം വിയാതി കീദിസം വിയ; ലജ്ജനകം വിയ ഹോതീതി അധിപ്പായോ. രിത്തഹത്ഥം ഗന്തുന്തി രിത്താ ഹത്ഥാ അസ്മിം ഗമനേ തദിദം രിത്തഹത്ഥം, തം രിത്തഹത്ഥം ഗമനം ഗന്തും ലജ്ജനകം വിയ ഹോതീതി വുത്തം ഹോതി. പരിക്ഖയം അഗമാസീതി ഉപാസികാ അരിയസാവികാ ഭിക്ഖൂ ദിസ്വാ സന്തം അദാതും ന സക്കോതി, തസ്മാ താവ ദാപേസി, യാവ സബ്ബം പരിക്ഖയം അഗമാസി. ധമ്മിയാ കഥായാതി ഏത്ഥ കാണാപി മാതു അത്ഥായ ദേസിയമാനം ധമ്മം സുണന്തീ ദേസനാപരിയോസാനേ സോതാപന്നാ അഹോസി. ഉട്ഠായാസനാ പക്കാമീതി ആസനതോ ഉട്ഠഹിത്വാ ഗതോ. സോപി പുരിസോ ‘‘സത്ഥാ കിര കാണമാതായ നിവേസനം അഗമാസീ’’തി സുത്വാ കാണം ആനേത്വാ പകതിട്ഠാനേയേവ ഠപേസി.

൨൩൧. ഇമസ്മിം പന വത്ഥുസ്മിം ഉപ്പന്നമത്തേ അപ്പഞ്ഞത്തേയേവ സിക്ഖാപദേ പാഥേയ്യവത്ഥു ഉദപാദി, തസ്മാ അനന്തരമേവ ചേതം ദസ്സേതും ‘‘തേന ഖോ പന സമയേനാ’’തിആദി വുത്തം. സോപി ച ഉപാസകോ അരിയസാവകത്താ സബ്ബമേവ ദാപേസി. തേന വുത്തം – ‘‘പരിക്ഖയം അഗമാസീ’’തി.

൨൩൩. യംകിഞ്ചി പഹേണകത്ഥായാതി പണ്ണാകാരത്ഥായ പടിയത്തം യംകിഞ്ചി അതിരസകമോദകസക്ഖലികാദി സബ്ബം ഇധ പൂവോത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി. യംകിഞ്ചി പാഥേയ്യത്ഥായാതി മഗ്ഗം ഗച്ഛന്താനം അന്തരാമഗ്ഗത്ഥായ പടിയത്തം യംകിഞ്ചി ബദ്ധസത്തുഅബദ്ധസത്തുതിലതണ്ഡുലാദി സബ്ബം ഇധ മന്ഥോത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി. തതോ ചേ ഉത്തരിന്തി സചേപി തതിയം പത്തം ഥൂപീകതം ഗണ്ഹാതി, പൂവഗണനായ പാചിത്തിയം.

ദ്വത്തിപത്തപൂരേ പടിഗ്ഗഹേത്വാതി മുഖവട്ടിയാ ഹേട്ഠിമലേഖായ സമപൂരേ പത്തേ ഗഹേത്വാ. അമുത്ര മയാ ദ്വത്തിപത്തപൂരാതി ഏത്ഥ സചേ ദ്വേ ഗഹിതാ, ‘‘അത്ര മയാ ദ്വേ പത്തപൂരാ പടിഗ്ഗഹിതാ, ത്വം ഏകം ഗണ്ഹേയ്യാസീ’’തി വത്തബ്ബം. തേനാപി അഞ്ഞം പസ്സിത്വാ ‘‘പഠമം ആഗതേന ദ്വേ പത്തപൂരാ ഗഹിതാ, മയാ ഏകോ, മാ ത്വം ഗണ്ഹീ’’തി വത്തബ്ബം. യേന പഠമം ഏകോ ഗഹിതോ, തസ്സാപി പരമ്പരാരോചനേ ഏസേവ നയോ. യേന പന സയമേവ തയോ ഗഹിതാ, തേന അഞ്ഞം ദിസ്വാ ‘‘മാ ഖോ ഏത്ഥ പടിഗ്ഗണ്ഹി’’ ച്ചേവ വത്തബ്ബം. പടിക്കമനം നീഹരിത്വാതി ആസനസാലം ഹരിത്വാ, ആസനസാലം ഗച്ഛന്തേന ച ഛഡ്ഡിതസാലാ ന ഗന്തബ്ബാ. യത്ഥ മഹാ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ നിസീദതി, തത്ഥ ഗന്തബ്ബം. മഹാപച്ചരിയം പന വുത്തം ‘‘യാ ലദ്ധട്ഠാനതോ ആസന്നാ ആസനസാലാ, തത്ഥ ഗന്തബ്ബം. അത്തനോ ‘സന്ദിട്ഠാനം വാ സമ്ഭത്താനം വാ ഏകനികായികാനം വാ ദസ്സാമീ’തി അഞ്ഞത്ഥ ഗന്തും ന ലബ്ഭതി. സചേ പനസ്സ നിബദ്ധനിസീദനട്ഠാനം ഹോതി, ദൂരമ്പി ഗന്തും വട്ടതീ’’തി.

സംവിഭജിതബ്ബന്തി സചേ തയോ പത്തപൂരാ ഗഹിതാ, ഏകം അത്തനോ ഠപേത്വാ ദ്വേ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ദാതബ്ബാ. സച്ചേ ദ്വേ ഗഹിതാ, ഏകം അത്തനോ ഠപേത്വാ ഏകോ സങ്ഘസ്സ ദാതബ്ബോ, യഥാമിത്തം പന ദാതും ന ലബ്ഭതി. യേന ഏകോ ഗഹിതോ, ന തേന കിഞ്ചി അകാമാ ദാതബ്ബം, യഥാരുചി കാതബ്ബം.

൨൩൫. ഗമനേ പടിപ്പസ്സദ്ധേതി അന്തരാമഗ്ഗേ ഉപദ്ദവം വാ ദിസ്വാ അനത്ഥികതായ വാ ‘‘മയം ഇദാനി ന പേസിസ്സാമ, ന ഗമിസ്സാമാ’’തി ഏവം ഗമനേ പടിപ്പസ്സദ്ധേ ഉപച്ഛിന്നേ. ഞാതകാനം പവാരിതാനന്തി ഏതേസം ബഹുമ്പി ദേന്താനം പടിഗ്ഗണ്ഹന്തസ്സ അനാപത്തി. അട്ഠകഥാസു പന ‘‘തേസമ്പി പാഥേയ്യപഹേണകത്ഥായ പടിയത്തതോ പമാണമേവ വട്ടതീ’’തി വുത്തം. സേസം ഉത്താനമേവ.

ഛസമുട്ഠാനം – കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

കാണമാതാസിക്ഖാപദം ചതുത്ഥം.