൧. പഠമവഗ്ഗോ

൧. ദാരുണസുത്തവണ്ണനാ

൧൫൭. ലാഭസക്കാരസംയുത്തസ്സ പഠമേ ദാരുണോതി ഥദ്ധോ. ലാഭസക്കാരസിലോകോതി ഏത്ഥ ലാഭോ നാമ ചതുപച്ചയലാഭോ. സക്കാരോതി തേസംയേവ സുകതാനം സുസങ്ഖതാനം ലാഭോ. സിലോകോതി വണ്ണഘോസോ. കടുകോതി തിഖിണോ. ഫരുസോതി ഖരോ. അന്തരായികോതി അന്തരായകരോ. പഠമം.

൨. ബളിസസുത്തവണ്ണനാ

൧൫൮. ദുതിയേ ബാളിസികോതി ബളിസം ഗഹേത്വാ ചരമാനോ മച്ഛഘാതകോ. ആമിസഗതന്തി ആമിസമക്ഖിതം. ആമിസചക്ഖൂതി ആമിസേ ചക്ഖു ദസ്സനം അസ്സാതി ആമിസചക്ഖു. ഗിലബളിസോതി ഗിലിതബളിസോ. അനയം ആപന്നോതി ദുക്ഖം പത്തോ. ബ്യസനം ആപന്നോതി വിനാസം പത്തോ. യഥാകാമകരണീയോതി യഥാകാമേന യഥാരുചിയാ യഥേവ നം ബാളിസികോ ഇച്ഛതി, തഥേവസ്സ കത്തബ്ബോതി അത്ഥോ. യഥാകാമകരണീയോ പാപിമതോതി യഥാ കിലേസമാരസ്സ കാമോ, ഏവം കത്തബ്ബോ, നിരയം വാ തിരച്ഛാനയോനിം വാ പേത്തിവിസയം വാ പാപേതബ്ബോ. ദുതിയം.

൩-൪. കുമ്മസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൫൯-൧൬൦. തതിയേ മഹാകുമ്മകുലന്തി മഹന്തം അട്ഠികച്ഛപകുലം. അഗമാസീതി ‘‘ഏത്ഥ അദ്ധാ കിഞ്ചി ഖാദിതബ്ബം അത്ഥി, തം മച്ഛരായന്തോ മം ഏസ നിവാരേതീ’’തി സഞ്ഞായ അഗമാസി. പപതായാതി പപതാ വുച്ചതി ദീഘരജ്ജുകബദ്ധോ അയകന്തകോസകേ ദണ്ഡകം പവേസേത്വാ ഗഹിതോ കണ്ണികസല്ലസണ്ഠാനോ, അയകണ്ടകോ, യസ്മിം വേഗേന പതിത്വാ കടാഹേ ലഗ്ഗമത്തേ ദണ്ഡകോ നിക്ഖമതി, രജ്ജുകോ ഏകാബദ്ധോ ഗച്ഛതേവ. സോ കുമ്മോതി സോ വിദ്ധകുമ്മോ. യേന സോ കുമ്മോതി ഉദകസദ്ദം സുത്വാ സാസങ്കട്ഠാനം ഭവിസ്സതീതി നിവത്തിത്വാ യേന സോ അത്ഥകാമോ കുമ്മോ. ന ദാനി ത്വം അമ്ഹാകന്തി ഇദാനി ത്വം അമിത്തഹത്ഥം ഗതോ, ന അമ്ഹാകം സന്തകോതി അത്ഥോ. ഏവം സല്ലപന്താനംയേവ ച നേസം നാവായ ഠിതോ ലുദ്ദോ രജ്ജുകം ആകഡ്ഢിത്വാ കുമ്മം ഗഹേത്വാ യഥാകാമം അകാസി. സേസമേത്ഥ ഇതോ അനന്തരസുത്തേ ച ഉത്താനമേവ. തതിയചതുത്ഥാനി.

൫. മീള്ഹകസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൧. പഞ്ചമേ മീള്ഹകാതി ഗൂഥപാണകാ. ഗൂഥാദീതി ഗൂഥഭക്ഖാ. ഗൂഥപൂരാതി അന്തോ ഗൂഥേന ഭരിതാ. പുണ്ണാ ഗൂഥസ്സാതി ഇദം പുരിമസ്സേവ അത്ഥദീപനം. അതിമഞ്ഞേയ്യാതി പച്ഛിമപാദേ ഭൂമിയം ഠപേത്വാ പുരിമപാദേ ഗൂഥസ്സ ഉപരി ആരോപേത്വാ ഠിതാ ‘‘അഹമ്ഹി ഗൂഥാദീ’’തി ഭണന്തീ അതിമഞ്ഞേയ്യ. പിണ്ഡപാതോ ചസ്സ പൂരോതി അപരോപിസ്സ പത്തപൂരോ പണീതപിണ്ഡപാതോ ഭവേയ്യ. പഞ്ചമം.

