൧. വേളുദ്വാരവഗ്ഗോ

൧. ചക്കവത്തിരാജസുത്തവണ്ണനാ

൯൯൭. സോതാപത്തിസംയുത്തസ്സ പഠമേ കിഞ്ചാപീതി അനുഗ്ഗഹഗരഹണേസു നിപാതോ. ചതുന്നഞ്ഹി മഹാദീപാനം ഇസ്സരിയാധിപച്ചം രജ്ജം അനുഗ്ഗണ്ഹന്തോ ചതുന്നഞ്ച അപായാനം അപ്പഹീനഭാവം ഗരഹന്തോ സത്ഥാ ‘‘കിഞ്ചാപി, ഭിക്ഖവേ, രാജാ ചക്കവത്തീ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ ചതുന്നം ദീപാനന്തി ദ്വിസഹസ്സദീപപരിവാരാനം ചതുന്നം മഹാദീപാനം. ഇസ്സരിയാധിപച്ചന്തി ഇസ്സരഭാവോ ഇസ്സരിയം, അധിപതിഭാവോ ആധിപച്ചം, ഇസ്സരിയം ആധിപച്ചം ഏതസ്മിം രജ്ജേ, ന ഛേദനഭേദനന്തി ഇസ്സരിയാധിപച്ചം. കാരേത്വാതി ഏവരൂപം രജ്ജം പവത്താപേത്വാ. കിഞ്ചാപി, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോതി ഏത്ഥ അനുഗ്ഗഹപസംസാസു നിപാതോ. പിണ്ഡിയാലോപേന ഹി യാപനം അനുഗ്ഗഹന്തോ ചതുന്നഞ്ച അപായാനം പഹീനഭാവം പസംസന്തോ സത്ഥാ ‘‘കിഞ്ചാപി, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ നന്തകാനീതി അനന്തകാനി. തേരസഹത്ഥോപി ഹി വത്ഥസാടകോ ദസച്ഛേദനതോ പട്ഠായ നന്തകന്തേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി.

അവേച്ചപ്പസാദേനാതി അചലപ്പസാദേന. സോ പനായം പസാദോ കിം ഏകോ, അനേകോതി? ഏകോവ, സോ മഗ്ഗേന ആഗതപ്പസാദോ. യേസു പന വത്ഥൂസു അപുബ്ബം അചരിമം രുഹതി, തേസം വസേന ‘‘ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേനാ’’തിആദിനാ നയേന തിധാ വുത്തോ. യസ്മാ ച ഏകോ, തസ്മാവ നിന്നാനാകരണോ ഹോതി. അരിയസാവകസ്സ ഹി ബുദ്ധേയേവ പസാദോ ച പേമഞ്ച ഗാരവഞ്ച മഹന്തം, ന ധമ്മേ വാ സങ്ഘേ വാ, ധമ്മേയേവ വാ മഹന്തം, ന ബുദ്ധേ വാ സങ്ഘേ വാ, സങ്ഘേയേവ വാ മഹന്തം, ന ബുദ്ധേ വാ ധമ്മേ വാതി ഏതം നത്ഥി. ഇതിപി സോ ഭഗവാതിആദീനി വിസുദ്ധിമഗ്ഗേ വിത്ഥാരിതാനേവ.

അരിയകന്തേഹീതി അരിയാനം കന്തേഹി പിയേഹി മനാപേഹി. പഞ്ച ഹി സീലാനി ഭവന്തരഗതാപി അരിയാ ന കോപേന്തി, ഏവം തേസം പിയാനി. താനി സന്ധായേതം വുത്തം. അഖണ്ഡേഹീതിആദി സദിസവസേന വുത്തം. മുഖവട്ടിയഞ്ഹി ഛിന്നേകദേസാ പാതി ഖണ്ഡാതി വുച്ചതി, മജ്ഝേ ഭിന്നാ ഛിദ്ദാതി, ഏകസ്മിം പദേസേ വിസഭാഗവണ്ണാ ഗാവീ സബലാതി, നാനാബിന്ദുചിത്താ കമ്മാസാതി, ഏവമേവ പടിപാടിയാ ആദിമ്ഹി വാ അന്തേ വാ ഭിന്നം സീലം ഖണ്ഡം നാമ, മജ്ഝേ ഭിന്നം ഛിദ്ദം, യത്ഥ കത്ഥചി ദ്വിന്നം വാ തിണ്ണം വാ പടിപാടിയാ ഭിന്നത്താ സബലം, ഏകന്തരം ഭിന്നം കമ്മാസം. തേസം ദോസാനം അഭാവേന അഖണ്ഡാദിതാ വേദിതബ്ബാ. ഭുജിസ്സേഹീതി ഭുജിസ്സഭാവകരേഹി. വിഞ്ഞുപ്പസത്ഥേഹീതി ബുദ്ധാദീഹി വിഞ്ഞൂഹി പസംസിതേഹി. അപരാമട്ഠേഹീതി ‘‘ഇദം നാമ തയാ കതം, ഇദം വീതിക്കന്ത’’ന്തി ഏവം പരാമസിതും അസക്കുണേയ്യേഹി. സമാധിസംവത്തനികേഹീതി അപ്പനാസമാധിം ഉപചാരസമാധിം വാ സംവത്തേതും സമത്ഥേഹി.

