൫. ജിണ്ണസുത്തവണ്ണനാ

൧൪൮. പഞ്ചമേ ജിണ്ണോതി ഥേരോ മഹല്ലകോ. ഗരുകാനീതി തം സത്ഥു സന്തികാ ലദ്ധകാലതോ പട്ഠായ ഛിന്നഭിന്നട്ഠാനേ സുത്തസംസിബ്ബനേന ചേവ അഗ്ഗളദാനേന ച അനേകാനി പടലാനി ഹുത്വാ ഗരുകാനി ജാതാനി. നിബ്ബസനാനീതി പുബ്ബേ ഭഗവതാ നിവാസേത്വാ അപനീതതായ ഏവംലദ്ധനാമാനി. തസ്മാതി യസ്മാ ത്വം ജിണ്ണോ ചേവ ഗരുപംസുകൂലോ ച. ഗഹപതാനീതി പംസുകൂലികങ്ഗം വിസ്സജ്ജേത്വാ ഗഹപതീഹി ദിന്നചീവരാനി ധാരേഹീതി വദതി. നിമന്തനാനീതി പിണ്ഡപാതികങ്ഗം വിസ്സജ്ജേത്വാ സലാകഭത്താദീനി നിമന്തനാനി ഭുഞ്ജാഹീതി വദതി. മമ ച സന്തികേതി ആരഞ്ഞികങ്ഗം വിസ്സജ്ജേത്വാ ഗാമന്തസേനാസനേയേവ വസാഹീതി വദതി.

നനു ച യഥാ രാജാ സേനാപതിം സേനാപതിട്ഠാനേ ഠപേത്വാ തസ്സ രാജൂപട്ഠാനാദിനാ അത്തനോ കമ്മേന ആരാധേന്തസ്സേവ തം ഠാനന്തരം ഗഹേത്വാ അഞ്ഞസ്സ ദദമാനോ അയുത്തം നാമ കരോതി, ഏവം സത്ഥാ മഹാകസ്സപത്ഥേരസ്സ പച്ചുഗ്ഗമനത്ഥായ തിഗാവുതം മഗ്ഗം ഗന്ത്വാ രാജഗഹസ്സ ച നാളന്ദായ ച അന്തരേ ബഹുപുത്തകരുക്ഖമൂലേ നിസിന്നോ തീഹി ഓവാദേഹി ഉപസമ്പാദേത്വാ തേന സദ്ധിം അത്തനോ ചീവരം പരിവത്തേത്വാ ഥേരം ജാതിആരഞ്ഞികങ്ഗഞ്ചേവ ജാതിപംസുകൂലികങ്ഗഞ്ച അകാസി, സോ തസ്മിം കത്തുകമ്യതാഛന്ദേന സത്ഥു ചിത്തം ആരാധേന്തസ്സേവ പംസുകൂലാദീനി വിസ്സജ്ജാപേത്വാ ഗഹപതിചീവരപടിഗ്ഗഹണാദീസു നിയോജേന്തോ അയുത്തം നാമ കരോതീതി. ന കരോതി. കസ്മാ? അത്തജ്ഝാസയത്താ. ന ഹി സത്ഥാ ധുതങ്ഗാനി വിസ്സജ്ജാപേതുകാമോ, യഥാ പന അഘട്ടിതാ ഭേരിആദയോ സദ്ദം ന വിസ്സജ്ജേന്തി, ഏവം അഘട്ടിതാ ഏവരൂപാ പുഗ്ഗലാ ന സീഹനാദം നദന്തീതി നദാപേതുകാമോ സീഹനാദജ്ഝാസയേന ഏവമാഹ. ഥേരോപി സത്ഥു അജ്ഝാസയാനുരൂപേനേവ ‘‘അഹം ഖോ, ഭന്തേ, ദീഘരത്തം ആരഞ്ഞികോ ചേവാ’’തിആദിനാ നയേന സീഹനാദം നദതി.

ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരന്തി ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരോ നാമ ആരഞ്ഞികസ്സേവ ലബ്ഭതി, നോ ഗാമന്തവാസിനോ. ഗാമന്തസ്മിഞ്ഹി വസന്തോ ദാരകസദ്ദം സുണാതി, അസപ്പായരൂപാനി പസ്സതി, അസപ്പായേ സദ്ദേ സുണാതി, തേനസ്സ അനഭിരതി ഉപ്പജ്ജതി. ആരഞ്ഞികോ പന ഗാവുതം വാ അഡ്ഢയോജനം വാ അതിക്കമിത്വാ അരഞ്ഞം അജ്ഝോഗാഹേത്വാ വസന്തോ ദീപിബ്യഗ്ഘസീഹാദീനം സദ്ദേ സുണാതി, യേസം സവനപച്ചയാ അമാനുസികാസവനരതി ഉപ്പജ്ജതി. യം സന്ധായ വുത്തം –

‘‘സുഞ്ഞാഗാരം പവിട്ഠസ്സ, സന്തചിത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ;

അമാനുസീ രതീ ഹോതി, സമ്മാ ധമ്മം വിപസ്സതോ.

‘‘യതോ യതോ സമ്മസതി, ഖന്ധാനം ഉദയബ്ബയം;

ലഭതീ പീതിപാമോജ്ജം, അമതം തം വിജാനതം. (ധ. പ. ൩൭൩-൩൭൪);

‘‘പുരതോ പച്ഛതോ വാപി, അപരോ ചേ ന വിജ്ജതി;

തത്ഥേവ ഫാസു ഭവതി, ഏകസ്സ രമതോ വനേ’’തി.

തഥാ പിണ്ഡപാതികസ്സേവ ലബ്ഭതി, നോ അപിണ്ഡപാതികസ്സ. അപിണ്ഡപാതികോ ഹി അകാലചാരീ ഹോതി, തുരിതചാരം ഗച്ഛതി, പരിവത്തേതി, പലിബുദ്ധോവ ഗച്ഛതി, തത്ഥ ച ബഹുസംസയോ ഹോതി. പിണ്ഡപാതികോ പന ന അകാലചാരീ ഹോതി, ന തുരിതചാരം ഗച്ഛതി, ന പരിവത്തേതി, അപലിബുദ്ധോവ ഗച്ഛതി, തത്ഥ ച ന ബഹുസംസയോ ഹോതി.

കഥം? അപിണ്ഡപാതികോ ഹി ഗാമതോ ദൂരവിഹാരേ വസമാനോ കാലസ്സേവ ‘‘യാഗും വാ പാരിവാസികഭത്തം വാ ലച്ഛാമി, ആസനസാലായ വാ പന ഉദ്ദേസഭത്താദീസു കിഞ്ചിദേവ മയ്ഹം പാപുണിസ്സതീ’’തി മക്കടകസുത്താനി ഛിന്ദന്തോ സയിതഗോരൂപാനി ഉട്ഠാപേന്തോ പാതോവ ഗച്ഛന്തോ അകാലചാരീ ഹോതി. മനുസ്സേ ഖേത്തകമ്മാദീനം അത്ഥായ ഗേഹാ നിക്ഖന്തേയേവ സമ്പാപുണിതും മിഗം അനുബന്ധന്തോ വിയ വേഗേന ഗച്ഛന്തോ തുരിതചാരീ ഹോതി. അന്തരാ കിഞ്ചിദേവ ദിസ്വാ ‘‘അസുകഉപാസകോ വാ അസുകഉപാസികാ വാ ഗേഹേ, നോ ഗേഹേ’’തി പുച്ഛതി, ‘‘നോ ഗേഹേ’’തി സുത്വാ ‘‘ഇദാനി കുതോ ലഭിസ്സാമീ’’തി? അഗ്ഗിദഡ്ഢോ വിയ പവേധതി, സയം പച്ഛിമദിസം ഗന്തുകാമോ പാചീനദിസായ സലാകം ലഭിത്വാ അഞ്ഞം പച്ഛിമദിസായ ലദ്ധസലാകം ഉപസങ്കമിത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, അഹം പച്ഛിമദിസം ഗമിസ്സാമി, മമ സലാകം തുമ്ഹേ ഗണ്ഹഥ, തുമ്ഹാകം സലാകം മയ്ഹം ദേഥാ’’തി സലാകം പരിവത്തേതി. ഏകം വാ പന സലാകഭത്തം ആഹരിത്വാ പരിഭുഞ്ജന്തോ ‘‘അപരസ്സാപി സലാകഭത്തസ്സ പത്തം ദേഥാ’’തി മനുസ്സേഹി വുത്തേ, ‘‘ഭന്തേ, തുമ്ഹാകം പത്തം ദേഥ, അഹം മയ്ഹം പത്തേ ഭത്തം പക്ഖിപിത്വാ തുമ്ഹാകം പത്തം ദസ്സാമീ’’തി അഞ്ഞസ്സ പത്തം ദാപേത്വാ ഭത്തേ ആഹടേ അത്തനോ പത്തേ പക്ഖിപിത്വാ പത്തം പടിദേന്തോ പത്തം പരിവത്തേതി നാമ. വിഹാരേ രാജരാജമഹാമത്താദയോ മഹാദാനം ദേന്തി, ഇമിനാ ച ഭിയ്യോ ദൂരഗാമേ സലാകാ ലദ്ധാ, തത്ഥ അഗച്ഛന്തോ പുന സത്താഹം സലാകം ന ലഭതീതി അലാഭഭയേന ഗച്ഛതി, ഏവം ഗച്ഛന്തോ പലിബുദ്ധോ ഹുത്വാ ഗച്ഛതി നാമ. യസ്സ ചേസ സലാകഭത്താദിനോ അത്ഥായ ഗച്ഛതി, ‘‘തം ദസ്സന്തി നു ഖോ മേ, ഉദാഹു ന ദസ്സന്തി, പണീതം നു ഖോ ദസ്സന്തി, ഉദാഹു ലൂഖം, ഥോകം നു ഖോ, ഉദാഹു ബഹുകം, സീതലം നു ഖോ, ഉദാഹു ഉണ്ഹ’’ന്തി ഏവം തത്ഥ ച ബഹുസംസയോ ഹോതി.

