൫. കുഞ്ജരവിമാനവണ്ണനാ

കുഞ്ജരോ തേ വരാരോഹോതി കുഞ്ജരവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. അഥേകദിവസം രാജഗഹനഗരേ നക്ഖത്തം ഘോസിതം. നാഗരാ വീഥിയോ സോധേത്വാ വാലുകം ഓകിരിത്വാ ലാജപഞ്ചമകാനി പുപ്ഫാനി വിപ്പകിരിംസു, ഗേഹദ്വാരേ ഗേഹദ്വാരേ കദലിയോ ച പുണ്ണഘടേ ച ഠപേസും, യഥാവിഭവം നാനാവിരാഗവണ്ണവിചിത്താ ധജപടാകാദയോ ഉസ്സാപേസും, സബ്ബോ ജനോ അത്തനോ അത്തനോ വിഭവാനുരൂപം സുമണ്ഡിതപസാധിതോ നക്ഖത്തകീളം കീളി, സകലനഗരം ദേവനഗരം വിയ അലങ്കതപടിയത്തം അഹോസി. അഥ ബിമ്ബിസാരമഹാരാജാ പുബ്ബചാരിത്തവസേന മഹാജനസ്സ ചിത്താനുരക്ഖണത്ഥഞ്ച അത്തനോ രാജഭവനതോ നിക്ഖമിത്വാ മഹന്തേന പരിവാരേന മഹതാ രാജാനുഭാവേന ഉളാരേന സിരിസോഭഗ്ഗേന നഗരം പദക്ഖിണം കരോതി.

തേന ച സമയേന രാജഗഹവാസിനീ ഏകാ കുലധീതാ രഞ്ഞോ തം വിഭവസമ്പത്തിം സിരിസോഭഗ്ഗം രാജാനുഭാവഞ്ച പസ്സിത്വാ അച്ഛരിയബ്ഭുതചിത്തജാതാ ‘‘അയം ദേവിദ്ധിസദിസാ വിഭവസമ്പത്തി കീദിസേന നു ഖോ കമ്മുനാ ലബ്ഭതീ’’തി പണ്ഡിതസമ്മതേ പുച്ഛി. തേ തസ്സാ കഥേസും ‘‘ഭദ്ദേ, പുഞ്ഞകമ്മം നാമ ചിന്താമണിസദിസം കപ്പരുക്ഖസദിസം, ഖേത്തസമ്പത്തിയാ ചിത്തസമ്പത്തിയാ ച സതി യം യം പത്ഥേത്വാ കരോതി, തം തം നിപ്ഫാദേതിയേവ. അപിച ആസനദാനേന ഉച്ചാകുലീനതാ ഹോതി, അന്നദാനേന ബലസമ്പത്തിപടിലാഭോ, വത്ഥദാനേന വണ്ണസമ്പത്തിപടിലാഭോ, യാനദാനേന സുഖവിസേസപടിലാഭോ, ദീപദാനേന ചക്ഖുസമ്പത്തിപടിലാഭോ, ആവാസദാനേന സബ്ബസമ്പത്തിപടിലാഭോ ഹോതീ’’തി. സാ തം സുത്വാ ‘‘ദേവസമ്പത്തി ഇതോ ഉളാരാ ഹോതി മഞ്ഞേ’’തി തത്ഥ ചിത്തം ഠപേത്വാ പുഞ്ഞകിരിയായ അതിവിയ ഉസ്സാഹജാതാ അഹോസി.

മാതാപിതരോ ചസ്സാ അഹതം വത്ഥയുഗം നവപീഠം ഏകം പദുമകലാപം സപ്പിമധുസക്ഖരാ തണ്ഡുലഖീരാനി ച പരിഭോഗത്ഥായ പേസേസും. സാ താനി ദിസ്വാ ‘‘അഹഞ്ച ദാനം ദാതുകാമാ, അയഞ്ച മേ ദേയ്യധമ്മോ ലദ്ധോ’’തി തുട്ഠമാനസാ ദുതിയദിവസേ ദാനം സജ്ജേന്തീ അപ്പോദകമധുപായാസം സമ്പാദേത്വാ, തസ്സ പരിവാരഭാവേന അഞ്ഞമ്പി ബഹും ഖാദനീയഭോജനീയം പടിയാദേത്വാ ദാനഗ്ഗേ ഗന്ധപരിഭണ്ഡം കത്വാ വികസിതപദുമപത്തകിഞ്ജക്ഖകേസരോപസോഭിതേസു പദുമേസു ആസനം പഞ്ഞാപേത്വാ, അഹതേന സേതവത്ഥേന അത്ഥരിത്വാ ആസനസ്സ ചതുന്നം പാദാനം ഉപരി ചത്താരി പദുമാനി മാലാഗുളഞ്ച ഠപേത്വാ, ആസനസ്സ ഉപരി വിതാനം ബന്ധിത്വാ മാലാദാമഓലമ്ബകദാമാനി ഓലമ്ബിത്വാ, ആസനസ്സ സമന്തതോ ഭൂമിം സകേസരേഹി പദുമപത്തേഹി സബ്ബസന്ഥരം സന്ഥരിത്വാ ‘‘ദക്ഖിണേയ്യേ ആഗതേ പൂജേസ്സാമീ’’തി പുപ്ഫപൂരിതം ചങ്കോടകം ഏകമന്തേ ഠപേസി.