൨. ബ്രഹ്മചരിയോഗധസുത്തവണ്ണനാ

൯൯൮. ദുതിയേ യേസം സദ്ധാതി പദേന ബുദ്ധേ പസാദോ ഗഹിതോ. സീലന്തി പദേന അരിയകന്താനി സീലാനി ഗഹിതാനി. പസാദോതി പദേന സങ്ഘേ പസാദോ ഗഹിതോ. ധമ്മദസ്സനന്തി പദേന ധമ്മേ പസാദോ ഗഹിതോതി ഏവം ചത്താരി സോതാപത്തിയങ്ഗാനി വുത്താനി. കാലേന പച്ചേന്തീതി കാലേന പാപുണന്തി. ബ്രഹ്മചരിയോഗധം സുഖന്തി ബ്രഹ്മചരിയം ഓഗാഹിത്വാ ഠിതം ഉപരിമഗ്ഗത്തയസമ്പയുത്തം സുഖം. യോ പനേസ ഗാഥായ ആഗതോ പസാദോ, സോ കതരപസാദോ ഹോതീതി. തിപിടകചൂളാഭയത്ഥേരോ താവ ‘‘മഗ്ഗപസാദോ’’തി ആഹ, തിപിടകചൂളനാഗത്ഥേരോ ‘‘ആഗതമഗ്ഗസ്സ പച്ചവേക്ഖണപ്പസാദോ’’തി. ഉഭോപി ഥേരാ പണ്ഡിതാ ബഹുസ്സുതാ, ഉഭിന്നം സുഭാസിതം. മിസ്സകപ്പസാദോ ഏസോതി.

൩. ദീഘാവുഉപാസകസുത്തവണ്ണനാ

൯൯൯. തതിയേ തസ്മാതി യസ്മാ ചതൂസു സോതാപത്തിയങ്ഗേസു സന്ദിസ്സസി, തസ്മാ. വിജ്ജാഭാഗിയേതി വിജ്ജാകോട്ഠാസികേ. സബ്ബസങ്ഖാരേസൂതി സബ്ബേസു തേഭൂമകസങ്ഖാരേസു. ഏവമസ്സ ഉപരി തിണ്ണം മഗ്ഗാനം വിപസ്സനാ കഥിതാ. വിഘാതന്തി ദുക്ഖം.

൪-൫. പഠമസാരിപുത്തസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൦൦൦-൧൦൦൧. ചതുത്ഥ ഉത്താനമേവ. പഞ്ചമേ സോതാപത്തിയങ്ഗന്തി സോതാപത്തിയാ പുബ്ബഭാഗപടിലാഭങ്ഗം. ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദാദയോ പന പടിലദ്ധഗുണാ സോതാപന്നസ്സ അങ്ഗാ നാമ, തേപി പന സോതാപത്തിയങ്ഗന്തി ആഗതാ. തത്രായം ദ്വിന്നമ്പി വചനത്ഥോ – സപ്പുരിസേ സേവന്തോ ഭജന്തോ പയിരുപാസന്തോ ധമ്മം സുണന്തോ യോനിസോ മനസികരോന്തോ ധമ്മാനുധമ്മം പുബ്ബഭാഗപടിപദം പടിപജ്ജന്തോ സോതാപത്തിം പടിലഭതീതി സപ്പുരിസസംസേവാദയോ സോതാപത്തിഅത്ഥായ അങ്ഗന്തി സോതാപത്തിയങ്ഗം നാമ, ഇതരേ പഠമമഗ്ഗസങ്ഖാതായ സോതാപത്തിയാ അങ്ഗന്തിപി സോതാപത്തിയങ്ഗം, പടിവിദ്ധസോതാപത്തിമഗ്ഗസ്സ സോതാപത്തിമഗ്ഗോ അങ്ഗന്തിപി സോതാപത്തിയങ്ഗം.

