൨. അഗ്ഗിവച്ഛസുത്തവണ്ണനാ

൧൮൭. ഏവം മേ സുതന്തി അഗ്ഗിവച്ഛസുത്തം. തത്ഥ ന ഖോ അഹന്തി പഠമവാരേ നാഹം സസ്സതദിട്ഠികോതി വദതി, ദുതിയേ നാഹം ഉച്ഛേദദിട്ഠികോതി. ഏവം അന്താനന്തികാദിവസേന സബ്ബവാരേസു പടിക്ഖേപോ വേദിതബ്ബോ. ഹോതി ച ന ച ഹോതീതി അയം പനേത്ഥ ഏകച്ചസസ്സതവാദോ. നേവ ഹോതി ന ന ഹോതീതി അയം അമരാവിക്ഖേപോതി വേദിതബ്ബോ.

൧൮൯. സദുക്ഖന്തി കിലേസദുക്ഖേന ചേവ വിപാകദുക്ഖേന ച സദുക്ഖം. സവിഘാതന്തി തേസംയേവ ദ്വിന്നം വസേന സഉപഘാതകം. സഉപായാസന്തി തേസംയേവ വസേന സഉപായാസം. സപരിളാഹന്തി തേസംയേവ വസേന സപരിളാഹം.

കിഞ്ചി ദിട്ഠിഗതന്തി കാചി ഏകാ ദിട്ഠിപി രുച്ചിത്വാ ഖമാപേത്വാ ഗഹിതാ അത്ഥീതി പുച്ഛതി. അപനീതന്തി നീഹടം അപവിദ്ധം. ദിട്ഠന്തി പഞ്ഞായ ദിട്ഠം. തസ്മാതി യസ്മാ പഞ്ചന്നം ഖന്ധാനം ഉദയവയം അദ്ദസ, തസ്മാ. സബ്ബമഞ്ഞിതാനന്തി സബ്ബേസം തിണ്ണമ്പി തണ്ഹാദിട്ഠിമാനമഞ്ഞിതാനം. മഥിതാനന്തി തേസംയേവ വേവചനം. ഇദാനി താനി വിഭജിത്വാ ദസ്സേന്തോ സബ്ബഅഹംകാര-മമംകാര-മാനാനുസയാനന്തി ആഹ. ഏത്ഥ ഹി അഹംകാരോ ദിട്ഠി, മമംകാരോ തണ്ഹാ, മാനാനുസയോ മാനോ. അനുപാദാ വിമുത്തോതി ചതൂഹി ഉപാദാനേഹി കഞ്ചി ധമ്മം അനുപാദിയിത്വാ വിമുത്തോ.

൧൯൦. ന ഉപേതീതി ന യുജ്ജതി. ഏത്ഥ ച ‘‘ന ഉപപജ്ജതീ’’തി ഇദം അനുജാനിതബ്ബം സിയാ. യസ്മാ പന ഏവം വുത്തേ സോ പരിബ്ബാജകോ ഉച്ഛേദം ഗണ്ഹേയ്യ, ഉപപജ്ജതീതി പന സസ്സതമേവ, ഉപപജ്ജതി ച ന ച ഉപപജ്ജതീതി ഏകച്ചസസ്സതം, നേവ ഉപപജ്ജതി ന ന ഉപപജ്ജതീതി അമരാവിക്ഖേപം, തസ്മാ ഭഗവാ – ‘‘അയം അപ്പതിട്ഠോ അനാലമ്ബോ ഹോതു, സുഖപവേസനട്ഠാനം മാ ലഭതൂ’’തി അനനുഞ്ഞായ ഠത്വാ അനുഞ്ഞമ്പി പടിക്ഖിപി. അലന്തി സമത്ഥം പരിയത്തം. ധമ്മോതി പച്ചയാകാരധമ്മോ. അഞ്ഞത്രയോഗേനാതി അഞ്ഞത്ഥ പയോഗേന. അഞ്ഞത്രാചരിയകേനാതി പച്ചയാകാരം അജാനന്താനം അഞ്ഞേസം ആചരിയാനം സന്തികേ വസന്തേന.

൧൯൧. തേന ഹി വച്ഛാതി യസ്മാ ത്വം സമ്മോഹമാപാദിന്തി വദസി, തസ്മാ തംയേവേത്ഥ പടിപുച്ഛിസ്സാമി. അനാഹാരോ നിബ്ബുതോതി അപ്പച്ചയോ നിബ്ബുതോ.

൧൯൨. യേന രൂപേനാതി യേന രൂപേന സത്തസങ്ഖാതം തഥാഗതം രൂപീതി പഞ്ഞാപേയ്യ. ഗമ്ഭീരോതി ഗുണഗമ്ഭീരോ. അപ്പമേയ്യോതി പമാണം ഗണ്ഹിതും ന സക്കുണേയ്യോ. ദുപ്പരിയോഗാള്ഹോതി ദുഓഗാഹോ ദുജ്ജാനോ. സേയ്യഥാപി മഹാസമുദ്ദോതി യഥാ മഹാസമുദ്ദോ ഗമ്ഭീരോ അപ്പമേയ്യോ ദുജ്ജാനോ, ഏവമേവ ഖീണാസവോപി. തം ആരബ്ഭ ഉപപജ്ജതീതിആദി സബ്ബം ന യുജ്ജതി. കഥം? യഥാ പരിനിബ്ബുതം അഗ്ഗിം ആരബ്ഭ പുരത്ഥിമം ദിസം ഗതോതിആദി സബ്ബം ന യുജ്ജതി, ഏവം.

അനിച്ചതാതി അനിച്ചതായ. സാരേ പതിട്ഠിതന്തി ലോകുത്തരധമ്മസാരേ പതിട്ഠിതം. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

പപഞ്ചസൂദനിയാ മജ്ഝിമനികായട്ഠകഥായ

അഗ്ഗിവച്ഛസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.