അഥേവം കതദാനൂപകരണസംവിധാനാ സീസംന്ഹാതാ സുദ്ധവത്ഥനിവത്ഥാ സുദ്ധുത്തരാസങ്ഗാ വേലം സല്ലക്ഖേത്വാ ഏകം ദാസിം ആണാപേസി ‘‘ഗച്ഛ ജേ, അമ്ഹാകം താദിസം ദക്ഖിണേയ്യം പരിയേസാഹീ’’തി. തേന ച സമയേന ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ സഹസ്സഥവികം നിക്ഖിപന്തോ വിയ രാജഗഹേ പിണ്ഡായ ചരന്തോ അന്തരവീഥിം പടിപന്നോ ഹോതി. അഥ സാ ദാസീ ഥേരം വന്ദിത്വാ ആഹ ‘‘ഭന്തേ, തുമ്ഹാകം പത്തം മേ ദേഥാ’’തി. ‘‘ഏകിസ്സാ ഉപാസികായ അനുഗ്ഗഹത്ഥം ഇതോ ഏഥാ’’തി ച ആഹ. ഥേരോ തസ്സാ പത്തം അദാസി. സാ ഥേരം ഗേഹം പവേസേസി. അഥ സാ ഇത്ഥീ ഥേരസ്സ പച്ചുഗ്ഗമനം കത്വാ ആസനം ദസ്സേത്വാ ‘‘നിസീദഥ, ഭന്തേ, ഇദമാസനം പഞ്ഞത്ത’’ന്തി വത്വാ ഥേരേ തത്ഥ നിസിന്നേ സകേസരേഹി പദുമപത്തേഹി ഥേരം പൂജയമാനാ ആസനസ്സ സമന്തതോ ഓകിരിത്വാ പഞ്ചപതിട്ഠിതേന വന്ദിത്വാ സപ്പിമധുസക്ഖരാസമ്മിസ്സേന അപ്പോദകമധുപായാസേന പരിവിസി. പരിവിസന്തീ ച ‘‘ഇമസ്സ മേ പുഞ്ഞസ്സാനുഭാവേന ദിബ്ബഗജകൂടാഗാരപല്ലങ്കസോഭിതാ ദിബ്ബസമ്പത്തിയോ ഹോന്തു, സബ്ബാസു പവത്തീസു പദുമാ നാമ മാ വിഗതാ ഹോന്തൂ’’തി പത്ഥനം അകാസി. പുന ഥേരേ കതഭത്തകിച്ചേ പത്തം ധോവിത്വാ സപ്പിമധുസക്ഖരാഹി പൂരേത്വാ പല്ലങ്കേ അത്ഥതം സാടകം ചുമ്ബടകം കത്വാ ഥേരസ്സ ഹത്ഥേ ഠപേത്വാ ഥേരേ ച അനുമോദനം കത്വാ പക്കമന്തേ ദ്വേ പുരിസേ ആണാപേസി ‘‘ഥേരസ്സ ഹത്ഥേ പത്തം ഇമഞ്ച പല്ലങ്കം വിഹാരം നേത്വാ ഥേരസ്സ നിയ്യാതേത്വാ ആഗച്ഛഥാ’’തി. തേ തഥാ അകംസു.

