൬. ലാഭസക്കാരസംയുത്തം

൧. പഠമവഗ്ഗോ

൧. ദാരുണസുത്തവണ്ണനാ

൧൫൭. ലാഭസക്കാരസംയുത്തസ്സ പഠമേ ദാരുണോതി ഥദ്ധോ. ലാഭസക്കാരസിലോകോതി ഏത്ഥ ലാഭോ നാമ ചതുപച്ചയലാഭോ. സക്കാരോതി തേസംയേവ സുകതാനം സുസങ്ഖതാനം ലാഭോ. സിലോകോതി വണ്ണഘോസോ. കടുകോതി തിഖിണോ. ഫരുസോതി ഖരോ. അന്തരായികോതി അന്തരായകരോ. പഠമം.

൨. ബളിസസുത്തവണ്ണനാ

൧൫൮. ദുതിയേ ബാളിസികോതി ബളിസം ഗഹേത്വാ ചരമാനോ മച്ഛഘാതകോ. ആമിസഗതന്തി ആമിസമക്ഖിതം. ആമിസചക്ഖൂതി ആമിസേ ചക്ഖു ദസ്സനം അസ്സാതി ആമിസചക്ഖു. ഗിലബളിസോതി ഗിലിതബളിസോ. അനയം ആപന്നോതി ദുക്ഖം പത്തോ. ബ്യസനം ആപന്നോതി വിനാസം പത്തോ. യഥാകാമകരണീയോതി യഥാകാമേന യഥാരുചിയാ യഥേവ നം ബാളിസികോ ഇച്ഛതി, തഥേവസ്സ കത്തബ്ബോതി അത്ഥോ. യഥാകാമകരണീയോ പാപിമതോതി യഥാ കിലേസമാരസ്സ കാമോ, ഏവം കത്തബ്ബോ, നിരയം വാ തിരച്ഛാനയോനിം വാ പേത്തിവിസയം വാ പാപേതബ്ബോ. ദുതിയം.

൩-൪. കുമ്മസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൫൯-൧൬൦. തതിയേ മഹാകുമ്മകുലന്തി മഹന്തം അട്ഠികച്ഛപകുലം. അഗമാസീതി ‘‘ഏത്ഥ അദ്ധാ കിഞ്ചി ഖാദിതബ്ബം അത്ഥി, തം മച്ഛരായന്തോ മം ഏസ നിവാരേതീ’’തി സഞ്ഞായ അഗമാസി. പപതായാതി പപതാ വുച്ചതി ദീഘരജ്ജുകബദ്ധോ അയകന്തകോസകേ ദണ്ഡകം പവേസേത്വാ ഗഹിതോ കണ്ണികസല്ലസണ്ഠാനോ, അയകണ്ടകോ, യസ്മിം വേഗേന പതിത്വാ കടാഹേ ലഗ്ഗമത്തേ ദണ്ഡകോ നിക്ഖമതി, രജ്ജുകോ ഏകാബദ്ധോ ഗച്ഛതേവ. സോ കുമ്മോതി സോ വിദ്ധകുമ്മോ. യേന സോ കുമ്മോതി ഉദകസദ്ദം സുത്വാ സാസങ്കട്ഠാനം ഭവിസ്സതീതി നിവത്തിത്വാ യേന സോ അത്ഥകാമോ കുമ്മോ. ന ദാനി ത്വം അമ്ഹാകന്തി ഇദാനി ത്വം അമിത്തഹത്ഥം ഗതോ, ന അമ്ഹാകം സന്തകോതി അത്ഥോ. ഏവം സല്ലപന്താനംയേവ ച നേസം നാവായ ഠിതോ ലുദ്ദോ രജ്ജുകം ആകഡ്ഢിത്വാ കുമ്മം ഗഹേത്വാ യഥാകാമം അകാസി. സേസമേത്ഥ ഇതോ അനന്തരസുത്തേ ച ഉത്താനമേവ. തതിയചതുത്ഥാനി.

൫. മീള്ഹകസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൧. പഞ്ചമേ മീള്ഹകാതി ഗൂഥപാണകാ. ഗൂഥാദീതി ഗൂഥഭക്ഖാ. ഗൂഥപൂരാതി അന്തോ ഗൂഥേന ഭരിതാ. പുണ്ണാ ഗൂഥസ്സാതി ഇദം പുരിമസ്സേവ അത്ഥദീപനം. അതിമഞ്ഞേയ്യാതി പച്ഛിമപാദേ ഭൂമിയം ഠപേത്വാ പുരിമപാദേ ഗൂഥസ്സ ഉപരി ആരോപേത്വാ ഠിതാ ‘‘അഹമ്ഹി ഗൂഥാദീ’’തി ഭണന്തീ അതിമഞ്ഞേയ്യ. പിണ്ഡപാതോ ചസ്സ പൂരോതി അപരോപിസ്സ പത്തപൂരോ പണീതപിണ്ഡപാതോ ഭവേയ്യ. പഞ്ചമം.

