൧൦. ഭിക്ഖുനിക്ഖന്ധകം

മഹാപജാപതിഗോതമീവത്ഥുകഥാ

൪൦൨. ഭിക്ഖുനിക്ഖന്ധകേ – അലം ഗോതമി മാ തേ രുച്ചീതി കസ്മാ പടിക്ഖിപതി, നനു സബ്ബേസമ്പി ബുദ്ധാനം ചതസ്സോ പരിസാ ഹോന്തീതി? കാമം ഹോന്തി, കിലമേത്വാ പന അനേകക്ഖത്തും യാചിതേന അനുഞ്ഞാതം പബ്ബജ്ജം ‘‘ദുക്ഖേന ലദ്ധാ അയം അമ്ഹേഹീ’’തി സമ്മാ പരിപാലേസ്സന്തീതി ഭദ്ദകം കത്വാ അനുജാനിതുകാമോ പടിക്ഖിപതി. അട്ഠഗരുധമ്മകഥാ മഹാവിഭങ്ഗേയേവ കഥിതാ.

൪൦൩. കുമ്ഭഥേനകേഹീതി കുമ്ഭേ ദീപം ജാലേത്വാ തേന ആലോകേന പരഘരേ ഭണ്ഡം വിചിനിത്വാ ഥേനകചോരേഹി.

സേതട്ഠികാ നാമ രോഗജാതീതി ഏകോ പാണകോ നാളിമജ്ഝഗതം കണ്ഡം വിജ്ഝതി, യേന വിദ്ധത്താ നിക്ഖന്തമ്പി സാലിസീസം ഖീരം ഗഹേതും ന സക്കോതി.

മഞ്ജിട്ഠികാ നാമ രോഗജാതീതി ഉച്ഛൂനം അന്തോരത്തഭാവോ. മഹതോ തളാകസ്സ പടികച്ചേവ ആളിന്തി ഇമിനാ പന ഏതമത്ഥം ദസ്സേതി – യഥാ മഹതോ തളാകസ്സ ആളിയാ അബദ്ധായപി കിഞ്ചി ഉദകം തിട്ഠേയ്യ, പഠമമേവ ബദ്ധായ പന യം അബദ്ധപച്ചയാ ന തിട്ഠേയ്യ, തമ്പി തിട്ഠേയ്യ; ഏവമേവ യേ ഇമേ അനുപ്പന്നേ വത്ഥുസ്മിം പടികച്ചേവ അവീതിക്കമനത്ഥായ ഗരുധമ്മാ പഞ്ഞത്താ. തേസു അപഞ്ഞത്തേസുപി മാതുഗാമസ്സ പബ്ബജിതത്താ പഞ്ചേവ വസ്സസതാനി സദ്ധമ്മോ തിട്ഠേയ്യ. പടികച്ചേവ പഞ്ഞത്തത്താ പന അപരാനിപി പഞ്ചവസ്സസതാനി ഠസ്സതീതി ഏവം പഠമം വുത്തം വസ്സസഹസ്സമേവ ഠസ്സതീതി. വസ്സസഹസ്സന്തി ചേതം പടിസമ്ഭിദാപഭേദപ്പത്തഖീണാസവവസേനേവ വുത്തം. തതോ പന ഉത്തരിമ്പി സുക്ഖവിപസ്സകഖീണാസവവസേന വസ്സസഹസ്സം, അനാഗാമിവസേന വസ്സസഹസ്സം, സകദാഗാമിവസേന വസ്സസഹസ്സം, സോതാപന്നവസേന വസ്സസഹസ്സന്തി ഏവം പഞ്ചവസ്സസഹസ്സാനി പടിവേധസദ്ധമ്മോ ഠസ്സതി. പരിയത്തിധമ്മോപി താനിയേവ. ന ഹി പരിയത്തിയാ അസതി പടിവേധോ അത്ഥി, നാപി പരിയത്തിയാ സതി പടിവേധോ ന ഹോതി; ലിങ്ഗം പന പരിയത്തിയാ അന്തരഹിതായപി ചിരം പവത്തിസ്സതീതി.

മഹാപജാപതിഗോതമീവത്ഥുകഥാ നിട്ഠിതാ.