സാ അപരഭാഗേ കാലം കത്വാ താവതിംസഭവനേ യോജനസതുബ്ബേധേ കനകവിമാനേ നിബ്ബത്തി അച്ഛരാസഹസ്സപരിവാരാ. പത്ഥനാവസേന ചസ്സാ പഞ്ചയോജനുബ്ബേധോ പദുമമാലാലങ്കതോ സമന്തതോ പദുമപത്തകിഞ്ജക്ഖകേസരോപസോഭിതോ മനുഞ്ഞദസ്സനോ സുഖസമ്ഫസ്സോ വിവിധരതനരംസിജാലസമുജ്ജലഹേമാഭരണവിഭൂസിതോ ഗജവരോ നിബ്ബത്തി. തസ്സൂപരി യഥാവുത്തസോഭാതിസയയുത്തോ യോജനികോ കനകപല്ലങ്കോ നിബ്ബത്തി. സാ ദിബ്ബസമ്പത്തിം അനുഭവന്തീ അന്തരന്തരാ തം കുഞ്ജരവിമാനസ്സ ഉപരി രതനവിചിത്തം പല്ലങ്കം അഭിരുയ്ഹ മഹതാ ദേവതാനുഭാവേന നന്ദനവനം ഗച്ഛതി. അഥേകസ്മിം ഉസ്സവദിവസേ ദേവതാസു യഥാസകം ദിബ്ബാനുഭാവേന ഉയ്യാനകീളനത്ഥം നന്ദനവനം ഗച്ഛന്തീസൂതിആദിനാ സബ്ബം പഠമപീഠവിമാനവണ്ണനായം ആഗതസദിസം, തസ്മാ തത്ഥ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബം. ഇധ പന ഥേരോ –

൩൧. ‘‘കുഞ്ജരോ തേ വരാരോഹോ, നാനാരതനകപ്പനോ;

രുചിരോ ഥാമവാ ജവസമ്പന്നോ, ആകാസമ്ഹി സമീഹതി.

൩൨. ‘‘പദുമി പദ്മപത്തക്ഖി, പദ്മുപ്പലജുതിന്ധരോ;

പദ്മചുണ്ണാഭികിണ്ണങ്ഗോ, സോണ്ണപോക്ഖരമാലധാ.

൩൩. ‘‘പദുമാനുസടം മഗ്ഗം, പദ്മപത്തവിഭൂസിതം;

ഠിതം വഗ്ഗു മനുഗ്ഘാതീ, മിതം ഗച്ഛതി വാരണോ.

൩൪. ‘‘തസ്സ പക്കമമാനസ്സ, സോണ്ണകംസാ രതിസ്സരാ;

തേസം സുയ്യതി നിഗ്ഘോസോ, തൂരിയേ പഞ്ചങ്ഗികേ യഥാ.

൩൫. ‘‘തസ്സ നാഗസ്സ ഖന്ധമ്ഹി, സുചിവത്ഥാ അലങ്കതാ;

മഹന്തം അച്ഛരാസങ്ഘം, വണ്ണേന അതിരോചസി.

൩൬. ‘‘ദാനസ്സ തേ ഇദം ഫലം, അഥോ സീലസ്സ വാ പന;

അഥോ അഞ്ജലികമ്മസ്സ, തം മേ അക്ഖാഹി പുച്ഛിതാ’’തി. – ആഹ;

൩൧. തത്ഥ കുഞ്ജരോ തേ വരാരോഹോതി കുഞ്ജേ ഗിരിതടേ രമതി അഭിരമതി, തത്ഥ വാ രവതി കോഞ്ചനാദം നദന്തോ വിചരതി. കും വാ പഥവിം തദഭിഘാതേന ജരയതീതി കുഞ്ജരോ, ഗിരിചരാദിഭേദോ മനുസ്സലോകേ ഹത്ഥീ, അയം പന കീളനകാലേ കുഞ്ജരസദിസതായ ഏവം വുത്തോ. ആരുയ്ഹതീതി ആരോഹോ, ആരോഹനീയോതി അത്ഥോ. വരോ അഗ്ഗോ സേട്ഠോ ആരോഹോതി വരാരോഹോ, ഉത്തമയാനന്തി വുത്തം ഹോതി. നാനാരതനകപ്പനോതി നാനാവിധാനി രതനാനി ഏതേസന്തി നാനാരതനാ, കുമ്ഭാലങ്കാരാദിഹത്ഥാലങ്കാരാ. തേഹി വിഹിതോ കപ്പന്നോ സന്നാഹോ യസ്സ സോ നാനാരതനകപ്പനോ. രുചിം അഭിരതിം ദേതീതി രുചിരോ, മനുഞ്ഞോതി അത്ഥോ. ഥാമവാതി ഥിരോ, ബലവാതി അത്ഥോ. ജവസമ്പന്നോതി സമ്പന്നജവോ, സീഘജവോതി വുത്തം ഹോതി. ആകാസമ്ഹി സമീഹതീതി ആകാസേ അന്തലിക്ഖേ സമ്മാ ഈഹതി, ആരുള്ഹാനം ഖോഭം അകരോന്തോ ചരതി ഗച്ഛതീതി അത്ഥോ.

