൯. നവകനിപാതോ

൧. വഡ്ഢമാതുഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

നവകനിപാതേ മാ സു തേ വഡ്ഢ ലോകമ്ഹീതിആദികാ വഡ്ഢമാതായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരാ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം കുസലം ഉപചിനന്തീ, അനുക്കമേന സമ്ഭതവിമോക്ഖസമ്ഭാരാ ഹുത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ഭാരുകച്ഛകനഗരേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വയപ്പത്താ പതികുലം ഗതാ ഏകം പുത്തം വിജായി. തസ്സ വഡ്ഢോതി നാമം അഹോസി. തതോ പട്ഠായ സാ വഡ്ഢമാതാതി വോഹരീയിത്ഥ. സാ ഭിക്ഖൂനം സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധാ പുത്തം ഞാതീനം നിയ്യാദേത്വാ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഗന്ത്വാ പബ്ബജി. ഇതോ പരം യം വത്തബ്ബം, തം വഡ്ഢത്ഥേരസ്സ വത്ഥുമ്ഹി (ഥേരഗാ. അട്ഠ. ൨.വഡ്ഢത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ) ആഗതമേവ. വഡ്ഢത്ഥേരഞ്ഹി അത്തനോ പുത്തം സന്തരുത്തരം ഏകകം ഭിക്ഖുനുപസ്സയേ അത്തനോ ദസ്സനത്ഥായ ഉപഗതം അയം ഥേരീ ‘‘കസ്മാ ത്വം ഏകകോ സന്തരുത്തരോവ ഇധാഗതോ’’തി ചോദേത്വാ ഓവദന്തീ –

൨൦൪. ‘‘മാ സു തേ വഡ്ഢ ലോകമ്ഹി, വനഥോ അഹു കുദാചനം;

മാ പുത്തക പുനപ്പുനം, അഹു ദുക്ഖസ്സ ഭാഗിമാ.

൨൦൫. ‘‘സുഖഞ്ഹി വഡ്ഢ മുനയോ, അനേജാ ഛിന്നസംസയാ;

സീതിഭൂതാ ദമപ്പത്താ, വിഹരന്തി അനാസവാ.

൨൦൬. ‘‘തേഹാനുചിണ്ണം ഇസീഹി, മഗ്ഗം ദസ്സനപത്തിയാ;

ദുക്ഖസ്സന്തകിരിയായ, ത്വം വഡ്ഢ അനുബ്രൂഹയാ’’തി. –

ഇമാ തിസ്സോ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ മാ സു തേ വഡ്ഢ ലോകമ്ഹി, വനഥോ അഹു കുദാചനന്തി സൂതി നിപാതമത്തം. വഡ്ഢ, പുത്തക, സബ്ബസ്മിമ്പി സത്തലോകേ, സങ്ഖാരലോകേ ച കിലേസവനഥോ തുയ്ഹം കദാചിപി മാ അഹു മാ അഹോസി. തത്ഥ കാരണമാഹ – ‘‘മാ, പുത്തക, പുനപ്പുനം, അഹു ദുക്ഖസ്സ ഭാഗിമാ’’തി വനഥം അനുച്ഛിന്ദന്തോ തം നിമിത്തസ്സ പുനപ്പുനം അപരാപരം ജാതിആദിദുക്ഖസ്സ ഭാഗീ മാ അഹോസി.

ഏവം വനഥസ്സ അസമുച്ഛേദേ ആദീനവം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി സമുച്ഛേദേ ആനിസംസം ദസ്സേന്തീ ‘‘സുഖഞ്ഹി വഡ്ഢാ’’തിആദിമാഹ. തസ്സത്ഥോ – പുത്തക, വഡ്ഢ മോനേയ്യധമ്മസമന്നാഗതേന മുനയോ, ഏജാസങ്ഖാതായ തണ്ഹായ അഭാവേന അനേജാ, ദസ്സനമഗ്ഗേനേവ പഹീനവിചികിച്ഛതായ ഛിന്നസംസയാ, സബ്ബകിലേസപരിളാഹാഭാവേന സീതിഭൂതാ, ഉത്തമസ്സ ദമഥസ്സ അധിഗതത്താ ദമപ്പത്താ അനാസവാ ഖീണാസവാ സുഖം വിഹരന്തി, ന തേസം ഏതരഹി ചേതോദുക്ഖം അത്ഥി, ആയതിം പന സബ്ബമ്പി ദുക്ഖം ന ഭവിസ്സതേവ.