൬. അസനിസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൨. ഛട്ഠേ കം, ഭിക്ഖവേ, അസനിവിചക്കന്തി, ഭിക്ഖവേ, കം പുഗ്ഗലം മത്ഥകേ പതിത്വാ മദ്ദമാനം സുക്കാസനിചക്കം ആഗച്ഛതു. അപ്പത്തമാനസന്തി അനധിഗതാരഹത്തം. ഇതി ഭഗവാ ന സത്താനം ദുക്ഖകാമതായ, ആദീനവം പന ദസ്സേതും ഏവമാഹ. അസനിചക്കഞ്ഹി മത്ഥകേ പതിതം ഏകമേവ അത്തഭാവം നാസേതി, ലാഭസക്കാരസിലോകേന പരിയാദിണ്ണചിത്തോ നിരയാദീസു അനന്തദുക്ഖം അനുഭോതി. ഛട്ഠം.

൭. ദിദ്ധസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൩. സത്തമേ ദിദ്ധഗതേനാതി ഗതദിദ്ധേന. വിസല്ലേനാതി വിസമക്ഖിതേന. സല്ലേനാതി സത്തിയാ. സത്തമം.

൮. സിങ്ഗാലസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൪. അട്ഠമേ സിങ്ഗാലോതി ജരസിങ്ഗാലോ. യഥാ ഹി സുവണ്ണവണ്ണോപി കായോ പൂതികായോ ത്വേവ, തംഖണം ഗളിതമ്പി ച മുത്തം പൂതിമുത്തന്ത്വേവ വുച്ചതി, ഏവം തദഹുജാതോപി സിങ്ഗാലോ ജരസിങ്ഗാലോത്വേവ വുച്ചതി. ഉക്കണ്ടകേന നാമാതി ഏവംനാമകേന രോഗേന. സോ കിര സീതകാലേ ഉപ്പജ്ജതി. തസ്മിം ഉപ്പന്നേ സകലസരീരതോ ലോമാനി പതന്തി, സകലസരീരം നില്ലോമം ഹുത്വാ, സമന്തതോ ഫുടതി, വാതബ്ഭാഹതാ വണാ രുജ്ജന്തി. യഥാ ഉമ്മത്തകസുനഖേന ദട്ഠോ പുരിസോ അനവട്ഠിതോവ ഭമതി, ഏവം തസ്മിം ഉപ്പന്നേ ഭമിതബ്ബോ ഹോതി, അസുകട്ഠാനേ സോത്ഥി ഭവിസ്സതീതി ന പഞ്ഞായതി. അട്ഠമം.

൯. വേരമ്ഭസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൫. നവമേ വേരമ്ഭവാതാതി ഏവംനാമകാ മഹാവാതാ. കീദിസേ പന ഠാനേ തേ വാതാ വായന്തീതി? യത്ഥ ഠിതസ്സ ചത്താരോ ദീപാ ഉപ്പലിനിപത്തമത്താ ഹുത്വാ പഞ്ഞായന്തി. യോ പക്ഖീ ഗച്ഛതീതി നവവുട്ഠേ ദേവേ വിരവന്തോ വാതസകുണോ തത്ഥ ഗച്ഛതി, തം സന്ധായേതം വുത്തം. അരക്ഖിതേനേവ കായേനാതിആദീസു ഹത്ഥപാദേ കീളാപേന്തോ ഖന്ധട്ഠിം വാ നാമേന്തോ കായം ന രക്ഖതി നാമ, നാനാവിധം ദുട്ഠുല്ലകഥം കഥേന്തോ വാചം ന രക്ഖതി നാമ, കാമവിതക്കാദയോ വിതക്കേന്തോ ചിത്തം ന രക്ഖതി നാമ. അനുപട്ഠിതായ സതിയാതി കായഗതാസതിം അനുപട്ഠപേത്വാ. നവമം.

൧൦. സഗാഥകസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൬. ദസമേ അസക്കാരേന ചൂഭയന്തി അസക്കാരേന ച ഉഭയേന. സമാധീതി അരഹത്തഫലസമാധി. സോ ഹി തേന ന വികമ്പതി. അപ്പമാണവിഹാരിനോതി അപ്പമാണേന ഫലസമാധിനാ വിഹരന്തസ്സ. സാതതികന്തി സതതകാരിം. സുഖുമംദിട്ഠിവിപസ്സകന്തി അരഹത്തമഗ്ഗദിട്ഠിയാ സുഖുമദിട്ഠിഫലസമാപത്തിഅത്ഥായ വിപസ്സനം പട്ഠപേത്വാ ആഗതത്താ വിപസ്സകം. ഉപാദാനക്ഖയാരാമന്തി ഉപാദാനക്ഖയസങ്ഖാതേ നിബ്ബാനേ രതം. ആഹു സപ്പുരിസോ ഇതീതി സപ്പുരിസോതി കഥേന്തീതി. ദസമം.