൩൨. പദുമീതി പദുമസമാനവണ്ണതായ ‘‘പദുമ’’ന്തി ലദ്ധനാമേന കുമ്ഭവണ്ണേന സമന്നാഗതത്താ പദുമീ. പദ്മപത്തക്ഖീതി കമലദലസദിസനയനേ, ആലപനമേതം തസ്സാ ദേവതായ. പദ്മുപ്പലജുതിന്ധരോതി ദിബ്ബപദുമുപ്പലമാലാലങ്കതസരീരതായ തഹം തഹം വിപ്ഫുരന്തം വിജ്ജോതമാനം പദുമുപ്പലജുതിം ധാരേതീതി പദുമുപ്പലജുതിന്ധരോ. പദ്മചുണ്ണാഭികിണ്ണങ്ഗോതി പദുമപത്തകിഞ്ജക്ഖകേസരേഹി സമന്തതോ ഓകിണ്ണഗത്തോ. സോണ്ണപോക്ഖരമാലധാതി ഹേമമയകമലമാലാഭാരീ.

൩൩. പദുമാനുസടം മഗ്ഗം പദ്മപത്തവിഭൂസിതന്തി ഹത്ഥിനോ പദനിക്ഖേപേ പദനിക്ഖേപേ തസ്സ പാദം സന്ധാരേന്തേഹി മഹന്തേഹി പദുമേഹി അനുസടം വിപ്പകിണ്ണം, നാനാവിരാഗവണ്ണേഹി തേസംയേവ ച പത്തേഹി ഇതോ ചിതോ ച പരിബ്ഭമന്തേഹി വിസേസതോ മണ്ഡിതതായ വിഭൂസിതം മഗ്ഗം ഗച്ഛതീതി യോജനാ. ഠിതന്തി ഇദം മഗ്ഗവിസേസനം, പദുമപത്തവിഭൂസിതം ഹുത്വാ ഠിതം മഗ്ഗന്തി അത്ഥോ. വഗ്ഗൂതി ചാരു, കിരിയാവിസേസനഞ്ചേതം, മ-കാരോ പദസന്ധികരോ. അനുഗ്ഘാതീതി ന ഉഗ്ഘാതി, അത്തനോ ഉപരി നിസിന്നാനം ഈസകമ്പി ഖോഭം അകരോന്തോതി അത്ഥോ. മിതന്തി നിമ്മിതം, നിക്ഖേപപദം വീതിക്കമന്തി അത്ഥോ. അയഞ്ഹേത്ഥ അത്ഥോ ‘‘വഗ്ഗു ചാരു പദനിക്ഖേപം കത്വാ ഗച്ഛതീ’’തി. മിതന്തി വാ പരിമിതം പമാണയുത്തം, നാതിസീഘം, നാതിസണികന്തി വുത്തം ഹോതി. വാരണോതി ഹത്ഥീ. സോ ഹി പച്ചത്ഥികവാരണതോ ഗമനപരിക്കിലേസവാരണതോ ച ‘‘വാരണോ’’തി വുച്ചതി.

൩൪. തസ്സ പക്കമമാനസ്സ, സോണ്ണസംകാ രതിസ്സരാതി തസ്സ യഥാവുത്തസ്സ കുഞ്ജരസ്സ ഗച്ഛന്തസ്സ സോണ്ണകംസാ സുവണ്ണമയാ ഘണ്ടാ രതിസ്സരാ രമണീയസദ്ദാ മനുഞ്ഞനിഗ്ഘോസാ ഓലമ്ബന്തീതി അധിപ്പായോ. തസ്സ ഹി കുഞ്ജരസ്സ ഉഭോസു പസ്സേസു മഹാകോലമ്ബപ്പമാണാ മണിമുത്താദിഖചിതാ ഹേമമയാ അനേകസതാ മഹന്തിയോ ഘണ്ടാ തഹം തഹം ഓലമ്ബമാനാ പചലന്തി, യതോ ഛേകേന ഗന്ധബ്ബകേന പയുത്തവാദിതതോ അതിവിയ മനോഹരസദ്ദോ നിച്ഛരതി. തേനാഹ ‘‘തേസം സുയ്യതി നിഗ്ഘോസോ, തൂരിയേ പഞ്ചങ്ഗികേ യഥാ’’തി. തസ്സത്ഥോ – യഥാ നാമ ആതതം വിതതം ആതതവിതതം ഘനം സുസിരന്തി ഏവം പഞ്ചങ്ഗികേ തൂരിയേ കുസലേഹി വാദിയമാനേ ഠാനുപ്പത്തിയാ മന്ദതാരവിഭാഗം ദസ്സേന്തേന ഗായന്തേന സമീരിതോ വാദിതസരോ വഗ്ഗു രജനീയോ നിഗ്ഘോസോ സുയ്യതി, ഏവം തേസം സോവണ്ണകംസാനം തപനീയഘണ്ടാനം നിഗ്ഘോസോ സുയ്യതീതി.

