൪. ഘോടമുഖസുത്തവണ്ണനാ

൪൧൨. ഏവം മേ സുതന്തി ഘോടമുഖസുത്തം. തത്ഥ ഖേമിയമ്ബവനേതി ഏവംനാമകേ അമ്ബവനേ. ധമ്മികോ പരിബ്ബജോതി ധമ്മികാ പബ്ബജ്ജാ. അദസ്സനാതി തുമ്ഹാദിസാനം വാ പണ്ഡിതാനം അദസ്സനേന. യോ വാ പനേത്ഥ ധമ്മോതി യോ വാ പന ഏത്ഥ ധമ്മോ സഭാവോ, തസ്സേവ വാ അദസ്സനേന. ഇമിനാ ‘‘അമ്ഹാകം കഥാ അപ്പമാണം, ധമ്മോവ പമാണ’’ന്തി ദസ്സേതി. തതോ ഥേരോ ‘‘നവഉപോസഥാഗാരേ വിയ ബഹുനാ കമ്മേന ഇധ ഭവിതബ്ബ’’ന്തി ചിന്തേത്വാ ചങ്കമാ ഓരുയ്ഹ പണ്ണസാലം പവിസിത്വാ നിസീദി. തം ദസ്സേതും ഏവം വുത്തേതിആദി വുത്തം.

൪൧൩. ചത്താരോമേ ബ്രാഹ്മണാതി ഥേരസ്സ കിര ഏതദഹോസി – ‘‘അയം ബ്രാഹ്മണോ ‘ധമ്മികം പബ്ബജ്ജം ഉപഗതോ സമണോ വാ ബ്രാഹ്മണോ വാ നത്ഥീ’തി വദതി. ഇമസ്സ ചത്താരോ പുഗ്ഗലേ ദ്വേ ച പരിസാ ദസ്സേത്വാ ‘ചതുത്ഥം പുഗ്ഗലം കതരായ പരിസായ ബഹുലം പസ്സസീ’തി പുച്ഛിസ്സാമി, ജാനമാനോ ‘അനാഗാരിയപരിസായ’ന്തി വക്ഖതി. ഏവമേതം സകമുഖേനേവ ‘ധമ്മികോ പരിബ്ബജോ അത്ഥീ’തി വദാപേസ്സാമീ’’തി ഇമം ദേസനം ആരഭി.

൪൧൪. തത്ഥ സാരത്തരത്താതി സുട്ഠു രത്തരത്താ. സാനുഗ്ഗഹാ വാചാ ഭാസിതാ സകാരണാ വാചാ ഭാസിതാ. വുത്തഞ്ഹേതം മയാ ‘‘അമ്ഹാകം കഥാ അപ്പമാണം, ധമ്മോവ പമാണ’’ന്തി.

൪൨൧. കിം പന തേതി ഗിഹി നാമ കപ്പിയമ്പി അകപ്പിയമ്പി വദേയ്യാതി വിവേചനത്ഥം പുച്ഛി. കാരാപേസീതി മാപേസി. കാരാപേത്വാ ച പന കാലം കത്വാ സഗ്ഗേ നിബ്ബത്തോ. ഏതസ്സ കിര ജാനനസിപ്പേ മാതരമ്പി പിതരമ്പി ഘാതേത്വാ അത്താവ ഘാതേതബ്ബോതി ആഗച്ഛതി. ഏതം സിപ്പം ജാനന്തോ ഠപേത്വാ ഏതം അഞ്ഞോ സഗ്ഗേ നിബ്ബത്തോ നാമ നത്ഥി, ഏസ പന ഥേരം ഉപനിസ്സായ പുഞ്ഞം കത്വാ തത്ഥ നിബ്ബത്തിത്വാ ച പന ‘‘കേനാഹം കമ്മേന ഇധ നിബ്ബത്തോ’’തി ആവജ്ജേത്വാ യഥാഭൂതം ഞത്വാ ഏകദിവസം ജിണ്ണായ ഭോജനസാലായ പടിസങ്ഖരണത്ഥം സങ്ഘേ സന്നിപതിതേ മനുസ്സവേസേന ആഗന്ത്വാ പുച്ഛി – ‘‘കിമത്ഥം, ഭന്തേ, സങ്ഘോ സന്നിപതിതോ’’തി? ഭോജനസാലായ പടിസങ്ഖരണത്ഥന്തി. കേനേസാ കാരിതാതി? ഘോടമുഖേനാതി. ഇദാനി സോ കുഹിന്തി? കാലങ്കതോതി. അത്ഥി പനസ്സ കോചി ഞാതകോതി? അത്ഥി ഏകാ ഭഗിനീതി. പക്കോസാപേഥ നന്തി. ഭിക്ഖൂ പക്കോസാപേസും. സോ തം ഉപസങ്കമിത്വാ – ‘‘അഹം, തവ ഭാതാ, ഘോടമുഖോ നാമ ഇമം സാലം കാരേത്വാ സഗ്ഗേ നിബ്ബത്തോ, അസുകേ ച അസുകേ ച ഠാനേ മയാ ഠപിതം ധനം അത്ഥി, തം ഗഹേത്വാ ഇമഞ്ച ഭോജനസാലം കാരേഹി, ദാരകേ ച പോസേഹീ’’തി വത്വാ ഭിക്ഖുസങ്ഘം വന്ദിത്വാ വേഹാസം ഉപ്പതിത്വാ ദേവലോകമേവ അഗമാസി. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

പപഞ്ചസൂദനിയാ മജ്ഝിമനികായട്ഠകഥായ

ഘോടമുഖസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.