ഭിക്ഖുനീഉപസമ്പദാനുജാനനകഥാ

൪൦൪. അനുജാനാമി ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖൂഹി ഭിക്ഖുനിയോ ഉപസമ്പാദേതുന്തി ഇമായ അനുപഞ്ഞത്തിയാ ഭിക്ഖൂ പഞ്ചസതാ സാകിയാനിയോ മഹാപജാപതിയാ സദ്ധിവിഹാരിനിയോ കത്വാ ഉപസമ്പാദേസും. ഇതി താ സബ്ബാപി ഏകതോഉപസമ്പന്നാ നാമ അഹേസും. യേ ഖോ ത്വം ഗോതമീതി ഇമിനാ ഓവാദേന ഗോതമീ അരഹത്തം പത്താ.

൪൦൯. കമ്മം ന കരീയതീതി തജ്ജനീയാദി സത്തവിധമ്പി കമ്മം ന കരീയതി. ഖമാപേന്തീതി ന പുന ഏവം കരിസ്സാമീതി ഖമാപേന്തി.

൪൧൦. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂഹി ഭിക്ഖുനീനം കമ്മം രോപേത്വാ നിയ്യാദേതുന്തി ഏത്ഥ തജ്ജനീയാദീസു ‘‘ഇദം നാമ കമ്മം ഏതിസ്സാ കാതബ്ബ’’ന്തി ഏവം രോപേത്വാ ‘‘തം ദാനി തുമ്ഹേവ കരോഥാ’’തി നിയ്യാദേതബ്ബം. സചേ പന അഞ്ഞസ്മിം രോപിതേ അഞ്ഞം കരോന്തി, ‘‘തജ്ജനീയകമ്മാരഹസ്സ നിയസ്സകമ്മം കരോതീ’’തി ഏത്ഥ വുത്തനയേന കാരേതബ്ബതം ആപജ്ജന്തി.

൪൧൧. കദ്ദമോദകേനാതി ഏത്ഥ ന കേവലം കദ്ദമോദകേന, വിപ്പസന്നഉദകരജനകദ്ദമാദീസുപി യേന കേനചി ഓസിഞ്ചന്തസ്സ ദുക്കടമേവ. അവന്ദിയോ സോ ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേന കാതബ്ബോതി ഭിക്ഖുനുപസ്സയേ സന്നിപതിത്വാ ‘‘അസുകോ നാമ അയ്യോ ഭിക്ഖുനീനം അപസാദനീയം ദസ്സേതി, ഏതസ്സ അയ്യസ്സ അവന്ദിയകരണം രുച്ചതീ’’തി ഏവം തിക്ഖത്തും സാവേതബ്ബം. ഏത്താവതാ അവന്ദിയോ കതോ ഹോതി. തതോ പട്ഠായ യഥാ സാമണേരേ ദിസ്വാ ന വന്ദന്തി; ഏവമേവ ദിസ്വാപി ന വന്ദിതബ്ബോ. തേന ഭിക്ഖുനാ സമ്മാ വത്തന്തേന ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ആഗന്ത്വാ വിഹാരേയേവ സങ്ഘം വാ ഗണം വാ ഏകപുഗ്ഗലം വാ ഉപസങ്കമിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ‘‘ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ മയ്ഹം ഖമതൂ’’തി ഖമാപേതബ്ബം. തേന ഭിക്ഖുനാ ഭിക്ഖുനീനം സന്തികം ആഗന്ത്വാ ‘‘ഏസോ ഭിക്ഖു തുമ്ഹേ ഖമാപേതീ’’തി വത്തബ്ബം. തതോ പട്ഠായ സോ വന്ദിതബ്ബോ. അയമേത്ഥ സങ്ഖേപോ, വിത്ഥാരം പന കമ്മവിഭങ്ഗേ വക്ഖാമ.

ഓഭാസേന്തീതി അസദ്ധമ്മേന ഓഭാസേന്തി. ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം സമ്പയോജേന്തീതി ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം പുരിസേ അസദ്ധമ്മേന സമ്പയോജേന്തി. അവന്ദിയകരണം വുത്തനയമേവ. ആവരണന്തി വിഹാരപ്പവേസനേ നിവാരണം. ഓവാദം ഠപേതുന്തി ഏത്ഥ ന ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഗന്ത്വാ ഠപേതബ്ബോ. ഓവാദത്ഥായ പന ആഗതാ ഭിക്ഖുനിയോ വത്തബ്ബാ ‘‘അസുകാ നാമ ഭിക്ഖുനീ സാപത്തികാ, തസ്സാ ഓവാദം ഠപേമി, മാ തായ സദ്ധിം ഉപോസഥം കരിത്ഥാ’’തി. കായവിവരണാദീസുപി ദണ്ഡകമ്മം വുത്തനയമേവ.

