൫. പപാതവഗ്ഗോ

൧. ലോകചിന്താസുത്തവണ്ണനാ

൧൧൧൧. പഞ്ചമസ്സ പഠമേ സുമാഗധായ പോക്ഖരണിയാതി ഏവംനാമികായ പോക്ഖരണിയാ. ലോകചിന്തം ചിന്തേന്തോതി, ‘‘കേന നു ഖോ ചന്ദിമസൂരിയാ കതാ, കേന മഹാപഥവീ, കേന മഹാസമുദ്ദോ, കേന സത്താ ഉപ്പാദിതാ, കേന പബ്ബതാ, കേന അമ്ബതാലനാളികേരാദയോ’’തി ഏവരൂപം ലോകചിന്തം ചിന്തേന്തോ നിസീദി.

വിചേതോതി വിഗതചിത്തോ വിക്ഖിത്തചിത്തോ വാ. ഭൂതംയേവ അദ്ദസാതി തേ കിര അസുരാ സമ്ബരിമായം സമ്പരിവത്തേത്വാ യഥാ നേ സോ പുരിസോ ഹത്ഥിഅസ്സാദീസു ആരുഹന്തേ ഉക്ഖിപിത്വാ, ഭിസമുളാലച്ഛിദ്ദേഹി പവിസന്തേ പസ്സതി, ഏവം അധിട്ഠഹിംസു. തം സന്ധായ സത്ഥാ ‘‘ഭൂതംയേവ അദ്ദസാ’’തി ആഹ. ദേവാനംയേവ മോഹയമാനാതി ദേവാനം ചിത്തം മോഹയന്താ. തസ്മാതി യസ്മാ ലോകചിന്തം ചിന്തേന്തോ ഉമ്മത്തകോപി ഹോതി, തസ്മാ.

൨-൩. പപാതസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൧൧൨-൧൩. ദുതിയേ പടിഭാനകൂടോതി ഏകോ മഹന്തോ പബ്ബതസദിസോ മരിയാദപാസാണോ. തതിയേ അനിട്ഠരൂപന്തി അനിട്ഠസഭാവം.

൪. കൂടാഗാരസുത്തവണ്ണനാ

൧൧൧൪. ചതുത്ഥേ ഹേട്ഠിമം ഘരം അകരിത്വാതി ഥമ്ഭഭിത്തിപാദുസ്സാപനാദിനാ ഘരസ്സ ഹേട്ഠിമഭാഗം അകത്വാ.

൫. വാലസുത്തവണ്ണനാ

൧൧൧൫. പഞ്ചമേ സന്ഥാഗാരേതി സിപ്പുഗ്ഗണ്ഹനസാലായം. ഉപാസനം കരോന്തേതി കണ്ഡഖിപനസിപ്പം കരോന്തേ. അസനം അതിപാതേന്തേതി കണ്ഡം അതിക്കമേന്തേ. പോങ്ഖാനുപോങ്ഖന്തി ഏകം കണ്ഡം ഖിപിത്വാ യഥാ അസ്സ സരസ്സ പോങ്ഖം വിജ്ഝതി, അപരം അനുപോങ്ഖം നാമ ദുതിയസ്സ പോങ്ഖം, പുന അപരം തസ്സ പോങ്ഖന്തി ഏവം അതിപാതേന്തേ അദ്ദസ. യത്ര ഹി നാമാതി യേ നാമ. ദുരഭിസമ്ഭവതരന്തി ദുക്കരതരം. സത്തധാ ഭിന്നസ്സ വാലസ്സ കോടിയാ കോടിം പടിവിജ്ഝേയ്യാതി ഏകം വാലം സത്തധാ ഭിന്ദിത്വാ, തസ്സ ഏകം ഭേദം ഗഹേത്വാ, വാതിങ്ഗണമജ്ഝേ ബന്ധിത്വാ, അപരം ഭേദം കണ്ഡസ്സ അഗ്ഗകോടിയം ബന്ധിത്വാ, ഉസഭമത്തേ ഠിതോ കണ്ഡബദ്ധായ കോടിയാ തം വാതിങ്ഗണബദ്ധകോടിം പടിവിജ്ഝേയ്യാതി അത്ഥോ. തസ്മാതി യസ്മാ ഏവം ദുപ്പടിവിജ്ഝാനി ചത്താരി സച്ചാനി, തസ്മാ.

