൩. ദേവഹിതസുത്തവണ്ണനാ

൧൯൯. തതിയേ വാതേഹീതി ഉദരവാതേഹി. ഭഗവതോ കിര ഛബ്ബസ്സാനി ദുക്കരകാരികം കരോന്തസ്സ പസതമുഗ്ഗയൂസാദീനി ആഹാരയതോ ദുബ്ഭോജനേന ചേവ ദുക്ഖസേയ്യായ ച ഉദരവാതോ കുപ്പി. അപരഭാഗേ സമ്ബോധിം പത്വാ പണീതഭോജനം ഭുഞ്ജന്തസ്സാപി അന്തരന്തരാ സോ ആബാധോ അത്താനം ദസ്സേതിയേവ. തം സന്ധായേതം വുത്തം. ഉപട്ഠാകോ ഹോതീതി പഠമബോധിയം അനിബദ്ധുപട്ഠാകകാലേ ഉപട്ഠാകോ ഹോതി. തസ്മിം കിര കാലേ സത്ഥുഅസീതിമഹാഥേരേസു ഉപട്ഠാകോ അഭൂതപുബ്ബോ നാമ നത്ഥി. നാഗസമാലോ ഉപവാനോ സുനക്ഖത്തോ ചുന്ദോ സമണുദ്ദേസോ സാഗതോ ബോധി മേഘിയോതി ഇമേ പന പാളിയം ആഗതുപട്ഠാകാ. ഇമസ്മിം പന കാലേ ഉപവാനത്ഥേരോ പാതോവ ഉട്ഠായ പരിവേണസമ്മജ്ജനം ദന്തകട്ഠദാനം ന്ഹാനോദകപരിയാദനം പത്തചീവരം ഗഹേത്വാ അനുഗമനന്തി സബ്ബം ഭഗവതോ ഉപട്ഠാനമകാസി. ഉപസങ്കമീതി പഠമബോധിയം കിര വീസതി വസ്സാനി നിദ്ധൂമം അരഞ്ഞമേവ ഹോതി, ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ഉദകതാപനമ്പി ന ഭഗവതാ അനുഞ്ഞാതം. സോ ച ബ്രാഹ്മണോ ഉദ്ധനപാളിം ബന്ധാപേത്വാ മഹാചാടിയോ ഉദ്ധനമാരോപേത്വാ ഉണ്ഹോദകം കാരേത്വാ, ന്ഹാനീയചുണ്ണാദീഹി സദ്ധിം തം വിക്കിണന്തോ ജീവികം കപ്പേതി. ന്ഹായിതുകാമാ തത്ഥ ഗന്ത്വാ മൂലം ദത്വാ ന്ഹായിത്വാ ഗന്ധേ വിലിമ്പിത്വാ മാലം പിളന്ധിത്വാ പക്കമന്തി. തസ്മാ ഥേരോ തത്ഥ ഉപസങ്കമി.

കിം പത്ഥയാനോതി കിം ഇച്ഛന്തോ. കിം ഏസന്തി കിം ഗവേസന്തോ. പൂജിതോ പൂജനേയ്യാനന്തി ഇദം ഥേരോ ദസബലസ്സ വണ്ണം കഥേതുമാരഭി. ഗിലാനഭേസജ്ജത്ഥം ഗതേന കിര ഗിലാനസ്സ വണ്ണോ കഥേതബ്ബോതി വത്തമേതം. വണ്ണം ഹി സുത്വാ മനുസ്സാ സക്കച്ചം ഭേസജ്ജം ദാതബ്ബം മഞ്ഞന്തി. സപ്പായഭേസജ്ജം ലദ്ധാ ഗിലാനോ ഖിപ്പമേവ വുട്ഠാതി. കഥേന്തേന ച ഝാനവിമോക്ഖസമാപത്തിമഗ്ഗഫലാനി ആരബ്ഭ കഥേതും ന വട്ടതി. ‘‘സീലവാ ലജ്ജീ കുക്കുച്ചകോ ബഹുസ്സുതോ ആഗമധരോ വംസാനുരക്ഖകോ’’തി ഏവം പന ആഗമനീയപടിപദംയേവ കഥേതും വട്ടതി. പൂജനേയ്യാനന്തി അസീതിമഹാഥേരാ സദേവകേന ലോകേന പൂജേതബ്ബാതി പൂജനേയ്യാ. തേയേവ സക്കാതബ്ബാതി സക്കരേയ്യാ. തേസംയേവ അപചിതി കത്തബ്ബാതി അപചേയ്യാ. ഭഗവാ തേസം പൂജിതോ സക്കതോ അപചിതോ ച, ഇച്ചസ്സ തം ഗുണം പകാസേന്തോ ഥേരോ ഏവമാഹ. ഹാതവേതി ഹരിതും.

ഫാണിതസ്സ ച പുടന്തി മഹന്തം നിച്ഛാരികം ഗുളപിണ്ഡം. സോ കിര ‘‘കിം സമണസ്സ ഗോതമസ്സ അഫാസുക’’ന്തി? പുച്ഛിത്വാ, ‘‘ഉദരവാതോ’’തി സുത്വാ, ‘‘തേന ഹി മയമേത്ഥ ഭേസജ്ജം ജാനാമ, ഇതോ ഥോകേന ഉദകേന ഇദം ഫാണിതം ആലോളേത്വാ ന്ഹാനപരിയോസാനേ പാതും ദേഥ, ഇതി ഉണ്ഹോദകേന ബഹി പരിസേദോ ഭവിസ്സതി, ഇമിനാ അന്തോതി ഏവം സമണസ്സ ഗോതമസ്സ ഫാസുകം ഭവിസ്സതീ’’തി വത്വാ ഥേരസ്സ പത്തേ പക്ഖിപിത്വാ അദാസി.

ഉപസങ്കമീതി തസ്മിം കിര ആബാധേ പടിപ്പസ്സദ്ധേ ‘‘ദേവഹിതേന തഥാഗതസ്സ ഭേസജ്ജം ദിന്നം, തേനേവ രോഗോ വൂപസന്തോ, അഹോ ദാനം പരമദാനം ബ്രാഹ്മണസ്സാ’’തി കഥാ വിത്ഥാരിതാ ജാതാ. തം സുത്വാ കിത്തികാമോ ബ്രാഹ്മണോ ‘‘ഏത്തകേനപി താവ മേ അയം കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗതോ’’തി സോമനസ്സജാതോ അത്തനാ കതഭാവം ജാനാപേതുകാമോ താവതകേനേവ ദസബലേ വിസ്സാസം ആപജ്ജിത്വാ ഉപസങ്കമി.

ദജ്ജാതി ദദേയ്യ. കഥം ഹി യജമാനസ്സാതി കേന കാരണേന യജന്തസ്സ. ഇജ്ഝതീതി സമിജ്ഝതി മഹപ്ഫലോ ഹോതി. യോവേദീതി യോ അവേദി അഞ്ഞാസി, വിദിതം പാകടമകാസി ‘‘യോവേതീ’’തിപി പാഠോ, യോ അവേതി ജാനാതീതി അത്ഥോ. പസ്സതീതി ദിബ്ബചക്ഖുനാ പസ്സതി. ജാതിക്ഖയന്തി അരഹത്തം. അഭിഞ്ഞാവോസിതോതി ജാനിത്വാ വോസിതോ വോസാനം കതകിച്ചതം പത്തോ. ഏവം ഹി യജമാനസ്സാതി ഇമിനാ ഖീണാസവേ യജനാകാരേന യജന്തസ്സ. തതിയം.