൪൧൩. ന ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖുനിയാ ഓവാദോ ന ഗന്തബ്ബോതിആദി ഭിക്ഖുനിവിഭങ്ഗവണ്ണനായം വുത്തമേവ.

൪൧൬. ഫാസുകാ നമേന്തീതി ഗിഹിദാരികായോ വിയ ഘനപട്ടകേന കായബന്ധനേന ഫാസുകാ നമനത്ഥായ ബന്ധന്തി. ഏകപരിയാകതന്തി ഏകവാരം പരിക്ഖിപനകം.

വിലീവേന പട്ടേനാതി സണ്ഹേഹി വേളുവിലീവേഹി കതപട്ടേന. ദുസ്സപട്ടേനാതി സേതവത്ഥപട്ടേന. ദുസ്സവേണിയാതി ദുസ്സേന കതവേണിയാ. ദുസ്സവട്ടിയാതി ദുസ്സേന കതവട്ടിയാ. ചോളപട്ടാദീസു ചോളകാസാവം ചോളന്തി വേദിതബ്ബം.

അട്ഠില്ലേനാതി ഗോജങ്ഘട്ഠികേന. ജഘനന്തി കടിപ്പദേസോ വുച്ചതി. ഹത്ഥം കോട്ടാപേന്തീതി അഗ്ഗബാഹം കോട്ടാപേത്വാ മോരപത്താദീഹി ചിത്താലങ്കാരം കരോന്തി. ഹത്ഥകോച്ഛന്തി പിട്ഠിഹത്ഥം. പാദന്തി ജങ്ഘം. പാദകോച്ഛന്തി പിട്ഠിപാദം.

൪൧൭. മുഖലിമ്പനാദീനി വുത്തനയാനേവ. അവങ്ഗം കരോന്തീതി അക്ഖീ അഞ്ജന്തിയോ അവങ്ഗദേസേ അധോമുഖം ലേഖം കരോന്തി. വിസേസകന്തി ഗണ്ഡപ്പദേസേ വിചിത്രസണ്ഠാനം വിസേസകം കരോന്തി. ഓലോകേന്തീതി വാതപാനം വിവരിത്വാ വീഥിം ഓലോകേന്തി. സാലോകേ തിട്ഠന്തീതി ദ്വാരം വിവരിത്വാ ഉപഡ്ഢകായം ദസ്സേന്തിയോ തിട്ഠന്തി. നച്ചന്തി നടസമജ്ജം കാരേന്തി. വേസിം വുട്ഠാപേന്തീതി ഗണികം വുട്ഠാപേന്തി. പാനാഗാരം ഠപേന്തീതി സുരം വിക്കിണന്തി. സൂനം ഠപേന്തീതി മംസം വിക്കിണന്തി. ആപണന്തി നാനാഭണ്ഡാനം അനേകവിധം ആപണം പസാരേന്തി. ദാസം ഉപട്ഠാപേന്തീതി ദാസം ഗഹേത്വാ തേന അത്തനോ വേയ്യാവച്ചം കാരേന്തി. ദാസീആദീസുപി ഏസേവ നയോ. ഹരിതകപക്കികം പകിണന്തീതി ഹരിതകഞ്ചേവ പക്കഞ്ച പകിണന്തി; പകിണ്ണകാപണം പസാരേന്തീതി വുത്തം ഹോതി.

൪൧൮. സബ്ബനീലകാദികഥാ കഥിതായേവ.

൪൧൯. ഭിക്ഖുനീ ചേ, ഭിക്ഖവേ, കാലം കരോന്തീതിആദീസു അയം പാളിമുത്തകവിനിച്ഛയോ – സചേ ഹി പഞ്ചസു സഹധമ്മികേസു യോ കോചി കാലം കരോന്തോ ‘‘മമച്ചയേന മയ്ഹം പരിക്ഖാരോ ഉപജ്ഝായസ്സ ഹോതു, ആചരിയസ്സ ഹോതു, സദ്ധിവിഹാരികസ്സ ഹോതു, അന്തേവാസികസ്സ ഹോതു, മാതു ഹോതു, പിതു ഹോതു, അഞ്ഞസ്സ വാ യസ്സ കസ്സചി ഹോതൂ’’തി വദതി തേസം ന ഹോതി, സങ്ഘസ്സേവ ഹോതി. ന ഹി പഞ്ചന്നം സഹധമ്മികാനം അച്ചയദാനം രുഹതി, ഗിഹീനം പന രുഹതി. ഭിക്ഖു ഹി ഭിക്ഖുനിവിഹാരേ കാലം കരോതി, തസ്സ പരിക്ഖാരോ ഭിക്ഖൂനംയേവ ഹോതി. ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുവിഹാരേ കാലം കരോതി, തസ്സാ പരിക്ഖാരോ ഭിക്ഖുനീനംയേവ ഹോതി.