൬. ഥപതിസുത്തവണ്ണനാ

൧൦൦൨. ഛട്ഠേ സാധുകേ പടിവസന്തീതി സാധുകനാമകേ അത്തനോ ഭോഗഗാമകേ വസന്തി. തേസു ഇസിദത്തോ സകദാഗാമീ, പുരാണോ സോതാപന്നോ സദാരസന്തുട്ഠോ. മഗ്ഗേ പുരിസം ഠപേസുന്തി തേസം കിര ഗാമദ്വാരേന ഭഗവതോ ഗമനമഗ്ഗോ. തസ്മാ ‘‘ഭഗവാ കാലേ വാ അകാലേ വാ അമ്ഹാകം സുത്താനം വാ പമത്താനം വാ ഗച്ഛേയ്യ, അഥ പസ്സിതും ന ലഭേയ്യാമാ’’തി മഗ്ഗമജ്ഝേ പുരിസം ഠപേസും.

അനുബന്ധിംസൂതി ന ദൂരതോവ പിട്ഠിതോ പിട്ഠിതോ അനുബന്ധിംസു, ഭഗവാ പന സകടമഗ്ഗസ്സ മജ്ഝേ ജങ്ഘമഗ്ഗേന അഗമാസി, ഇതരേ ഉഭോസു പസ്സേസു അനുഗച്ഛന്താ അഗമംസു. മഗ്ഗാ ഓക്കമ്മാതി ബുദ്ധാനഞ്ഹി കേനചി സദ്ധിം ഗച്ഛന്താനംയേവ പടിസന്ഥാരം കാതും വട്ടതി കേനചി സദ്ധിം ഠിതകാനം, കേനചി സദ്ധിം ദിവസഭാഗം നിസിന്നാനം. തസ്മാ ഭഗവാ ചിന്തേസി – ‘‘ഇമേഹി മേ സദ്ധിം ഗച്ഛന്തസ്സ പടിസന്ഥാരം കാതും അയുത്തം, ഠിതകേനപി കാതും ന യുത്തം, ഇമേ ഹി മയ്ഹം സാസനേ സാമിനോ ആഗതഫലാ. ഇമേഹി സദ്ധിം നിസീദിത്വാവ ദിവസഭാഗം പടിസന്ഥാരം കരിസ്സാമീ’’തി മഗ്ഗാ ഓക്കമ്മ യേന അഞ്ഞതരം രുക്ഖമൂലം തേനുപസങ്കമി.

പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദീതി തേ കിര ഛത്തുപാഹനം കത്തരദണ്ഡം പാദബ്ഭഞ്ജനതേലാദീനി ചേവ അട്ഠവിധഞ്ച പാനകം സരഭപാദപല്ലങ്കഞ്ച ഗാഹാപേത്വാ അഗമംസു, ആഭതം പല്ലങ്കമ്പി പഞ്ഞാപേത്വാ അദംസു, സത്ഥാ തസ്മിം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസീദിംസൂതി സേസാനി ഛത്തുപാഹനാദീനി ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ദേഥാതി വത്വാ സയമ്പി ഭഗവന്തം വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു.

സാവത്ഥിയാ കോസലേസു ചാരികം പക്കമിസ്സതീതിആദി സബ്ബം മജ്ഝിമപദേസവസേനവ വുത്തം. കസ്മാ? നിയതത്താ. ഭഗവതോ ഹി ചാരികാചരണമ്പി അരുണുട്ഠാപനമ്പി നിയതം, മജ്ഝിമപദേസേയേവ ചാരികം ചരതി, മജ്ഝിമദേസേ അരുണം ഉട്ഠപേതീതി നിയതത്താ മജ്ഝിമദേസവസേന വുത്തം. ആസന്നേ നോ ഭഗവാ ഭവിസ്സതീതി ഏത്ഥ ന കേവലം ആസന്നത്തായേവ തേസം സോമനസ്സം ഹോതി, അഥ ഖോ ‘‘ഇദാനി ദാനം ദാതും ഗന്ധമാലാദീഹി പൂജം കാതും ധമ്മം സോതും പഞ്ഹം പുച്ഛിതും ലഭിസ്സാമാ’’തി തേസം സോമനസ്സം ഹോതി.

