൩. തതിയവഗ്ഗോ

൧. ഛേത്വാസുത്തവണ്ണനാ

൨൬൭. തതിയവഗ്ഗസ്സ പഠമം വുത്തത്ഥമേവ. പഠമം.

൨. ദുബ്ബണ്ണിയസുത്തവണ്ണനാ

൨൬൮. ദുതിയേ ദുബ്ബണ്ണോതി ഝാമഖാണുവണ്ണോ. ഓകോടിമകോതി ലകുണ്ഡകോ മഹോദരോ. ആസനേതി പണ്ഡുകമ്ബലസിലായം. കോധഭക്ഖോതി സക്കേന ഗഹിതനാമമേവേതം. സോ പന ഏകോ രൂപാവചരബ്രഹ്മാ, ‘‘സക്കോ കിര ഖന്തിബലേന സമന്നാഗതോ’’തി സുത്വാ വീമംസനത്ഥം ആഗതോ. അവരുദ്ധകയക്ഖാ പന ഏവരൂപം സംവിഹിതാരക്ഖം ഠാനം പവിസിതും ന സക്കോന്തി. ഉപസങ്കമീതി ദേവാനം സുത്വാ ‘‘ന സക്കാ ഏസ ഫരുസേന ചാലേതും, നീചവുത്തിനാ പന ഖന്തിയം ഠിതേന സക്കാ പലാപേതു’’ന്തി തഥാ പലാപേതുകാമോ ഉപസങ്കമി. അന്തരധായീതി ഖന്തിയം ഠത്വാ ബലവചിത്തീകാരം പച്ചുപട്ഠപേത്വാ നീചവുത്തിയാ ദസ്സിയമാനായ സക്കാസനേ ഠാതും അസക്കോന്തോ അന്തരധായി. ന സൂപഹതചിത്തോമ്ഹീതി ഏത്ഥ സൂതി നിപാതമത്തം, ഉപഹതചിത്തോമ്ഹീതി ആഹ. നാവത്തേന സുവാനയോതി ന കോധാവത്തേന സുആനയോ, കോധവസേ വത്തേതും ന സുകരോമ്ഹീതി വദതി. ന വോ ചിരാഹന്തി വോതി നിപാതമത്തം, അഹം ചിരം ന കുജ്ഝാമീതി വദതി. ദുതിയം.

൩. സമ്ബരിമായാസുത്തവണ്ണനാ

൨൬൯. തതിയേ ആബാധികോതി ഇസിഗണേന അഭിസപകാലേ ഉപ്പന്നാബാധേന ആബാധികോ. വാചേഹി മന്തി സചേ മം സമ്ബരിമായം വാചേസി, ഏവമഹം തമ്പി തികിച്ഛിസ്സാമീതി വദതി. മാ ഖോ ത്വം, മാരിസ, വാചേസീതി വിനാപി താവ സമ്ബരിമായം സക്കോ അമ്ഹേ ബാധതി, യദി പന തം ജാനിസ്സതി, നട്ഠാ മയം, മാ അത്തനോ ഏകസ്സ അത്ഥായ അമ്ഹേ നാസേഹീതി വത്വാ നിവാരയിംസു. സമ്ബരോവ സതം സമന്തി യഥാ സമ്ബരോ അസുരിന്ദോ മായാവീ മായം പയോജേത്വാ വസ്സസതം നിരയേ പക്കോ, ഏവം പച്ചതി. തുമ്ഹേ ധമ്മികാവ, അലം വോ മായായാതി വദതി. കിം പന സക്കോ തസ്സ കോധം തികിച്ഛിതും സക്കുണേയ്യാതി? ആമ സക്കുണേയ്യ. കഥം? തദാ കിര സോ ഇസിഗണോ ധരതിയേവ, തസ്മാ നം ഇസീനം സന്തികം നേത്വാ ഖമാപേയ്യ, ഏവമസ്സ ഫാസു ഭവേയ്യ. തേന പന വഞ്ചിതത്താ തഥാ അകത്വാ പക്കന്തോവ. തതിയം.

൪. അച്ചയസുത്തവണ്ണനാ

൨൭൦. ചതുത്ഥേ സമ്പയോജേസുന്തി കലഹം അകംസു. അച്ചസരാതി അതിക്കമി, ഏകോ ഭിക്ഖു ഏകം ഭിക്ഖും അതിക്കമ്മ വചനം അവോചാതി അത്ഥോ. യഥാധമ്മം നപ്പടിഗ്ഗണ്ഹാതീതി ന ഖമതി. കോധോ വോ വസമായാതൂതി കോധോ തുമ്ഹാകം വസം ആഗച്ഛതു, മാ തുമ്ഹേ കോധവസം ഗമിത്ഥാതി ദീപേതി. മാ ച മിത്തേ ഹി വോ ജരാതി ഏത്ഥ ഹീതി നിപാതമത്തം, തുമ്ഹാകം മിത്തധമ്മേ ജരാ നാമ മാ നിബ്ബത്തി. ഭുമ്മത്ഥേ വാ കരണവചനം, മിത്തേസു വോ ജരാ മാ നിബ്ബത്തി, മിത്തഭാവതോ അഞ്ഞഥാഭാവോ മാ ഹോതൂതി അത്ഥോ. അഗരഹിയം മാ ഗരഹിത്ഥാതി അഗാരയ്ഹം ഖീണാസവപുഗ്ഗലം മാ ഗരഹിത്ഥ. ചതുത്ഥം.

൫. അക്കോധസുത്തവണ്ണനാ

൨൭൧. പഞ്ചമേ മാ വോ കോധോ അജ്ഝഭവീതി കോധോ തുമ്ഹേ മാ അഭിഭവി, തുമ്ഹേവ കോധം അഭിഭവഥ. മാ ച കുജ്ഝിത്ഥ കുജ്ഝിതന്തി കുജ്ഝന്താനം മാ പടികുജ്ഝിത്ഥ. അക്കോധോതി മേത്താ ച മേത്താപുബ്ബഭാഗോ ച. അവിഹിംസാതി കരുണാ ച കരുണാപുബ്ബഭാഗോ ച. അഥ പാപജനം കോധോ, പബ്ബതോവാഭിമദ്ദതീതി ലാമകജനം പബ്ബതോ വിയ കോധോ അഭിമദ്ദതീതി. പഞ്ചമം.

തതിയോ വഗ്ഗോ.

സക്കസംയുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഇതി സാരത്ഥപ്പകാസിനിയാ സംയുത്തനികായ-അട്ഠകഥായ

സഗാഥാവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

സംയുത്തനികായ-അട്ഠകഥായ പഠമോ ഭാഗോ.