യസ്മാ ചേതേവം, തസ്മാ തേഹാനുചിണ്ണം ഇസീഹി…പേ… അനുബ്രൂഹയാതി തേഹി ഖീണാസവേഹി ഇസീഹി അനുചിണ്ണം പടിപന്നം സമഥവിപസ്സനാമഗ്ഗം ഞാണദസ്സനസ്സ അധിഗമായ സകലസ്സാപി വട്ടദുക്ഖസ്സ അന്തകിരിയായ വഡ്ഢ, ത്വം അനുബ്രൂഹയ വഡ്ഢേയ്യാസീതി.

തം സുത്വാ വഡ്ഢത്ഥേരോ ‘‘അദ്ധാ മമ മാതാ അരഹത്തേ പതിട്ഠിതാ’’തി ചിന്തേത്വാ തമത്ഥം പവേദേന്തോ –

൨൦൭. ‘‘വിസാരദാവ ഭണസി, ഏതമത്ഥം ജനേത്തി മേ;

മഞ്ഞാമി നൂന മാമികേ, വനഥോ തേ ന വിജ്ജതീ’’തി. – ഗാഥമാഹ;

തത്ഥ വിസാരദാവ ഭണസി, ഏതമത്ഥം ജനേത്തി മേതി ‘‘മാ സു തേ വഡ്ഢ ലോകമ്ഹി, വനഥോ അഹു കുദാചന’’ന്തി ഏതമത്ഥം ഏതം ഓവാദം, അമ്മ, വിഗതസാരജ്ജാ കത്ഥചി അലഗ്ഗാ അനല്ലീനാവ ഹുത്വാ മയ്ഹം വദസി. തസ്മാ മഞ്ഞാമി നൂന മാമികേ, വനഥോ തേ ന വിജ്ജതീതി, നൂന മാമികേ മയ്ഹം, അമ്മ, ഗേഹസിതപേമമത്തോപി വനഥോ തുയ്ഹം മയി ന വിജ്ജതീതി മഞ്ഞാമി, ന മാമികാതി അത്ഥോ.

തം സുത്വാ ഥേരീ ‘‘അണുമത്തോപി കിലേസോ കത്ഥചിപി വിസയേ മമ ന വിജ്ജതീ’’തി വത്വാ അത്തനോ കതകിച്ചതം പകാസേന്തീ –

൨൦൮. ‘‘യേ കേചി വഡ്ഢ സങ്ഖാരാ, ഹീനാ ഉക്കട്ഠമജ്ഝിമാ;

അണൂപി അണുമത്തോപി, വനഥോ മേ ന വിജ്ജതി.

൨൦൯. ‘‘സബ്ബേ മേ ആസവാ ഖീണാ, അപ്പമത്തസ്സ ഝായതോ;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി. –

ഇമം ഗാഥാദ്വയമാഹ.

തത്ഥ യേ കേചീതി അനിയമവചനം. സങ്ഖാരാതി സങ്ഖതധമ്മാ. ഹീനാതി ലാമകാ പതികുട്ഠാ. ഉക്കട്ഠമജ്ഝിമാതി പണീതാ ചേവ മജ്ഝിമാ ച. തേസു വാ അസങ്ഖതാ ഹീനാ ജാതിസങ്ഖതാ ഉക്കട്ഠാ, ഉഭയവിമിസ്സിതാ മജ്ഝിമാ. ഹീനേഹി വാ ഛന്ദാദീഹി നിബ്ബത്തിതാ ഹീനാ, മജ്ഝിമേഹി മജ്ഝിമാ, പണീതേഹി ഉക്കട്ഠാ. അകുസലാ ധമ്മാ വാ ഹീനാ, ലോകുത്തരാ ധമ്മാ ഉക്കട്ഠാ, ഇതരാ മജ്ഝിമാ. അണൂപി അണുമത്തോപീതി ന കേവലം തയി ഏവ, അഥ ഖോ യേ കേചി ഹീനാദിഭേദഭിന്നാ സങ്ഖാരാ. തേസു സബ്ബേസു അണൂപി അണുമത്തോപി അതിപരിത്തകോപി വനഥോ മയ്ഹം ന വിജ്ജതി.