പഠമോ വഗ്ഗോ.

൨. ദുതിയവഗ്ഗോ

൧-൨. സുവണ്ണപാതിസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൬൭-൧൬൮. ദുതിയവഗ്ഗസ്സ പഠമേ സമ്പജാനമുസാ ഭാസന്തന്തി അപ്പമത്തകേനപി കാരണേന സമ്പജാനമേവ മുസാ ഭാസന്തം. ‘‘സീലം പൂരേസ്സാമീ’’തി സംവിഹിതഭിക്ഖും സിനേരുമത്തോപി പച്ചയരാസി ചാലേതും ന സക്കോതി. യദാ പന സീലം പഹായ സക്കാരനിസ്സിതോ ഹോതി, തദാ കുണ്ഡകമുട്ഠിഹേതുപി മുസാ ഭാസതി, അഞ്ഞം വാ അകിച്ചം കരോതി. ദുതിയം ഉത്താനമേവാതി. പഠമദുതിയാനി.

൩-൧൦. സുവണ്ണനിക്ഖസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൬൯. തതിയാദീസു സുവണ്ണനിക്ഖസ്സാതി ഏകസ്സ കഞ്ചനനിക്ഖസ്സ. സിങ്ഗീനിക്ഖസ്സാതി സിങ്ഗീസുവണ്ണനിക്ഖസ്സ. പഥവിയാതി ചക്കവാളബ്ഭന്തരായ മഹാപഥവിയാ. ആമിസകിഞ്ചിക്ഖഹേതൂതി കസ്സചിദേവ ആമിസസ്സ ഹേതു അന്തമസോ കുണ്ഡകമുട്ഠിനോപി. ജീവിതഹേതൂതി അടവിയം ചോരേഹി ഗഹേത്വാ ജീവിതേ വോരോപിയമാനേ തസ്സപി ഹേതു. ജനപദകല്യാണിയാതി ജനപദേ ഉത്തമിത്ഥിയാ. തതിയാദീനി.

ദുതിയോ വഗ്ഗോ.

൩. തതിയവഗ്ഗോ

൧-൨. മാതുഗാമസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൭൦-൧൭൧. തതിയവഗ്ഗസ്സ പഠമേ ന തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, മാതുഗാമോതി ന തസ്സ രഹോ ഏകകസ്സ നിസിന്നസ്സ തേന ധമ്മേന അത്ഥികോപി മാതുഗാമോ ചിത്തം പരിയാദാതും സക്കോതി, യസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ചിത്തം പരിയാദാതും സക്കോതീതി, അത്ഥോ. ദുതിയം ഉത്താനമേവാതി. പഠമദുതിയാനി.

൩-൬. ഏകപുത്തകസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൭൨-൧൭൫. തതിയേ സദ്ധാതി സോതാപന്നാ. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ. തഥാ ചതുത്ഥേ പഞ്ചമേ ഛട്ഠേ ച. തതിയാദീനി.

൭. തതിയസമണബ്രാഹ്മണസുത്തവണ്ണനാ

൧൭൬. സത്തമേ സമുദയന്തിആദീസു സഹ പുബ്ബകമ്മേന അത്തഭാവോ കോലപുത്തിയം വണ്ണപോക്ഖരതാ കല്യാണവാക്കരണതാ ധുതഗുണാവീകരണം ചീവരധാരണം പരിവാരസമ്പത്തീതി ഏവമാദി ലാഭസക്കാരസ്സ സമുദയോ നാമ, തം സമുദയസച്ചവസേന നപ്പജാനാതി, നിരോധോ ച പടിപദാ ച നിരോധസച്ചമഗ്ഗസച്ചവസേനേവ വേദിതബ്ബാ. സത്തമം.

൮. ഛവിസുത്തവണ്ണനാ

൧൭൭. അട്ഠമേ യസ്മാ ലാഭസക്കാരസിലോകോ നരകാദീസു, നിബ്ബത്തേന്തോ സകലമ്പി ഇമം അത്തഭാവം നാസേതി, ഇധാപി മരണമ്പി മരണമത്തമ്പി ദുക്ഖം ആവഹതി, തസ്മാ ഛവിം ഛിന്ദതീതിആദി വുത്തം. അട്ഠമം.