പിണ്ഡപാതികോ പന കാലസ്സേവ വുട്ഠായ വത്തപടിവത്തം കത്വാ സരീരം പടിജഗ്ഗിത്വാ വസനട്ഠാനം പവിസിത്വാ കമ്മട്ഠാനം മനസികത്വാ കാലം സല്ലക്ഖേത്വാ മഹാജനസ്സ ഉളുങ്കഭിക്ഖാദീനി ദാതും പഹോനകകാലേ ഗച്ഛതീതി ന അകാലചാരീ ഹോതി, ഏകേകം പദവാരം ഛ കോട്ഠാസേ കത്വാ വിപസ്സന്തോ ഗച്ഛതീതി ന തുരിതചാരീ ഹോതി, അത്തനോ ഗരുഭാവേന ‘‘അസുകോ ഗേഹേ, ന ഗേഹേ’’തി ന പുച്ഛതി, സലാകഭത്താദീനിയേവ ന ഗണ്ഹാതി. അഗണ്ഹന്തോ കിം പരിവത്തേസ്സതി? ന അഞ്ഞസ്സ വസേന പലിബുദ്ധോവ ഹോതി, കമ്മട്ഠാനം മനസികരോന്തോ യഥാരുചി ഗച്ഛതി, ഇതരോ വിയ ന ബഹുസംസയോ ഹോതി. ഏകസ്മിം ഗാമേ വാ വീഥിയാ വാ അലഭിത്വാ അഞ്ഞത്ഥ ചരതി. തസ്മിമ്പി അലഭിത്വാ അഞ്ഞത്ഥ ചരന്തോ മിസ്സകോദനം സങ്കഡ്ഢിത്വാ അമതം വിയ പരിഭുഞ്ജിത്വാ ഗച്ഛതി.

പംസുകൂലികസ്സേവ ലബ്ഭതി, നോ അപംസുകൂലികസ്സ. അപംസുകൂലികോ ഹി വസ്സാവാസികം പരിയേസന്തോ ചരതി, ന സേനാസനസപ്പായം പരിയേസതി. പംസുകൂലികോ പന ന വസ്സാവാസികം പരിയേസന്തോ ചരതി, സേനാസനസപ്പായമേവ പരിയേസതി. തേചീവരികസ്സേവ ലബ്ഭതി, ന ഇതരസ്സ. അതേചീവരികോ ഹി ബഹുഭണ്ഡോ ബഹുപരിക്ഖാരോ ഹോതി, തേനസ്സ ഫാസുവിഹാരോ നത്ഥി. അപ്പിച്ഛാദീനഞ്ചേവ ലബ്ഭതി, ന ഇതരേസന്തി. തേന വുത്തം – ‘‘അത്തനോ ച ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരം സമ്പസ്സമാനോ’’തി. പഞ്ചമം.