൩. ഘടസുത്തവണ്ണനാ

൨൩൭. തതിയേ ഏകവിഹാരേതി ഏകസ്മിം ഗബ്ഭേ. തദാ കിര ബഹൂ ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ സന്നിപതിംസു. തസ്മിം പരിവേണഗ്ഗേന വാ വിഹാരഗ്ഗേന വാ സേനാസനേസു അപാപുണന്തേസു ദ്വിന്നം ഥേരാനം ഏകോ ഗബ്ഭോ സമ്പത്തോ. തേ ദിവാ പാടിയേക്കേസു ഠാനേസു നിസീദന്തി, രത്തിം പന നേസം അന്തരേ ചീവരസാണിം പസാരേന്തി. തേ അത്തനോ അത്തനോ പത്തപത്തട്ഠാനേയേവ നിസീദന്തി. തേന വുത്തം ‘‘ഏകവിഹാരേ’’തി. ഓളാരികേനാതി ഇദം ഓളാരികാരമ്മണതം സന്ധായ വുത്തം. ദിബ്ബചക്ഖുദിബ്ബസോതധാതുവിഹാരേന ഹി സോ വിഹാസി, തേസഞ്ച രൂപായതനസദ്ദായതനസങ്ഖാതം ഓളാരികം ആരമ്മണം. ഇതി ദിബ്ബചക്ഖുനാ രൂപസ്സ ദിട്ഠത്താ ദിബ്ബായ ച സോതധാതുയാ സദ്ദസ്സ സുതത്താ സോ വിഹാരോ ഓളാരികോ നാമ ജാതോ. ദിബ്ബചക്ഖു വിസുജ്ഝീതി ഭഗവതോ രൂപദസ്സനത്ഥായ വിസുദ്ധം അഹോസി. ദിബ്ബാ ച സോതധാതൂതി സാപി ഭഗവതോ സദ്ദസുണനത്ഥം വിസുജ്ഝി. ഭഗവതോപി ഥേരസ്സ രൂപദസ്സനത്ഥഞ്ചേവ സദ്ദസുണനത്ഥഞ്ച തദുഭയം വിസുജ്ഝി. തദാ കിര ഥേരോ ‘‘കഥം നു ഖോ ഏതരഹി സത്ഥാ വിഹരതീ’’തി ആലോകം വഡ്ഢേത്വാ ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ സത്ഥാരം ജേതവനേ വിഹാരേ ഗന്ധകുടിയം നിസിന്നം ദിസ്വാ തസ്സ ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ സദ്ദം സുണി. സത്ഥാപി തഥേവ അകാസി. ഏവം തേ അഞ്ഞമഞ്ഞം പസ്സിംസു ചേവ, സദ്ദഞ്ച അസ്സോസും.

ആരദ്ധവീരിയോതി പരിപുണ്ണവീരിയോ പഗ്ഗഹിതവീരിയോ. യാവദേവ ഉപനിക്ഖേപനമത്തായാതി തിയോജനസഹസ്സവിത്ഥാരസ്സ ഹിമവതോ സന്തികേ ഠപിതാ സാസപമത്താ പാസാണസക്ഖരാ ‘‘ഹിമവാ നു ഖോ മഹാ, അയം നു ഖോ പാസാണസക്ഖരാ’’തി ഏവം യാവ ഉപനിക്ഖേപനമത്തസ്സേവ അത്ഥായ ഭവേയ്യാതി വുത്തം ഹോതി. പരതോപി ഏസേവ നയോ. കപ്പന്തി ആയുകപ്പം. ലോണഘടായാതി ചക്കവാളമുഖവട്ടിയാ ആധാരകം കത്വാ മുഖവട്ടിയാ ബ്രഹ്മലോകം ആഹച്ച ഠിതായ ലോണചാടിയാതി ദസ്സേതി.

ഇമേ പന ഥേരാ ഉപമം ആഹരന്താ സരിക്ഖകേനേവ ച വിജ്ജമാനഗുണേന ച ആഹരിംസു. കഥം? അയഞ്ഹി ഇദ്ധി നാമ അച്ചുഗ്ഗതട്ഠേന ചേവ വിപുലട്ഠേന ച ഹിമവന്തസദിസാ, പഞ്ഞാ ചതുഭൂമകധമ്മേ അനുപവിസിത്വാ ഠിതട്ഠേന സബ്ബബ്യഞ്ജനേസു അനുപവിട്ഠലോണരസസദിസാ. ഏവം താവ സരിക്ഖകട്ഠേന ആഹരിംസു. സമാധിലക്ഖണം പന മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരസ്സ വിഭൂതം പാകടം. കിഞ്ചാപി സാരിപുത്തത്ഥേരസ്സ അവിജ്ജമാനഇദ്ധി നാമ നത്ഥി, ഭഗവതാ പന ‘‘ഏതദഗ്ഗം, ഭിക്ഖവേ, മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം ഇദ്ധിമന്താനം യദിദം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ’’തി അയമേവ ഏതദഗ്ഗേ ഠപിതോ. വിപസ്സനാലക്ഖണം പന സാരിപുത്തത്ഥേരസ്സ വിഭൂതം പാകടം. കിഞ്ചാപി മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരസ്സാപി പഞ്ഞാ അത്ഥി, ഭഗവതാ പന ‘‘ഏതദഗ്ഗം, ഭിക്ഖവേ, മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം മഹാപഞ്ഞാനം യദിദം സാരിപുത്തോ’’തി (അ. നി. ൧.൧൮൯) അയമേവ ഏതദഗ്ഗേ ഠപിതോ. തസ്മാ യഥാ ഏതേ അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ ധുരം ന പാപുണന്തി, ഏവം വിജ്ജമാനഗുണേന ആഹരിംസു. സമാധിലക്ഖണസ്മിഞ്ഹി മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ നിപ്ഫത്തിം ഗതോ, വിപസ്സനാലക്ഖണേ സാരിപുത്തത്ഥേരോ, ദ്വീസുപി ഏതേസു സമ്മാസമ്ബുദ്ധോതി. തതിയം.