൪൨൦. പുരാണമല്ലീതി പുരാണേ ഗിഹികാലേ മല്ലകസ്സ ഭരിയാ. പുരിസബ്യഞ്ജനന്തി പുരിസനിമിത്തം, ഛിന്നം വാ ഹോതു അച്ഛിന്നം വാ, പടിച്ഛന്നം വാ അപ്പടിച്ഛന്നം വാ. സചേ ഏതസ്മിം ഠാനേ പുരിസബ്യഞ്ജനന്തി ചിത്തം ഉപ്പാദേത്വാ ഉപനിജ്ഝായതി, ദുക്കടം.

൪൨൧. അത്തനോ പരിഭോഗത്ഥായ ദിന്നം നാമ യം ‘‘തുമ്ഹേയേവ പരിഭുഞ്ജഥാ’’തി വത്വാ ദിന്നം, തം അഞ്ഞസ്സ ദദതോ ദുക്കടം. അഗ്ഗം ഗഹേത്വാ പന ദാതും വട്ടതി. സചേ അസപ്പായം, സബ്ബം അപനേതും വട്ടതി. ചീവരം ഏകാഹം വാ ദ്വീഹം വാ പരിഭുഞ്ജിത്വാ ദാതും വട്ടതി. പത്താദീസുപി ഏസേവ നയോ.

ഭിക്ഖൂനം സന്നിധിം ഭിക്ഖുനീഹി പടിഗ്ഗാഹാപേത്വാതി ഹിയ്യോ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഠപിതമംസം അജ്ജ അഞ്ഞസ്മിം അനുപസമ്പന്നേ അസതി ഭിക്ഖൂഹി പടിഗ്ഗാഹാപേത്വാ ഭിക്ഖുനീഹി പരിഭുഞ്ജിതബ്ബം. ഭിക്ഖൂഹി പടിഗ്ഗഹിതഞ്ഹി ഭിക്ഖുനീനം അപ്പടിഗ്ഗഹിതകട്ഠാനേ തിട്ഠതി, ഭിക്ഖുനീനം പടിഗ്ഗഹിതമ്പി ഭിക്ഖൂസു ഏസേവ നയോ.

൪൨൬. ആസനം സംകസായന്തിയോ കാലം വീതിനാമേസുന്തി അഞ്ഞം വുട്ഠാപേത്വാ അഞ്ഞം നിസീദാപേന്തിയോ ഭോജനകാലം അതിക്കാമേസും.

അട്ഠന്നം ഭിക്ഖുനീനം യഥാവുഡ്ഢന്തി ഏത്ഥ സചേ പുരേ അട്ഠസു നിസിന്നാസു താസം അബ്ഭന്തരിമാ അഞ്ഞാ ആഗച്ഛതി, സാ അത്തനോ നവകം ഉട്ഠാപേത്വാ നിസീദിതും ലഭതി. യാ പന അട്ഠഹിപി നവകതരാ, സാ സചേപി സട്ഠിവസ്സാ ഹോതി, ആഗതപടിപാടിയാവ നിസീദിതും ലഭതി. അഞ്ഞത്ഥ സബ്ബത്ഥ യഥാവുഡ്ഢം ന പടിബാഹിതബ്ബന്തി ഠപേത്വാ ഭത്തഗ്ഗം അഞ്ഞസ്മിം ചതുപച്ചയഭാജനീയട്ഠാനേ ‘‘അഹം പുബ്ബേ ആഗതാ’’തി വുഡ്ഢം പടിബാഹിത്വാ കിഞ്ചി ന ഗഹേതബ്ബം; യഥാവുഡ്ഢമേവ വട്ടതി. പവാരണാകഥാ കഥിതായേവ.

൪൨൯. ഇത്ഥിയുത്തന്തിആദീഹി സബ്ബയാനാനി അനുഞ്ഞാതാനി. പാടങ്കിന്തി പടപോട്ടലികം.