തത്ഥ കാരണമാഹ – ‘‘സബ്ബേ മേ ആസവാ ഖീണാ, അപ്പമത്തസ്സ ഝായതോ’’തി. തത്ഥ അപ്പമത്തസ്സ ഝായതോതി അപ്പമത്തായ ഝായന്തിയാ, ലിങ്ഗവിപല്ലാസേന ഹേതം വുത്തം. ഏത്ഥ ച യസ്മാ തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, തസ്മാ കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം. യസ്മാ അപ്പമത്താ ഝായിനീ, തസ്മാ സബ്ബേ മേ ആസവാ ഖീണാ, അണൂപി അണുമത്തോപി വനഥോ മേ ന വിജ്ജതീതി യോജനാ.

ഏവം വുത്തഓവാദം അങ്കുസം കത്വാ സഞ്ജാതസംവേഗോ ഥേരോ വിഹാരം ഗന്ത്വാ ദിവാട്ഠാനേ നിസിന്നോ വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ അരഹത്തം പത്വാ അത്തനോ പടിപത്തിം പച്ചവേക്ഖിത്വാ സഞ്ജാതസോമനസ്സോ മാതു സന്തികം ഗന്ത്വാ അഞ്ഞം ബ്യാകരോന്തോ –

൨൧൦. ‘‘ഉളാരം വത മേ മാതാ, പതോദം സമവസ്സരി;

പരമത്ഥസഞ്ഹിതാ ഗാഥാ, യഥാപി അനുകമ്പികാ.

൨൧൧. ‘‘തസ്സാഹം വചനം സുത്വാ, അനുസിട്ഠിം ജനേത്തിയാ;

ധമ്മസംവേഗമാപാദിം, യോഗക്ഖേമസ്സ പത്തിയാ.

൨൧൨. ‘‘സോഹം പധാനപഹിതത്തോ, രത്തിന്ദിവമതന്ദിതോ;

മാതരാ ചോദിതോ സന്തേ, അഫുസിം സന്തിമുത്തമ’’ന്തി. –

ഇമാ തിസ്സോ ഗാഥാ അഭാസി.

അഥ ഥേരീ അത്തനോ വചനം അങ്കുസം കത്വാ പുത്തസ്സ അരഹത്തപ്പത്തിയാ ആരാധിതചിത്താ തേന ഭാസിതഗാഥാ സയം പച്ചനുഭാസി. ഏവം താപി ഥേരിയാ ഗാഥാ നാമ ജാതാ.

തത്ഥ ഉളാരന്തി വിപുലം മഹന്തം. പതോദന്തി ഓവാദപതോദം. സമവസ്സരീതി സമ്മാ പവത്തേസി വതാതി യോജനാ. കോ പന സോ പതോദോതി ആഹ ‘‘പരമത്ഥസഞ്ഹിതാ ഗാഥാ’’തി. തം ‘‘മാ സു തേ, വഡ്ഢ, ലോകമ്ഹീ’’തിആദികാ ഗാഥാ സന്ധായ വദതി. യഥാപി അനുകമ്പികാതി യഥാ അഞ്ഞാപി അനുഗ്ഗാഹികാ, ഏവം മയ്ഹം മാതാ പവത്തിനിവത്തിവിഭാവനഗാഥാസങ്ഖാതം ഉളാരം പതോദം പാജനദണ്ഡകം മമ ഞാണവേഗസമുത്തേജം പവത്തേസീതി അത്ഥോ.

ധമ്മസംവേഗമാപാദിന്തി ഞാണഭയാവഹത്താ അതിവിയ മഹന്തം ഭിംസനം സംവേഗം ആപജ്ജിം.

പധാനപഹിതത്തോതി ചതുബ്ബിധസമ്മപ്പധാനയോഗേന ദിബ്ബാനം പടിപേസിതചിത്തോ. അഫുസിം സന്തിമുത്തമന്തി അനുത്തരം സന്തിം നിബ്ബാനം ഫുസിം അധിഗച്ഛിന്തി അത്ഥോ.

വഡ്ഢമാതുഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

നവകനിപാതവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.