൯. രജ്ജുസുത്തവണ്ണനാ

൧൭൮. നവമേ വാളരജ്ജുയാതി സുത്താദിമയാ രജ്ജു മുദുകാ ഹോതി വാളരജ്ജു ഖരാ ഫരുസാ, തസ്മാ അയമേവ ഗഹിതാ. നവമം.

൧൦. ഭിക്ഖുസുത്തവണ്ണനാ

൧൭൯. ദസമേ ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാതി ഫലസമാപത്തിസുഖവിഹാരാ. തേസാഹമസ്സാതി തേസം അഹം അസ്സ. ഖീണാസവോ ഹി ലാഭീ പുഞ്ഞസമ്പന്നോ യാഗുഖജ്ജകാദീനി ഗഹേത്വാ ആഗതാഗതാനം അനുമോദനം കരോന്തോ ധമ്മം ദേസേന്തോ പഞ്ഹം വിസ്സജ്ജേന്തോ ഫലസമാപത്തിം അപ്പേത്വാ നിസീദിതും ഓകാസം ന ലഭതി, തം സന്ധായ വുത്തന്തി. ദസമം.

തതിയോ വഗ്ഗോ.

൪. ചതുത്ഥവഗ്ഗോ

൧-൪. ഭിന്ദിസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൮൦-൧൮൩. ചതുത്ഥവഗ്ഗസ്സ പഠമം ഉത്താനമേവ. ദുതിയാദീസു കുസലമൂലന്തി അലോഭാദിതിവിധകുസലധമ്മോ. സുക്കോ ധമ്മോതി തസ്സേവ പരിയായദേസനാ. അയം പനേത്ഥ സങ്ഖേപത്ഥോ – യസ്സ കുസലമൂലാദിസങ്ഖാതസ്സ അനവജ്ജധമ്മസ്സ അസമുച്ഛിന്നത്താ ദേവദത്തോ സഗ്ഗേ വാ നിബ്ബത്തേയ്യ, മഗ്ഗഫലാനി വാ അധിഗച്ഛേയ്യ, സ്വാസ്സ സമുച്ഛേദമഗമാ സബ്ബസോ സമുച്ഛിന്നോ വിനട്ഠോ. പഠമാദീനി.

൫. അചിരപക്കന്തസുത്തവണ്ണനാ

൧൮൪. പഞ്ചമേ പരാഭവായാതി അവഡ്ഢിയാ വിനാസായ. അസ്സതരീതി വളവായ കുച്ഛിസ്മിം ഗദ്രഭസ്സ ജാതാ. അത്തവധായ ഗബ്ഭം ഗണ്ഹാതീതി തം അസ്സേന സദ്ധിം സമ്പയോജേന്തി, സാ ഗബ്ഭം ഗണ്ഹിത്വാ കാലേ സമ്പത്തേ വിജായിതും ന സക്കോതി, പാദേഹി ഭൂമിയം പഹരന്തീ തിട്ഠതി, അഥസ്സാ ചത്താരോ പാദേ ചതൂസു ഖാണുകേസു ബന്ധിത്വാ കുച്ഛിം ഫാലേത്വാ പോതം നീഹരന്തി, സാ തത്ഥേവ മരതി. തേനേതം വുത്തം. പഞ്ചമം.

൬. പഞ്ചരഥസതസുത്തവണ്ണനാ

൧൮൫. ഛട്ഠേ ഭത്താഭിഹാരോതി അഭിഹരിതബ്ബം ഭത്തം. തസ്സ പന പമാണം ദസ്സേതും പഞ്ച ച ഥാലിപാകസതാനീതി വുത്തം. തത്ഥ ഏകോ ഥാലിപാകോ ദസന്നം പുരിസാനം ഭത്തം ഗണ്ഹാതി. നാസായ പിത്തം ഭിന്ദേയ്യുന്തി അച്ഛപിത്തം വാ മച്ഛപിത്തം വാസ്സ നാസപുടേ പക്ഖിപേയ്യം. ഛട്ഠം.

൭-൧൩. മാതുസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൮൬-൧൮൭. സത്തമേ മാതുപി ഹേതൂതി ‘‘സചേ മുസാ ഭണസി, മാതരം തേ വിസ്സജ്ജേസ്സാമ. നോ ചേ ഭണസി, ന വിസ്സജ്ജേസ്സാമാ’’തി ഏവം ചോരേഹി അടവിയം പുച്ഛമാനോ തസ്സാ ചോരഹത്ഥഗതായ മാതുയാപി ഹേതു സമ്പജാനമുസാ ന ഭാസേയ്യാതി അത്ഥോ. ഇതോ പരേസുപി ഏസേവ നയോതി. സത്തമാദീനി.

ലാഭസക്കാരസംയുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.