൭. പഠമഛിഗ്ഗളയുഗസുത്തവണ്ണനാ

൧൧൧൭. സത്തമേ അഞ്ഞമഞ്ഞഖാദികാതി അഞ്ഞമഞ്ഞം ഖാദനം. ദുബ്ബലഖാദികാതി ബലവന്തേഹി മച്ഛാദീഹി ദുബ്ബലാനം മച്ഛാദീനം ഖാദനം.

൮. ദുതിയഛിഗ്ഗളയുഗസുത്തവണ്ണനാ

൧൧൧൮. അട്ഠമേ മഹാപഥവീതി ചക്കവാളഗബ്ഭന്തരാ മഹാപഥവീ. അധിച്ചമിദം, ഭന്തേതി ഇദം അധിച്ചുപ്പത്തികം സചേ തം യുഗം ന പൂതി ഭവേയ്യ, സമുദ്ദേ ഉദകം ന സുസ്സേയ്യ, സോ ച കച്ഛപോ ന മരേയ്യ, അപി നാമ യദിച്ഛാവസേന സിയാതി അത്ഥോ.

ഏവം അധിച്ചമിദം, ഭിക്ഖവേതി ഏത്ഥ മഹാസീവത്ഥേരോ ചത്താരി യുഗാനി ദസ്സേതി – പുരത്ഥിമചക്കവാളമുഖവട്ടിയം ഠിതേന പുരിസേന പക്ഖിത്തയുഗസ്സ ഹി ഛിഗ്ഗളേന തസ്സ അന്ധകച്ഛപസ്സ ഗീവായ പവേസനം വിയ മനുസ്സപടിലാഭോ അധിച്ചപടിലാഭീ. ദക്ഖിണചക്കവാളമുഖവട്ടിയം ഠിതേന പക്ഖിത്തസ്സ പന പരിബ്ഭമന്തസ്സ പുരിമയുഗം പത്വാ ഛിഗ്ഗളേന ഛിഗ്ഗളുപരി ആരുള്ഹസ്സ ഛിഗ്ഗളേന ഗീവപ്പവേസനം വിയ തഥാഗതുപ്പാദോ അധിച്ചതരസമ്ഭവോ. പച്ഛിമചക്കവാളമുഖവട്ടിയം ഠിതേന പക്ഖിത്തസ്സ പന പരിബ്ഭമന്തസ്സ പുരിമയുഗദ്വയം പത്വാ ഛിഗ്ഗളേന ഛിഗ്ഗളുപരി ആരുള്ഹസ്സ ഛിഗ്ഗളേന ഗീവപ്പവേസനം വിയ തഥാഗതപ്പവേദിതസ്സ ധമ്മവിനയസ്സ ദീപനം അധിച്ചതരസമ്ഭവം. ഉത്തരചക്കവാളമുഖവട്ടിയം ഠിതേന പക്ഖിത്തസ്സ പന പരിബ്ഭമന്തസ്സ പുരിമയുഗത്തയം പത്വാ ഛിഗ്ഗളേന ഛിഗ്ഗളുപരി ആരുള്ഹസ്സ ഛിഗ്ഗളേന ഗീവപ്പവേസനം വിയ ചതുസച്ചപടിവേധോ അതിവിയ അധിച്ചതരസമ്ഭവോ വേദിതബ്ബോ. നവമാദീനി അഭിസമയസംയുത്തേ വുത്തനയാനേവാതി.

പപാതവഗ്ഗോ പഞ്ചമോ.