൯. മഹാസാരോപമസുത്തവണ്ണനാ

൩൦൭. ഏവം മേ സുതന്തി മഹാസാരോപമസുത്തം. തത്ഥ അചിരപക്കന്തേതി സങ്ഘം ഭിന്ദിത്വാ രുഹിരുപ്പാദകമ്മം കത്വാ നചിരപക്കന്തേ സലിങ്ഗേനേവ പാടിയേക്കേ ജാതേ.

ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ കുലപുത്തോതി കിഞ്ചാപി അസുകകുലപുത്തോതി ന നിയാമിതോ, ദേവദത്തംയേവ പന സന്ധായ ഇദം വുത്തന്തി വേദിതബ്ബം. സോ ഹി അസമ്ഭിന്നായ മഹാസമ്മതപവേണിയാ ഓക്കാകവംസേ ജാതത്താ ജാതികുലപുത്തോ. ഓതിണ്ണോതി യസ്സ ജാതി അന്തോ അനുപവിട്ഠാ, സോ ജാതിയാ ഓതിണ്ണോ നാമ. ജരാദീസുപി ഏസേവ നയോ. ലാഭസക്കാരാദീസുപി ലാഭോതി ചത്താരോ പച്ചയാ. സക്കാരോതി തേസംയേവ സുകതഭാവോ. സിലോകോതി വണ്ണഭണനം. അഭിനിബ്ബത്തേതീതി ഉപ്പാദേതി. അപഞ്ഞാതാതി ദ്വിന്നം ജനാനം ഠിതട്ഠാനേ ന പഞ്ഞായന്തി, ഘാസച്ഛാദനമത്തമ്പി ന ലഭന്തി. അപ്പേസക്ഖാതി അപ്പപരിവാരാ, പുരതോ വാ പച്ഛതോ വാ ഗച്ഛന്തം ന ലഭന്തി.

സാരേന സാരകരണീയന്തി രുക്ഖസാരേന കത്തബ്ബം അക്ഖചക്കയുഗനങ്ഗലാദികം യംകിഞ്ചി. സാഖാപലാസം അഗ്ഗഹേസി ബ്രഹ്മചരിയസ്സാതി മഗ്ഗഫലസാരസ്സ സാസനബ്രഹ്മചരിയസ്സ ചത്താരോ പച്ചയാ സാഖാപലാസം നാമ, തം അഗ്ഗഹേസി. തേന ച വോസാനം ആപാദീതി തേനേവ ച അലമേത്താവതാ സാരോ മേ പത്തോതി വോസാനം ആപന്നോ.

൩൧൦. ഞാണദസ്സനം ആരാധേതീതി ദേവദത്തോ പഞ്ചാഭിഞ്ഞോ, ദിബ്ബചക്ഖു ച പഞ്ചന്നം അഭിഞ്ഞാനം മത്ഥകേ ഠിതം, തം ഇമസ്മിം സുത്തേ ‘‘ഞാണദസ്സന’’ന്തി വുത്തം. അജാനം അപസ്സം വിഹരന്തീതി കിഞ്ചി സുഖുമം രൂപം അജാനന്താ അന്തമസോ പംസുപിസാചകമ്പി അപസ്സന്താ വിഹരന്തി.

൩൧൧. അസമയവിമോക്ഖം ആരാധേതീതി, ‘‘കതമോ അസമയവിമോക്ഖോ? ചത്താരോ ച അരിയമഗ്ഗാ ചത്താരി ച സാമഞ്ഞഫലാനി, നിബ്ബാനഞ്ച, അയം അസമയവിമോക്ഖോ’’തി (പടി. മ. ൧.൨൧൩) ഏവം വുത്തേ നവലോകുത്തരധമ്മേ ആരാധേതി സമ്പാദേതി പടിലഭതി. ലോകിയസമാപത്തിയോ ഹി അപ്പിതപ്പിതക്ഖണേയേവ പച്ചനീകധമ്മേഹി വിമുച്ചന്തി, തസ്മാ, ‘‘കതമോ സമയവിമോക്ഖോ? ചത്താരി ച ഝാനാനി ചതസ്സോ ച അരൂപാവചരസമാപത്തിയോ, അയം സമയവിമോക്ഖോ’’തി ഏവം സമയവിമോക്ഖോതി വുത്താ. ലോകുത്തരധമ്മാ പന കാലേന കാലം വിമുച്ചന്തി, സകിം വിമുത്താനി ഹി മഗ്ഗഫലാനി വിമുത്താനേവ ഹോന്തി. നിബ്ബാനം സബ്ബകിലേസേഹി അച്ചന്തം വിമുത്തമേവാതി ഇമേ നവ ധമ്മാ അസമയവിമോക്ഖോതി വുത്താ.

അകുപ്പാ ചേതോവിമുത്തീതി അരഹത്തഫലവിമുത്തി. അയമത്ഥോ ഏതസ്സാതി ഏതദത്ഥം, അരഹത്തഫലത്ഥമിദം ബ്രഹ്മചരിയം. അയം ഏതസ്സ അത്ഥോതി വുത്തം ഹോതി. ഏതം സാരന്തി ഏതം അരഹത്തഫലം ബ്രഹ്മചരിയസ്സ സാരം. ഏതം പരിയോസാനന്തി ഏതം അരഹത്തഫലം ബ്രഹ്മചരിയസ്സ പരിയോസാനം, ഏസാ കോടി, ന ഇതോ പരം പത്തബ്ബം അത്ഥീതി യഥാനുസന്ധിനാവ ദേസനം നിട്ഠപേസീതി.

പപഞ്ചസൂദനിയാ മജ്ഝിമനികായട്ഠകഥായ

മഹാസാരോപമസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.