൭. അനുരുദ്ധസുത്തവണ്ണനാ

൨൩൦. ഏവം മേ സുതന്തി അനുരുദ്ധസുത്തം. തത്ഥ ഏവമാഹംസൂതി തസ്സ ഉപാസകസ്സ അഫാസുകകാലോ അഹോസി, തദാ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏവമാഹംസു. അപണ്ണകന്തി അവിരാധിതം. ഏകത്ഥാതി അപ്പമാണാതി വാ മഹഗ്ഗതാതി വാ ഝാനമേവ ചിത്തേകഗ്ഗതായേവ ഏവം വുച്ചതീതി ഇമം സന്ധായ ഏവമാഹ.

൨൩൧. യാവതാ ഏകം രുക്ഖമൂലം മഹഗ്ഗതന്തി ഫരിത്വാ അധിമുച്ചിത്വാ വിഹരതീതി ഏകരുക്ഖമൂലപമാണട്ഠാനം കസിണനിമിത്തേന ഓത്ഥരിത്വാ തസ്മിം കസിണനിമിത്തേ മഹഗ്ഗതജ്ഝാനം ഫരിത്വാ അധിമുച്ചിത്വാ വിഹരതി. മഹഗ്ഗതന്തി പനസ്സ ആഭോഗോ നത്ഥി, കേവലം മഹഗ്ഗതജ്ഝാനപവത്തിവസേന പനേതം വുത്തം. ഏസ നയോ സബ്ബത്ഥ. ഇമിനാ ഖോ ഏതം ഗഹപതി പരിയായേനാതി ഇമിനാ കാരണേന. ഏത്ഥ ഹി അപ്പമാണാതി വുത്താനം ബ്രഹ്മവിഹാരാനം നിമിത്തം ന വഡ്ഢതി, ഉഗ്ഘാടനം ന ജായതി, താനി ഝാനാനി അഭിഞ്ഞാനം വാ നിരോധസ്സ വാ പാദകാനി ന ഹോന്തി, വിപസ്സനാപാദകാനി പന വട്ടപാദകാനി ഭവോക്കമനാനി ച ഹോന്തി. ‘‘മഹഗ്ഗതാ’’തി വുത്താനം പന കസിണജ്ഝാനാനം നിമിത്തം വഡ്ഢതി, ഉഗ്ഘാടനം ജായതി, സമതിക്കമാ ഹോന്തി, അഭിഞ്ഞാപാദകാനി നിരോധപാദകാനി വട്ടപാദകാനി ഭവോക്കമനാനി ച ഹോന്തി. ഏവമിമേ ധമ്മാ നാനത്ഥാ, അപ്പമാണാ മഹഗ്ഗതാതി ഏവം നാനാബ്യഞ്ജനാ ച.

൨൩൨. ഇദാനി മഹഗ്ഗതസമാപത്തിതോ നീഹരിത്വാ ഭവൂപപത്തികാരണം ദസ്സേന്തോ ചതസ്സോ ഖോ ഇമാതിആദിമാഹ. പരിത്താഭാതി ഫരിത്വാ ജാനന്തസ്സ അയമാഭോഗോ അത്ഥി, പരിത്താഭേസു പന ദേവേസു നിബ്ബത്തികാരണം ഝാനം ഭാവേന്തോ ഏവം വുത്തോ. ഏസ നയോ സബ്ബത്ഥ. പരിത്താഭാ സിയാ സംകിലിട്ഠാഭാ ഹോന്തി സിയാ പരിസുദ്ധാഭാ, അപ്പമാണാഭാ സിയാ സംകിലിട്ഠാഭാ ഹോന്തി സിയാ പരിസുദ്ധാഭാ. കഥം? സുപ്പമത്തേ വാ സരാവമത്തേ വാ കസിണപരികമ്മം കത്വാ സമാപത്തിം നിബ്ബത്തേത്വാ പഞ്ചഹാകാരേഹി ആചിണ്ണവസിഭാവോ പച്ചനീകധമ്മാനം സുട്ഠു അപരിസോധിതത്താ ദുബ്ബലമേവ സമാപത്തിം വളഞ്ജിത്വാ അപ്പഗുണജ്ഝാനേ ഠിതോ കാലം കത്വാ പരിത്താഭേസു നിബ്ബത്തതി, വണ്ണോ പനസ്സ പരിത്തോ ചേവ ഹോതി സംകിലിട്ഠോ ച. പഞ്ചഹി പനാകാരേഹി ആചിണ്ണവസിഭാവോ പച്ചനീകധമ്മാനം സുട്ഠു പരിസോധിതത്താ സുവിസുദ്ധം സമാപത്തിം വളഞ്ജിത്വാ പഗുണജ്ഝാനേ ഠിതോ കാലം കത്വാ പരിത്താഭേസു നിബ്ബത്തതി, വണ്ണോ പനസ്സ പരിത്തോ ചേവ ഹോതി പരിസുദ്ധോ ച. ഏവം പരിത്താഭാ സിയാ സംകിലിട്ഠാഭാ ഹോന്തി സിയാ പരിസുദ്ധാഭാ. കസിണേ പന വിപുലപരികമ്മം കത്വാ സമാപത്തിം നിബ്ബത്തേത്വാ പഞ്ചഹാകാരേഹി ആചിണ്ണവസിഭാവോതി സബ്ബം പുരിമസദിസമേവ വേദിതബ്ബം. ഏവം അപ്പമാണാഭാ സിയാ സംകിലിട്ഠാഭാ ഹോന്തി സിയാ പരിസുദ്ധാഭാതി.

