൮. അനേകവണ്ണവിമാനവണ്ണനാ

അനേകവണ്ണം ദരസോകനാസനന്തി അനേകവണ്ണവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ. തേന സമയേന ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഹേട്ഠാ വുത്തനയേന ദേവചാരികം ചരന്തോ താവതിംസഭവനം അഗമാസി. അഥ നം അനേകവണ്ണോ ദേവപുത്തോ ദിസ്വാ സഞ്ജാതഗാരവബഹുമാനോ ഉപസങ്കമിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗയ്ഹ അട്ഠാസി. ഥേരോ –

൧൧൯൯. ‘‘അനേകവണ്ണം ദരസോകനാസനം, വിമാനമാരുയ്ഹ അനേകചിത്തം;

പരിവാരിതോ അച്ഛരാസങ്ഗണേന, സുനിമ്മിതോ ഭൂതപതീവ മോദസി.

൧൨൦൦. ‘‘സമസ്സമോ നത്ഥി കുതോ പനുത്തരോ, യസേന പുഞ്ഞേന ച ഇദ്ധിയാ ച;

സബ്ബേ ച ദേവാ തിദസഗണാ സമേച്ച, തം തം നമസ്സന്തി സസിംവ ദേവാ;

ഇമാ ച തേ അച്ഛരായോ സമന്തതോ, നച്ചന്തി ഗായന്തി പമോദയന്തി.

൧൨൦൧. ‘‘ദേവിദ്ധിപത്തോസി മഹാനുഭാവോ,

മനുസ്സഭൂതോ കിമകാസി പുഞ്ഞം;

കേനാസി ഏവം ജലിതാനുഭാവോ,

വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി. –

അധിഗതസമ്പത്തികിത്തനമുഖേന കതകമ്മം പുച്ഛി. തം ദസ്സേതും –

൧൨൦൨. ‘‘സോ ദേവപുത്തോ അത്തമനോ…പേ…യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫല’’ന്തി. –

വുത്തം. സോപി –

൧൨൦൩. ‘‘അഹം ഭദന്തേ അഹുവാസി പുബ്ബേ, സുമേധനാമസ്സ ജിനസ്സ സാവകോ;

പുഥുജ്ജനോ അനനുബോധോഹമസ്മി, സോ സത്ത വസ്സാനി പരിബ്ബജിസ്സഹം.

൧൨൦൪. ‘‘സോഹം സുമേധസ്സ ജിനസ്സ സത്ഥുനോ, പരിനിബ്ബുതസ്സോഘതിണ്ണസ്സ താദിനോ;

രതനുച്ചയം ഹേമജാലേന ഛന്നം, വന്ദിത്വാ ഥൂപസ്മിം മനം പസാദയിം.

൧൨൦൫. ‘‘ന മാസി ദാനം ന ച മത്ഥി ദാതും, പരേ ച ഖോ തത്ഥ സമാദപേസിം;

പൂജേഥ നം പൂജനീയസ്സ ധാതും, ഏവം കിര സഗ്ഗമിതോ ഗമിസ്സഥ.

൧൨൦൬. ‘‘തദേവ കമ്മം കുസലം കതം മയാ,

സുഖഞ്ച ദിബ്ബം അനുഭോമി അത്തനാ;

മോദാമഹം തിദസഗണസ്സ മജ്ഝേ,

ന തസ്സ പുഞ്ഞസ്സ ഖയമ്പി അജ്ഝഗ’’ന്തി. – കഥേസി;

