൧൦. സജ്ഝായസുത്തവണ്ണനാ

൨൩൦. ദസമേ യം സുദന്തി നിപാതമത്തം. സജ്ഝായബഹുലോതി നിസ്സരണപരിയത്തിവസേന സജ്ഝായനതോ ബഹുതരം കാലം സജ്ഝായന്തോ. സോ കിര ആചരിയസ്സ ദിവാട്ഠാനം സമ്മജ്ജിത്വാ ആചരിയം ഉദിക്ഖന്തോ തിട്ഠതി. അഥ നം ആഗച്ഛന്തം ദിസ്വാവ പച്ചുഗ്ഗന്ത്വാ പത്തചീവരം പടിഗ്ഗഹേത്വാ പഞ്ഞത്താസനേ നിസിന്നസ്സ താലവണ്ടവാതം ദത്വാ പാനീയം ആപുച്ഛിത്വാ പാദേ ധോവിത്വാ തേലം മക്ഖേത്വാ വന്ദിത്വാ ഠിതോ ഉദ്ദേസം ഗഹേത്വാ യാവ സൂരിയത്ഥങ്ഗമാ സജ്ഝായം കരോതി. സോ ന്ഹാനകോട്ഠകേ ഉദകം ഉപട്ഠപേത്വാ അങ്ഗാരകപല്ലേ അഗ്ഗിം കരോതി. ആചരിയസ്സ ന്ഹത്വാ ആഗതസ്സ പാദേസു ഉദകം പുഞ്ഛിത്വാ പിട്ഠിപരികമ്മം കത്വാ വന്ദിത്വാ ഉദ്ദേസം ഗഹേത്വാ പഠമയാമേ സജ്ഝായം കത്വാ മജ്ഝിമയാമേ സരീരം സമസ്സാസേത്വാ പച്ഛിമയാമേ ഉദ്ദേസം ഗഹേത്വാ യാവ അരുണുഗ്ഗമനാ സജ്ഝായം കത്വാ നിരുദ്ധസദ്ദം ഖയതോ സമ്മസതി. തതോ സേസം ഉപാദായരൂപം ഭൂതരൂപം നാമരൂപന്തി പഞ്ചസു ഖന്ധേസു വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ അരഹത്തം പാപുണി. അപ്പോസ്സുക്കോതി ഉദ്ദേസഗ്ഗഹണേ ച സജ്ഝായകരണീയേ ച നിരുസ്സുക്കോ. സങ്കസായതീതി യസ്സ ദാനി അത്ഥായ അഹം സജ്ഝായം കരേയ്യം, സോ മേ അത്ഥോ മത്ഥകം പത്തോ. കിം മേ ഇദാനി സജ്ഝായേനാതി ഫലസമാപത്തിസുഖേന കാലം അതിവത്തേതി. അജ്ഝഭാസീതി, ‘‘കിം നു ഖോ അസ്സ ഥേരസ്സ അഫാസുകം ജാതം, ഉദാഹുസ്സ ആചരിയസ്സ? കേന നു ഖോ കാരണേന പുബ്ബേ വിയ മധുരസ്സരേന ന സജ്ഝായതീ’’തി? ആഗന്ത്വാ സന്തികേ ഠിതാ അഭാസി.

ധമ്മപദാനീതി ഇധ സബ്ബമ്പി ബുദ്ധവചനം അധിപ്പേതം. നാധീയസീതി ന സജ്ഝായസി. നാദിയസീതി വാ പാഠോ, ന ഗണ്ഹാസീതി അത്ഥോ. പസംസന്തി ധമ്മഭാണകോ പസംസം ലഭതി, ആഭിധമ്മികോ സുത്തന്തികോ വിനയധരോതിസ്സ പസംസിതാ ഭവന്തി. വിരാഗേനാതി അരിയമഗ്ഗേന. അഞ്ഞായാതി ജാനിത്വാ. നിക്ഖേപനന്തി തസ്സ ദിട്ഠസുതാദിനോ വിസ്സജ്ജനം സന്തോ വദന്തീതി ദീപേതി, ന ബുദ്ധവചനസ്സ. ഏത്താവതാ ‘‘ഥേരോ ബുദ്ധവചനം ന വിസ്സജ്ജാപേതീ’’തി ന നിച്ചകാലം സജ്ഝായന്തേനേവ ഭവിതബ്ബം, സജ്ഝായിത്വാ പന – ‘‘ഏത്തകസ്സാഹം അത്ഥസ്സ വാ ധമ്മസ്സ വാ ആധാരോ ഭവിതും സമത്ഥോ’’തി ഞത്വാ വട്ടദുക്ഖസ്സ അന്തകിരിയായ പടിപജ്ജിതബ്ബം. ദസമം.