തസ്മാതിഹ ഥപതയോ സമ്ബാധോ ഘരാവാസോതി ഥപതയോ യസ്മാ തുമ്ഹാകം മയി ദൂരീഭൂതേ അനപ്പകം ദോമനസ്സം, ആസന്നേ അനപ്പകം സോമനസ്സം ഹോതി, തസ്മാപി വേദിതബ്ബമേതം ‘‘സമ്ബാധോ ഘരാവാസോ’’തി. ഘരാവാസസ്സ ഹി ദോസേന തുമ്ഹാകം ഏവം ഹോതി. സചേ പന ഘരാവാസം പഹായ പബ്ബജിതാ, അഥ ഏവം വോ മയാ സദ്ധിംയേവ ഗച്ഛന്താനഞ്ച ആഗച്ഛന്താനഞ്ച തം ന ഭവേയ്യാതി ഇമമത്ഥം ദീപേന്തോ ഏവമാഹ. തത്ഥ സകിഞ്ചനസപലിബോധട്ഠേന സമ്ബാധതാ വേദിതബ്ബാ. മഹാവാസേ വസന്തസ്സപി ഹി സകിഞ്ചനസപലിബോധട്ഠേന ഘരാവാസോ സമ്ബാധോവ. രജാപഥോതി രാഗദോസമോഹരജാനം ആപഥോ, ആഗമനട്ഠാനന്തി അത്ഥോ. അബ്ഭോകാസോ പബ്ബജ്ജാതി പബ്ബജ്ജാ പന അകിഞ്ചനഅപലിബോധട്ഠേന അബ്ഭോകാസോ. ചതുരതനികേപി ഹി ഗബ്ഭേ ദ്വിന്നം ഭിക്ഖൂനം പല്ലങ്കേന പല്ലങ്കം ഘടേത്വാ നിസിന്നാനമ്പി അകിഞ്ചനഅപലിബോധട്ഠേന പബ്ബജ്ജാ അബ്ഭോകാസോ നാമ ഹോതി. അലഞ്ച പന വോ ഥപതയോ അപ്പമാദായാതി ഏവം സമ്ബാധേ ഘരാവാസേ വസന്താനം തുമ്ഹാകം അപ്പമാദമേവ കാതും യുത്തന്തി അത്ഥോ.

ഏകം പുരതോ ഏകം പച്ഛതോ നിസീദാപേമാതി തേ കിര ദ്വേപി ജനാ സബ്ബാലങ്കാരപടിമണ്ഡിതേസു ദ്വീസു നാഗേസു താ ഇത്ഥിയോ ഏവം നിസീദാപേത്വാ രഞ്ഞോ നാഗം മജ്ഝേ കത്വാ ഉഭോസു പസ്സേസു ഗച്ഛന്തി, തസ്മാ ഏവമാഹംസു. നാഗോപി രക്ഖിതബ്ബോതി യഥാ കിഞ്ചി വിസേവിതം ന കരോതി, ഏവം രക്ഖിതബ്ബോ ഹോതി. താപി ഭഗിനിയോതി യഥാ പമാദം നാപജ്ജന്തി, ഏവം രക്ഖിതബ്ബാ ഹോന്തി. അത്താപീതി സിതഹസിതകഥിതവിപേക്ഖിതാദീനി അകരോന്തേഹി അത്താപി രക്ഖിതബ്ബോ ഹോതി. (തേഹി തഥാ കരോന്തേഹി ന അത്താപി രക്ഖിതബ്ബോ ഹോതി). തഥാ കരോന്തോ ഹി ‘‘സാമിദുബ്ഭോ ഏസോ’’തി നിഗ്ഗഹേതബ്ബോ ഹോതി. തസ്മാതിഹ ഥപതയോതി യസ്മാ തുമ്ഹേ രാജാ നിച്ചം രാജഭണ്ഡം പടിച്ഛാപേതി, തസ്മാപി സമ്ബാധോ ഘരാവാസോ രജാപഥോ. യസ്മാ പന പംസുകൂലികഭിക്ഖും ഏവം പടിച്ഛാപേന്തോ നത്ഥി, തസ്മാ അബ്ഭോകാസോ പബ്ബജ്ജാ. ഏവം സബ്ബത്ഥാപി അലഞ്ച പന വോ ഥപതയോ അപ്പമാദായ അപ്പമാദമേവ കരോഥാതി ദസ്സേതി.