ഇതോ കിര തിംസകപ്പസഹസ്സേ സുമേധോ നാമ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ലോകേ ഉപ്പജ്ജിത്വാ സദേവകം ലോകം ഏകോഭാസം കത്വാ കതബുദ്ധകിച്ചോ പരിനിബ്ബുതോ, മനുസ്സേഹി ച ഭഗവതോ ധാതും ഗഹേത്വാ രതനചേതിയേ കതേ അഞ്ഞതരോ പുരിസോ സത്ഥു സാസനേ പബ്ബജിത്വാ സത്ത വസ്സാനി ബ്രഹ്മചരിയം ചരിത്വാ അനവട്ഠിതചിത്തതായ കുക്കുച്ചകോ ഹുത്വാ ഉപ്പബ്ബജി. ഉപ്പബ്ബജിതോ ച സംവേഗബഹുലതായ ധമ്മച്ഛന്ദവന്തതായ ച ചേതിയങ്ഗണേ സമ്മജ്ജനപരിഭണ്ഡാദീനി കരോന്തോ നിച്ചസീലഉപോസഥസീലാനി രക്ഖന്തോ ധമ്മം സുണന്തോ അഞ്ഞേ ച പുഞ്ഞകിരിയായ സമാദപേന്തോ വിചരി. സോ ആയുപരിയോസാനേ കാലകതോ താവതിംസേസു നിബ്ബത്തി. സോ പുഞ്ഞകമ്മസ്സ ഉളാരഭാവേന മഹേസക്ഖോ മഹാനുഭാവോ സക്കാദീഹി ദേവതാഹി സക്കതപൂജിതോ ഹുത്വാ തത്ഥ യാവതായുകം ഠത്വാ തതോ ചുതോ അപരാപരം ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ തസ്സേവ കമ്മസ്സ വിപാകാവസേസേന താവതിംസഭവനേ നിബ്ബത്തി, ‘‘അനേകവണ്ണോ’’തി നം ദേവതാ സഞ്ജാനിംസു. തം സന്ധായ വുത്തം ‘‘അഥ നം അനേകവണ്ണോ ദേവപുത്തോ…പേ… ന തസ്സ പുഞ്ഞസ്സ ഖയമ്പി അജ്ഝഗന്തി കഥേസീ’’തി.

൧൧൯൯. തത്ഥ അനേകവണ്ണന്തി നീലപീതാദിവസേന വിവിധവണ്ണതായ അനന്തരവിമാനാദീനം വിവിധസണ്ഠാനതായ ച നാനാവിധവണ്ണം. ദരസോകനാസനന്തി സീതലഭാവേന ദരഥപരിളാഹാനം വിനോദനതോ മനുഞ്ഞതായ ദസ്സനീയതായ ച സോകസ്സ അനോകാസതോ ദരസോകനാസനം. അനേകചിത്തന്തി നാനാവിധചിത്തരൂപം. സുനിമ്മിതോ ഭൂതപതീവാതി താവതിംസകായികോപി ഉളാരദിബ്ബഭോഗതായ സുനിമ്മിതദേവരാജാ വിയ മോദസി തുസ്സസി അഭിരമസി.

൧൨൦൦. സമസ്സമോതി സമോ ഏവ ഹുത്വാ സമോ, നിബ്ബരിയായേന സദിസോ തേ തുയ്ഹം നത്ഥി, കുതോ പന കേന കാരണേന ഉത്തരി അധികോ കോ നാമ സിയാ. കേന പന സമതാ ഉത്തരിതരതാ ചാതി ആഹ ‘‘യസേന പുഞ്ഞേന ച ഇദ്ധിയാ ചാ’’തി. തത്ഥ യസേനാതി പരിവാരേന. ഇദ്ധിയാതി ആനുഭാവേന. യസേനാതി വാ ഇസ്സരിയേന, ഇദ്ധിയാതി ദേവിദ്ധിയാ. യസേനാതി വാ വിഭവസമ്പത്തിയാ, ഇദ്ധിയാതി യഥിച്ഛി തസ്സ കാമഗുണസ്സ ഇജ്ഝനേന. യസേനാതി വാ കിത്തിഘോസേന, ഇദ്ധിയാതി സമിദ്ധിയാ. പുഞ്ഞേനാതി തത്ഥ തത്ഥ വുത്താവസിട്ഠപുഞ്ഞഫലേന, പുഞ്ഞകമ്മേനേവ വാ.