൩൫. നാഗസ്സാതി ഹത്ഥിനാഗസ്സ. മഹന്തന്തി സമ്പത്തിമഹത്തേനാപി സങ്ഖ്യാമഹത്തേനാപി മഹന്തം. അച്ഛരാസങ്ഘന്തി ദേവകഞ്ഞാസമൂഹം. വണ്ണേനാതി രൂപേന.

൩൬. ദാനസ്സാതി ദാനമയപുഞ്ഞസ്സ. സീലസ്സാതി കായികസംവരാദിസംവരസീലസ്സ. വാ-സദ്ദോ അവുത്തവികപ്പനത്ഥോ. തേന അഭിവാദനാദിം അവുത്തം ചാരിത്തസീലം സങ്ഗണ്ഹാതി.

ഏവം ഥേരേന പുച്ഛിതാ സാ ദേവതാ പഞ്ഹം വിസ്സജ്ജേസി, തമത്ഥം ദസ്സേതും –

൩൭. ‘‘സാ ദേവതാ അത്തമനാ, മോഗ്ഗല്ലാനേന പുച്ഛിതാ;

പഞ്ഹം പുട്ഠാ വിയാകാസി, യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫല’’ന്തി. –

അയം ഗാഥാ ധമ്മസങ്ഗാഹകേഹി വുത്താ, തസ്സാ അത്ഥോ ഹേട്ഠാ വുത്തോ ഏവ.

൩൮. ‘‘ദിസ്വാന ഗുണസമ്പന്നം, ഝായിം ഝാനരതം സതം;

അദാസിം പുപ്ഫാഭികിണ്ണം, ആസനം ദുസ്സസന്ഥതം.

൩൯. ‘‘ഉപഡ്ഢം പദ്മമാലാഹം, ആസനസ്സ സമന്തതോ;

അബ്ഭോകിരിസ്സം പത്തേഹി, പസന്നാ സേഹി പാണിഭി.

൪൦. ‘‘തസ്സ കമ്മകുസലസ്സ, ഇദം മേ ഈദിസം ഫലം;

സക്കാരോ ഗരുകാരോ ച, ദേവാനം അപചിതാ അഹം.

൪൧. ‘‘യോ വേ സമ്മാവിമുത്താനം, സന്താനം ബ്രഹ്മചാരിനം;

പസന്നോ ആസനം ദജ്ജാ, ഏവം നന്ദേ യഥാ അഹം.

൪൨. ‘‘തസ്മാ ഹി അത്തകാമേന, മഹത്തമഭികങ്ഖതാ;

ആസനം ദാതബ്ബം ഹോതി, സരീരന്തിമധാരിന’’ന്തി. – ദേവതായ വുത്തഗാഥാ;

൩൮. തത്ഥ ഗുണസമ്പന്നന്തി സബ്ബേഹി സാവകഗുണേഹി സമന്നാഗതം, തേഹി വാ പരിപുണ്ണം. ഏതേന സാവകപാരമിഞാണസ്സ മത്ഥകപ്പത്തിം ദസ്സേതി. ഝായിന്തി ആരമ്മണൂപനിജ്ഝാനം ലക്ഖണൂപനിജ്ഝാനന്തി ദുവിധേനാപി ഝാനേന ഝായനസീലം, തേന വാ ഝാപേതബ്ബം സബ്ബസംകിലേസപക്ഖം ഝാപേത്വാ ഠിതം. തതോ ഏവ ഝാനേ രതന്തി ഝാനരതം. സതന്തി സമാനം, സന്തം വാ, സപ്പുരിസന്തി അത്ഥോ. പുപ്ഫാഭികിണ്ണന്തി പുപ്ഫേഹി അഭികിണ്ണം, കമലദലേഹി അഭിപ്പകിണ്ണന്തി അത്ഥോ. ദുസ്സസന്ഥതന്തി വത്ഥേന ഉപരി അത്ഥതം.