മുത്തചാഗോതി വിസ്സട്ഠചാഗോ. പയതപാണീതി ആഗതാഗതാനം ദാനത്ഥായ ധോതഹത്ഥോ. വോസ്സഗ്ഗരതോതി വോസ്സഗ്ഗസങ്ഖാതേ ചാഗേ രതോ. യാചയോഗോതി യാചിതബ്ബകയുത്തോ. ദാനസംവിഭാഗരതോതി ദാനേന ചേവ അപ്പമത്തകമ്പി കിഞ്ചി ലദ്ധാ തതോപി സംവിഭാഗേ രതോ. അപ്പടിവിഭത്തന്തി ‘‘ഇദം അമ്ഹാകം ഭവിസ്സതി, ഇദം ഭിക്ഖൂന’’ന്തി ഏവം അകതവിഭാഗം, സബ്ബം ദാതബ്ബമേവ ഹുത്വാ ഠിതന്തി അത്ഥോ.

൭. വേളുദ്വാരേയ്യസുത്തവണ്ണനാ

൧൦൦൩. സത്തമേ വേളുദ്വാരന്തി ഗാമദ്വാരേ പവേണിആഗതസ്സ വേളുഗച്ഛസ്സ അത്ഥിതായ ഏവംലദ്ധനാമോ ഗാമോ. അത്തുപനായികന്തി അത്തനി ഉപനേതബ്ബം. സമ്ഫഭാസേനാതി അമന്തഭാസേന. സമ്ഫപ്പലാപഭാസേനാതി സമ്ഫപ്പലാപസമ്ഭാസേന നിരത്ഥകേന അഞ്ഞാണവചനേനാതി അത്ഥോ.

൮-൯. പഠമഗിഞ്ജകാവസഥസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൦൦൪-൫. അട്ഠമേ ഞാതികേതി ഏകം തളാകം നിസ്സായ ദ്വിന്നം ചൂളപിതിമഹാപിതിപുത്താനം ദ്വേ ഗാമാ, തേസു ഏകസ്മിം ഗാമകേ. ഗിഞ്ജകാവസഥേതി ഇട്ഠകാമയേ ആവസഥേ. ഓരമ്ഭാഗിയാനന്തി ഹേട്ഠാഭാഗിയാനം, കാമഭവേയേവ പടിസന്ധിഗ്ഗാഹാപകാനന്തി അത്ഥോ. ഓരന്തി ലദ്ധനാമേഹി വാ തീഹി മഗ്ഗേഹി പഹാതബ്ബാനീതിപി ഓരമ്ഭാഗിയാനി. തത്ഥ കാമച്ഛന്ദോ ബ്യാപാദോതി ഇമാനി ദ്വേ സമാപത്തിയാ വാ അവിക്ഖമ്ഭിതാനി മഗ്ഗേന വാ അസമുച്ഛിന്നാനി നിബ്ബത്തിവസേന ഉദ്ധം ഭാഗം രൂപഭവം അരൂപഭവം വാ ഗന്തും ന ദേന്തി. സക്കായദിട്ഠിആദീനി തീണി തത്ഥ നിബ്ബത്തമ്പി ആനേത്വാ പുന ഇധേവ നിബ്ബത്താപേന്തീതി സബ്ബാനിപി ഓരമ്ഭാഗിയാനേവ. അനാവത്തിധമ്മോതി പടിസന്ധിവസേന അനാഗമനസഭാവോ.

രാഗദോസമോഹാനം തനുത്താതി ഏത്ഥ കദാചി ഉപ്പത്തിയാ ച പരിയുട്ഠാനമന്ദതായ ചാതി ദ്വേധാപി തനുഭാവോ വേദിതബ്ബോ. സകദാഗാമിസ്സ ഹി പുഥുജ്ജനാനം വിയ അഭിണ്ഹം രാഗാദയോ ന ഉപ്പജ്ജന്തി, കദാചി കരഹചി ഉപ്പജ്ജന്തി. ഉപ്പജ്ജമാനാ ച ന പുഥുജ്ജനാനം വിയ ബഹലബഹലാ ഉപ്പജ്ജന്തി, മക്ഖിപത്തം വിയ തനുകാ ഉപ്പജ്ജന്തി. ദീഘഭാണകതിപിടകമഹാസീവത്ഥേരോ പനാഹ – ‘‘യസ്മാ സകദാഗാമിസ്സ പുത്തധീതരോ ഹോന്തി, ഓരോധാ ച ഹോന്തി, തസ്മാ ബഹലാ കിലേസാ. ഇദം പന ഭവതനുകവസേന കഥിത’’ന്തി. തം അട്ഠകഥായം ‘‘സോതാപന്നസ്സ സത്ത ഭവേ ഠപേത്വാ അട്ഠമേ ഭവേ ഭവതനുകം നത്ഥി, സകദാഗാമിസ്സ ദ്വേ ഭവേ ഠപേത്വാ പഞ്ചസു ഭവേസു ഭവതനുകം നത്ഥി, അനാഗാമിസ്സ രൂപാരൂപഭവം ഠപേത്വാ കാമഭവേ ഭവതനുകം നത്ഥി, ഖീണാസവസ്സ കിസ്മിഞ്ചി ഭവേ ഭവതനുകം നത്ഥീ’’തി വുത്തത്താ പടിക്ഖിത്തം ഹോതി.