‘‘സബ്ബേ ച ദേവാ’’തി സാമഞ്ഞതോ ഗഹിതമത്ഥം ‘‘തിദസഗണാ’’തി ഇമിനാ വിസേസേത്വാ വുത്തം. ഏകച്ചസ്സ പച്ചേകം നിപച്ചകാരം കരോന്താപി പമുദിതാ ന കരോന്തി, ന ഏവമേതസ്സ. ഏതസ്സ പന പമുദിതാപി കരോന്തിയേവാതി ദസ്സേതും ‘‘സമേച്ചാ’’തി വുത്തം. തം തന്തി തം ത്വം. സസിംവ ദേവാതി യഥാ നാമ സുക്കപക്ഖപാടിപദിയം ദിസ്സമാനം സസിം ചന്ദം മനുസ്സാ ദേവാ ച ആദരജാതാ നമസ്സന്തി, ഏവം തം സബ്ബേപി തിദസഗണാ നമസ്സന്തീതി അത്ഥോ.

൧൨൦൩. ഭദന്തേതി ഥേരം ഗാരവബഹുമാനേന സമുദാചരതി. അഹുവാസിന്തി അഹോസിം. പുബ്ബേതി പുരിമജാതിയം. സുമേധനാമസ്സ ജിനസ്സ സാവകോതി സുമേധോതി ഏവം പാകടനാമസ്സ സമ്മാസമ്ബുദ്ദസ്സ സാസനേ പബ്ബജിതഭാവേന സാവകോ. പുഥൂജ്ജനോതി അനരിയോ. തത്ഥാപി സച്ചാനം അനുബോധമത്തസ്സാപി അഭാവേന അനനുബോധോ. സോ സത്ത വസ്സാനി പരിബ്ബജിസ്സഹന്തി സോ അഹം സത്ത സംവച്ഛരാനി പബ്ബജ്ജാഗുണമത്തേന വിചരിം, ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മം നാധിഗച്ഛിന്തി അധിപ്പായോ.

൧൨൦൪. രതനുച്ചയന്തി മണികനകാദിരതനേഹി ഉച്ചിതം ഉസ്സിതരതനചേതിയം. ഹേമജാലേന ഛന്നന്തി സമന്തതോ ഉപരി ച കഞ്ചനജാലേന പടിച്ഛാദിതം. വന്ദിത്വാതി പഞ്ചപതിട്ഠിതേന തത്ഥ തത്ഥ പണാമം കത്വാ. ഥൂപസ്മിം മനം പസാദയിന്തി ‘‘സബ്ബഞ്ഞുഗുണാധിട്ഠാനായ വത ധാതുയാ അയം ഥൂപോ’’തി ഥൂപസ്മിം ചിത്തം പസാദേസിം.

൧൨൦൫. ന മാസി ദാനന്തി മേ മയാ കതം ദാനം നാസി നാഹോസി. കസ്മാ പന? ന ച മേത്ഥി ദാതുന്തി മേ മമ പരിഗ്ഗഹഭൂതം ദാനം ദാതും ന അത്ഥി, ന കിഞ്ചി ദേയ്യവത്ഥു വിജ്ജതി, പരേ ച ഖോ സത്തേ തത്ഥ ദാനേ സമാദപേസിം. ‘‘പരേസഞ്ച തത്ഥ സമാദപേസി’’ന്തി ച പഠന്തി, തത്ഥ പരേസന്തി ഉപയോഗത്ഥേ സാമിവചനം ദട്ഠബ്ബം. പൂജേഥ നന്തിആദി സമാദപനാകാരദസ്സനം, തം ധാതുന്തി യോജനാ. ഏവം കിരാതി കിര-സദ്ദോ അനുസ്സവത്ഥോ.

൧൨൦൬. ന തസ്സ പുഞ്ഞസ്സ ഖയമ്പി അജ്ഝഗന്തി തസ്സ തദാ സുമേധം ഭഗവന്തം ഉദ്ദിസ്സ കതസ്സ പുഞ്ഞകമ്മസ്സ പരിക്ഖയം നാധിഗച്ഛിം, തസ്സേവ കമ്മസ്സ വിപാകാവസേസം പച്ചനുഭോമീതി ദസ്സേതി. യം പനേത്ഥ ന വുത്തം, തം ഹേട്ഠാ വുത്തനയത്താ സുവിഞ്ഞേയ്യമേവാതി ദട്ഠബ്ബം.

അനേകവണ്ണവിമാനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.