൪൩൦. ദൂതേന ഉപസമ്പദാ ദസന്നം അന്തരായാനം യേന കേനചി വട്ടതി. കമ്മവാചാപരിയോസാനേ സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനുപസ്സയേ ഠിതാ വാ ഹോതു നിപന്നാ വാ ജാഗരാ വാ നിദ്ദം ഓക്കന്താ വാ, ഉപസമ്പന്നാവ ഹോതി. താവദേവ ഛായാദീനി ആഗതായ ദൂതഭിക്ഖുനിയാ ആചിക്ഖിതബ്ബാനി.

൪൩൧. ഉദോസിതോതി ഭണ്ഡസാലാ. ന സമ്മതീതി നപ്പഹോതി. ഉപസ്സയന്തി ഘരം. നവകമ്മന്തി സങ്ഘസ്സത്ഥായ ഭിക്ഖുനിയാ നവകമ്മമ്പി കാതും അനുജാനാമീതി അത്ഥോ.

൪൩൨. തസ്സാ പബ്ബജിതായാതി തസ്സാ പബ്ബജിതകാലേ. യാവ സോ ദാരകോ വിഞ്ഞുതം പാപുണാതീതി യാവ ഖാദിതും ഭുഞ്ജിതും നഹായിതുഞ്ച മണ്ഡിതുഞ്ച അത്തനോ ധമ്മതായ സക്കോതീതി അത്ഥോ.

ഠപേത്വാ സാഗാരന്തി സഹഗാരസേയ്യമത്തം ഠപേത്വാ. യഥാ അഞ്ഞസ്മിം പുരിസേ; ഏവം ദുതിയികായ ഭിക്ഖുനിയാ തസ്മിം ദാരകേ പടിപജ്ജിതബ്ബന്തി ദസ്സേതി. മാതാ പന നഹാപേതും പായേതും ഭോജേതും മണ്ഡേതും ഉരേ കത്വാ സയിതുഞ്ച ലഭതി.

൪൩൪. യദേവ സാ വിബ്ഭന്താതി യസ്മാ സാ വിബ്ഭന്താ അത്തനോ രുചിയാ ഖന്തിയാ ഓദാതാനി വത്ഥാനി നിവത്ഥാ, തസ്മായേവ സാ അഭിക്ഖുനീ, ന സിക്ഖാപച്ചക്ഖാനേനാതി ദസ്സേതി. സാ പുന ഉപസമ്പദം ന ലഭതി.

സാ ആഗതാ ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബാതി ന കേവലം ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബാ, പബ്ബജ്ജമ്പി ന ലഭതി. ഓദാതാനി ഗഹേത്വാ വിബ്ഭന്താ പന പബ്ബജ്ജാമത്തം ലഭതി.

അഭിവാദനന്തിആദീസു പുരിസാ പാദേ സമ്ബാഹന്താ വന്ദന്തി, കേസേ ഛിന്ദന്തി, നഖേ ഛിന്ദന്തി, വണപടികമ്മം കരോന്തി, തം സബ്ബം കുക്കുച്ചായന്താ ന സാദിയന്തീതി അത്ഥോ. തത്രേകേ ആചരിയാ ‘‘സചേ ഏകതോ വാ ഉഭതോ വാ അവസ്സുതാ ഹോന്തി സാരത്താ, യഥാവത്ഥുകമേവ’’. ഏകേ ആചരിയാ ‘‘നത്ഥി ഏത്ഥ ആപത്തീ’’തി വദന്തി. ഏവം ആചരിയവാദം ദസ്സേത്വാ ഇദം ഓദിസ്സ അനുഞ്ഞാതം വട്ടതീതി അട്ഠകഥാസു വുത്തം. തം പമാണം. ‘‘അനുജാനാമി ഭിക്ഖവേ സാദിതു’’ന്തി ഹി വചനേനേവ തം കപ്പിയം.

൪൩൫. പല്ലങ്കേന നിസീദന്തീതി പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാ നിസീദന്തി. അഡ്ഢപല്ലങ്കന്തി ഏകം പാദം ആഭുജിത്വാ കതപല്ലങ്കം. ഹേട്ഠാ വിവടേ ഉപരി പടിച്ഛന്നേതി ഏത്ഥ സചേ കൂപോ ഖതോ ഹോതി, ഉപരി പന പദരമത്തമേവ സബ്ബദിസാസു പഞ്ഞായതി, ഏവരൂപേപി വട്ടതി.

൪൩൬. കുക്കുസം മത്തികന്തി കുണ്ഡകഞ്ചേവ മത്തികഞ്ച. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

ഭിക്ഖുനീഉപസമ്പദാനുജാനനകഥാ നിട്ഠിതാ.

ഭിക്ഖുനിക്ഖന്ധകവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.