ഇമം ലോകന്തി ഇമം കാമാവചരലോകം സന്ധായ വുത്തം. അയഞ്ഹേത്ഥ അധിപ്പായോ – സചേ ഹി മനുസ്സേസു സകദാഗാമിഫലം പത്തോ ദേവേസു നിബ്ബത്തിത്വാ അരഹത്തം സച്ഛികരോതി, ഇച്ചേതം കുസലം. അസക്കോന്തോ പന അവസ്സം മനുസ്സലോകം ആഗന്ത്വാ സച്ഛികരോതി. ദേവേസു സകദാഗാമിഫലം പത്തോപി സചേ മനുസ്സേസു നിബ്ബത്തിത്വാ അരഹത്തം സച്ഛികരോതി, ഇച്ചേതം കുസലം. അസക്കോന്തോ പന അവസ്സം ദേവലോകം ഗന്ത്വാ സച്ഛികരോതീതി.

വിനിപതനം വിനിപാതോ, നാസ്സ വിനിപാതോ ധമ്മോതി അവിനിപാതധമ്മോ, ചതൂസു അപായേസു അവിനിപാതനസഭാവോതി അത്ഥോ. നിയതോതി ധമ്മനിയാമേന നിയതോ. സമ്ബോധിപരായണോതി ഉപരിമഗ്ഗത്തയസങ്ഖാതാ സമ്ബോധി പരം അയനം അസ്സ ഗതി പടിസരണം അവസ്സം പത്തബ്ബാതി സമ്ബോധിപരായണോ. വിഹേസാവേസാതി തേസം തേസം ഞാണഗതിം ഞാണൂപപത്തിം ഞാണാഭിസമ്പരായം ഓലോകേന്തസ്സ കായകിലമഥോവ ഏസ, ആനന്ദ, തഥാഗതസ്സാതി ദീപേതി. ചിത്തവിഹേസാ പന ബുദ്ധാനം നത്ഥി.

ധമ്മാദാസന്തി ധമ്മമയം ആദാസം. യേനാതി യേന ധമ്മാദാസേന സമന്നാഗതോ. ഖീണാപായദുഗ്ഗതിവിനിപാതോതി ഇദം നിരയാദീനംയേവ വേവചനവസേനേവ വുത്തം. നിരയാദയോ ഹി വഡ്ഢിസങ്ഖാതതോ അയതോ അപേതത്താ അപായോ, ദുക്ഖസ്സ ഗതി പടിസരണന്തി. ദുഗ്ഗതി, ദുക്കടകാരിനോ ഏത്ഥ വിവസാ നിപതന്തീതി വിനിപാതോ. നവമം ഉത്താനമേവ.

൧൦. തതിയഗിഞ്ജകാവസഥസുത്തവണ്ണനാ

൧൦൦൬. ദസമേ പരോപഞ്ഞാസാതി അതിരേകപഞ്ഞാസ. സാധികനവുതീതി അതിരേകനവുതി. ഛാതിരേകാനീതി ഛഹി അധികാനി. സോ കിര ഗാമോ കിഞ്ചാപി നാതിമഹാ അഹോസി, അരിയസാവകാ പനേത്ഥ ബഹൂ. തത്ഥ തത്ഥ അഹിവാതരോഗേന ഏകപ്പഹാരേനേവ ചതുവീസതി പാണസതസഹസ്സാനി കാലമകംസു, തേസു അരിയസാവകാ ഏത്തകാ നാമ അഹേസും. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

വേളുദ്വാരവഗ്ഗോ പഠമോ.