൬. അസനിസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൨. ഛട്ഠേ കം, ഭിക്ഖവേ, അസനിവിചക്കന്തി, ഭിക്ഖവേ, കം പുഗ്ഗലം മത്ഥകേ പതിത്വാ മദ്ദമാനം സുക്കാസനിചക്കം ആഗച്ഛതു. അപ്പത്തമാനസന്തി അനധിഗതാരഹത്തം. ഇതി ഭഗവാ ന സത്താനം ദുക്ഖകാമതായ, ആദീനവം പന ദസ്സേതും ഏവമാഹ. അസനിചക്കഞ്ഹി മത്ഥകേ പതിതം ഏകമേവ അത്തഭാവം നാസേതി, ലാഭസക്കാരസിലോകേന പരിയാദിണ്ണചിത്തോ നിരയാദീസു അനന്തദുക്ഖം അനുഭോതി. ഛട്ഠം.

൭. ദിദ്ധസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൩. സത്തമേ ദിദ്ധഗതേനാതി ഗതദിദ്ധേന. വിസല്ലേനാതി വിസമക്ഖിതേന. സല്ലേനാതി സത്തിയാ. സത്തമം.

൮. സിങ്ഗാലസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൪. അട്ഠമേ സിങ്ഗാലോതി ജരസിങ്ഗാലോ. യഥാ ഹി സുവണ്ണവണ്ണോപി കായോ പൂതികായോ ത്വേവ, തംഖണം ഗളിതമ്പി ച മുത്തം പൂതിമുത്തന്ത്വേവ വുച്ചതി, ഏവം തദഹുജാതോപി സിങ്ഗാലോ ജരസിങ്ഗാലോത്വേവ വുച്ചതി. ഉക്കണ്ടകേന നാമാതി ഏവംനാമകേന രോഗേന. സോ കിര സീതകാലേ ഉപ്പജ്ജതി. തസ്മിം ഉപ്പന്നേ സകലസരീരതോ ലോമാനി പതന്തി, സകലസരീരം നില്ലോമം ഹുത്വാ, സമന്തതോ ഫുടതി, വാതബ്ഭാഹതാ വണാ രുജ്ജന്തി. യഥാ ഉമ്മത്തകസുനഖേന ദട്ഠോ പുരിസോ അനവട്ഠിതോവ ഭമതി, ഏവം തസ്മിം ഉപ്പന്നേ ഭമിതബ്ബോ ഹോതി, അസുകട്ഠാനേ സോത്ഥി ഭവിസ്സതീതി ന പഞ്ഞായതി. അട്ഠമം.

൯. വേരമ്ഭസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൫. നവമേ വേരമ്ഭവാതാതി ഏവംനാമകാ മഹാവാതാ. കീദിസേ പന ഠാനേ തേ വാതാ വായന്തീതി? യത്ഥ ഠിതസ്സ ചത്താരോ ദീപാ ഉപ്പലിനിപത്തമത്താ ഹുത്വാ പഞ്ഞായന്തി. യോ പക്ഖീ ഗച്ഛതീതി നവവുട്ഠേ ദേവേ വിരവന്തോ വാതസകുണോ തത്ഥ ഗച്ഛതി, തം സന്ധായേതം വുത്തം. അരക്ഖിതേനേവ കായേനാതിആദീസു ഹത്ഥപാദേ കീളാപേന്തോ ഖന്ധട്ഠിം വാ നാമേന്തോ കായം ന രക്ഖതി നാമ, നാനാവിധം ദുട്ഠുല്ലകഥം കഥേന്തോ വാചം ന രക്ഖതി നാമ, കാമവിതക്കാദയോ വിതക്കേന്തോ ചിത്തം ന രക്ഖതി നാമ. അനുപട്ഠിതായ സതിയാതി കായഗതാസതിം അനുപട്ഠപേത്വാ. നവമം.

൧൦. സഗാഥകസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൬. ദസമേ അസക്കാരേന ചൂഭയന്തി അസക്കാരേന ച ഉഭയേന. സമാധീതി അരഹത്തഫലസമാധി. സോ ഹി തേന ന വികമ്പതി. അപ്പമാണവിഹാരിനോതി അപ്പമാണേന ഫലസമാധിനാ വിഹരന്തസ്സ. സാതതികന്തി സതതകാരിം. സുഖുമംദിട്ഠിവിപസ്സകന്തി അരഹത്തമഗ്ഗദിട്ഠിയാ സുഖുമദിട്ഠിഫലസമാപത്തിഅത്ഥായ വിപസ്സനം പട്ഠപേത്വാ ആഗതത്താ വിപസ്സകം. ഉപാദാനക്ഖയാരാമന്തി ഉപാദാനക്ഖയസങ്ഖാതേ നിബ്ബാനേ രതം. ആഹു സപ്പുരിസോ ഇതീതി സപ്പുരിസോതി കഥേന്തീതി. ദസമം.

പഠമോ വഗ്ഗോ.