൩൯. ഉപഡ്ഢം പദ്മമാലാഹന്തി ഉപഡ്ഢം പദുമപുപ്ഫം അഹം. ആസനസ്സ സമന്തതോതി ഥേരേന നിസിന്നസ്സ ആസനസ്സ സമന്താ ഭൂമിയം. അബ്ഭോകിരിസ്സന്തി അഭിഓകിരിം അഭിപ്പകിരിം. കഥം? പത്തേഹീതി, തസ്സ ഉപഡ്ഢപദുമസ്സ വിസും വിസും കതേഹി പത്തേഹി പുപ്ഫവസ്സാഭിവസ്സനകനിയാമേന ഓകിരിന്തി അത്ഥോ.

൪൦. ഇദം മേ ഈദിസം ഫലന്തി ഇമിനാ ‘‘കുഞ്ജരോ തേ വരാരോഹോ’’തിആദിനാ ഥേരേന ഗഹിതം അഗ്ഗഹിതഞ്ച ആയുയസസുഖരൂപാദിഭേദം അത്തനോ ദിബ്ബസമ്പത്തിം ഏകതോ ദസ്സേത്വാ പുനപി ഥേരേന അഗ്ഗഹിതമേവ അത്തനോ ആനുഭാവസമ്പത്തിം ദസ്സേതും ‘‘സക്കാരോ ഗരുകാരോ’’തിആദിമാഹ. തേന ‘‘ന കേവലം ഭന്തേ തുമ്ഹേഹി യഥാവുത്തമേവ ഇധ മയ്ഹം പുഞ്ഞഫലം, അപിച ഖോ ഇദം ദിബ്ബം ആധിപതേയ്യമ്പീ’’തി ദസ്സേതി. തത്ഥ സക്കാരോതി ആദരകിരിയാ, ദേവേഹി അത്തനോ സക്കാതബ്ബതാതി അത്ഥോ. തഥാ ഗരുകാരോതി ഗരുകാതബ്ബതാ. ദേവാനന്തി ദേവേഹി. അപചിതാതി പൂജിതാ.

൪൧. സമ്മാവിമുത്താനന്തി സുട്ഠു വിമുത്താനം സബ്ബസംകിലേസപ്പഹായീനം. സന്താനന്തി സന്തകായവചീമനോകമ്മാനം സാധൂനം. മഗ്ഗബ്രഹ്മചരിയസ്സ ച സാസനബ്രഹ്മചരിയസ്സ ച ചിണ്ണത്താ ബ്രഹ്മചാരിനം. പസന്നോ ആസനം ദജ്ജാതി കമ്മഫലസദ്ധായ രതനത്തയസദ്ധായ ച പസന്നമാനസോ ഹുത്വാ യദി ആസനമത്തമ്പി ദദേയ്യ. ഏവം നന്ദേ യഥാ അഹന്തി യഥാ അഹം തേന ആസനദാനേന ഏതരഹി നന്ദാമി മോദാമി, ഏവമേവ അഞ്ഞോപി നന്ദേയ്യ മോദേയ്യ.

൪൨. തസ്മാതി തേന കാരണേന. ഹി-സദ്ദോ നിപാതമത്തം. അത്തകാമേനാതി അത്തനോ ഹിതകാമേന. യോ ഹി അത്തനോ ഹിതാവഹം കമ്മം കരോതി, ന അഹിതാവഹം, സോ അത്തകാമോ. മഹത്തന്തി വിപാകമഹത്തം. സരീരന്തിമധാരിനന്തി അന്തിമം ദേഹം ധാരേന്താനം, ഖീണാസവാനന്തി അത്ഥോ. അയഞ്ഹേത്ഥ അത്ഥോ – യസ്മാ അരഹതം ആസനദാനേന അഹം ഏവം ദിബ്ബസമ്പത്തിയാ മോദാമി, തസ്മാ അഞ്ഞേനാപി അത്തനോ അഭിവുദ്ധിം പത്ഥയമാനേന അന്തിമസമുസ്സയേ ഠിതാനം ആസനം ദാതബ്ബം, നത്ഥി താദിസം പുഞ്ഞന്തി ദസ്സേതി. തേസം വുത്തസദിസമേവാതി.

കുഞ്ജരവിമാനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.