വണ്ണനാനത്തന്തി സരീരവണ്ണസ്സ നാനത്തം. നോ ച ആഭാനാനത്തന്തി ആലോകേ നാനത്തം ന പഞ്ഞായതി. അച്ചിനാനത്തന്തി ദീഘരസ്സഅണുഥൂലവസേന അച്ചിയാ നാനത്തം.

യത്ഥ യത്ഥാതി ഉയ്യാനവിമാനകപ്പരുക്ഖനദീതീരപോക്ഖരണീതീരേസു യത്ഥ യത്ഥ. അഭിനിവിസന്തീതി വസന്തി. അഭിരമന്തീതി രമന്തി ന ഉക്കണ്ഠന്തി. കാജേനാതി യാഗുഭത്തതേലഫാണിതമച്ഛമംസകാജേസു യേന കേനചി കാജേന. ‘‘കാചേനാതി’’പി പാഠോ, അയമേവ അത്ഥോ. പിടകേനാതി പച്ഛിയാ. തത്ഥ തത്ഥേവാതി സപ്പിമധുഫാണിതാദീനം സുലഭട്ഠാനതോ ലോണപൂതിമച്ഛാദീനം ഉസ്സന്നട്ഠാനം നീതാ ‘‘പുബ്ബേ അമ്ഹാകം വസനട്ഠാനം ഫാസുകം, തത്ഥ സുഖം വസിമ്ഹാ, ഇധ ലോണം വാ നോ ബാധതി പൂതിമച്ഛഗന്ധോ വാ സീസരോഗം ഉപ്പാദേതീ’’തി ഏവം ചിത്തം അനുപ്പാദേത്വാ തത്ഥ തത്ഥേവ രമന്തി.

൨൩൪. ആഭാതി ആഭാസമ്പന്നാ. തദങ്ഗേനാതി തസ്സാ ഭവൂപപത്തിയാ അങ്ഗേന, ഭവൂപപത്തികാരണേനാതി അത്ഥോ. ഇദാനി തം കാരണം പുച്ഛന്തോ കോ നു ഖോ, ഭന്തേതിആദിമാഹ.

കായദുട്ഠുല്ലന്തി കായാലസിയഭാവോ. ഝായതോതി ജലതോ.

൨൩൫. ദീഘരത്തം ഖോ മേതി ഥേരോ കിര പാരമിയോ പൂരേന്തോ ഇസിപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ സമാപത്തിം നിബ്ബത്തേത്വാ നിരന്തരം തീണി അത്തഭാവസതാനി ബ്രഹ്മലോകേ പടിലഭി, തം സന്ധായേതം ആഹ. വുത്തമ്പി ചേതം –

‘‘അവോകിണ്ണം തീണി സതം, യം പബ്ബജിം ഇസിപബ്ബജ്ജം;

അസങ്ഖതം ഗവേസന്തോ, പുബ്ബേ സഞ്ചരിതം മമ’’ന്തി.

സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

പപഞ്ചസൂദനിയാ മജ്ഝിമനികായട്ഠകഥായ

അനുരുദ്ധസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.