൧. സീസൂപചാലാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

അട്ഠകനിപാതേ ഭിക്ഖുനീ സീലസമ്പന്നാതിആദികാ സീസൂപചാലായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. ഇമിസ്സാപി വത്ഥു ചാലായ ഥേരിയാ വത്ഥുമ്ഹി വുത്തനയമേവ. അയമ്പി ഹി ആയസ്മതോ ധമ്മസേനാപതിസ്സ പബ്ബജിതഭാവം സുത്വാ സയമ്പി ഉസ്സാഹജാതാ പബ്ബജിത്വാ കതപുബ്ബകിച്ചാ വിപസ്സനം പട്ഠപേത്വാ, ഘടേന്തീ വായമന്തീ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പാപുണി. അരഹത്തം പത്വാ ഫലസമാപത്തിസുഖേന വിഹരന്തീ ഏകദിവസം അത്തനോ പടിപത്തിം പച്ചവേക്ഖിത്വാ കതകിച്ചാതി സോമനസ്സജാതാ ഉദാനവസേന –

൧൯൬. ‘‘ഭിക്ഖുനീ സീലസമ്പന്നാ, ഇന്ദ്രിയേസു സുസംവുതാ;

അധിഗച്ഛേ പദം സന്തം, അസേചനകമോജവ’’ന്തി. – ഗാഥമാഹ;

തത്ഥ സീലസമ്പന്നാതി പരിസുദ്ധേന ഭിക്ഖുനിസീലേന സമന്നാഗതാ പരിപുണ്ണാ. ഇന്ദ്രിയേസു സുസംവുതാതി മനച്ഛട്ഠേസു ഇന്ദ്രിയേസു സുട്ഠു സംവുതാ, രൂപാദിആരമ്മണേ ഇട്ഠേ രാഗം, അനിട്ഠേ ദോസം, അസമപേക്ഖനേ മോഹഞ്ച പഹായ സുട്ഠു പിഹിതിന്ദ്രിയാ. അസേചനകമോജവന്തി കേനചി അനാസിത്തകം ഓജവന്തം സഭാവമധുരം സബ്ബസ്സാപി കിലേസരോഗസ്സ വൂപസമനോസധഭൂതം അരിയമഗ്ഗം, നിബ്ബാനമേവ വാ. അരിയമഗ്ഗമ്പി ഹി നിബ്ബാനത്ഥികേഹി പടിപജ്ജിതബ്ബതോ കിലേസപരിളാഹാഭാവതോ ച പദം സന്തന്തി വത്തും വട്ടതി.

൧൯൭. ‘‘താവതിംസാ ച യാമാ ച, തുസിതാ ചാപി ദേവതാ;

നിമ്മാനരതിനോ ദേവാ, യേ ദേവാ വസവത്തിനോ;

തത്ഥ ചിത്തം പണീധേഹി, യത്ഥ തേ വുസിതം പുരേ’’തി. –

അയം ഗാഥാ കാമസഗ്ഗേസു നികന്തിം ഉപ്പാദേഹീതി തത്ഥ ഉയ്യോജനവസേന ഥേരിം സമാപത്തിയാ ചാവേതുകാമേന മാരേന വുത്താ.

തത്ഥ സഹപുഞ്ഞകാരിനോ തേത്തിംസ ജനാ യത്ഥ ഉപപന്നാ, തം ഠാനം താവതിംസന്തി. തത്ഥ നിബ്ബത്താ സബ്ബേപി ദേവപുത്താ താവതിംസാ. കേചി പന ‘‘താവതിംസാതി തേസം ദേവാനം നാമമേവാ’’തി വദന്തി. ദ്വീഹി ദേവലോകേഹി വിസിട്ഠം ദിബ്ബം സുഖം യാതാ ഉപയാതാ സമ്പന്നാതി യാമാ. ദിബ്ബായ സമ്പത്തിയാ തുട്ഠാ പഹട്ഠാതി തുസിതാ. പകതിപടിയത്താരമ്മണതോ അതിരേകേന രമിതുകാമതാകാലേ യഥാരുചിതേ ഭോഗേ നിമ്മിനിത്വാ രമന്തീതി നിമ്മാനരതിനോ. ചിത്തരുചിം ഞത്വാ പരേഹി നിമ്മിതേസു ഭോഗേസു വസം വത്തേന്തീതി വസവത്തിനോ. തത്ഥ ചിത്തം പണീധേഹീതി തസ്മിം താവതിംസാദികേ ദേവനികായേ തവ ചിത്തം ഠപേഹി, ഉപപജ്ജനായ നികന്തിം കരോഹി. ചാതുമഹാരാജികാനം ഭോഗാ ഇതരേഹി നിഹീനാതി അധിപ്പായേന താവതിംസാദയോവ വുത്താ. യത്ഥ തേ വുസിതം പുരേതി യേസു ദേവനികായേസു തയാ പുബ്ബേ വുത്ഥം. അയം കിര പുബ്ബേ ദേവേസു ഉപ്പജ്ജന്തീ, താവതിംസതോ പട്ഠായ പഞ്ചകാമസഗ്ഗേ സോധേത്വാ പുന ഹേട്ഠതോ ഓതരന്തീ, തുസിതേസു ഠത്വാ തതോ ചവിത്വാ ഇദാനി മനുസ്സേസു നിബ്ബത്താ.

തം സുത്വാ ഥേരീ – ‘‘തിട്ഠതു, മാര, തയാ വുത്തകാമലോകോ. അഞ്ഞോപി സബ്ബോ ലോകോ രാഗഗ്ഗിആദീഹി ആദിത്തോ സമ്പജ്ജലിതോ. ന തത്ഥ വിഞ്ഞൂനം ചിത്തം രമതീ’’തി കാമതോ ച ലോകതോ ച അത്തനോ വിനിവത്തിതമാനസതം ദസ്സേത്വാ മാരം തജ്ജേന്തീ –

൧൯൮. യാമാ ച‘‘താവതിംസാ ച യാമാ ച, തുസിതാ ചാപി ദേവതാ;

നിമ്മാനരതിനോ ദേവാ, യേ ദേവാ വസവത്തിനോ.

൧൯൯. ‘‘കാലം കാലം ഭവാ ഭവം, സക്കായസ്മിം പുരക്ഖതാ;

അവീതിവത്താ സക്കായം, ജാതിമരണസാരിനോ.

൨൦൦. ‘‘സബ്ബോ ആദീപിതോ ലോകോ, സബ്ബോ ലോകോ പദീപിതോ;

സബ്ബോ പജ്ജലിതോ ലോകോ, സബ്ബോ ലോകോ പകമ്പിതോ.

൨൦൧. ‘‘അകമ്പിയം അതുലിയം, അപുഥുജ്ജനസേവിതം;

ബുദ്ധോ ധമ്മമദേസേസി, തത്ഥ മേ നിരതോ മനോ.

൨൦൨. ‘‘തസ്സാഹം വചനം സുത്വാ, വിഹരിം സാസനേ രതാ;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൨൦൩. ‘‘സബ്ബത്ഥ വിഹതാ നന്ദീ, തമോക്ഖന്ധോ പദാലിതോ;

ഏവം ജാനാഹി പാപിമ, നിഹതോ ത്വമസി അന്തകാ’’തി. –

ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ കാലം കാലന്തി തം തം കാലം. ഭവാ ഭവന്തി ഭവതോ ഭവം. സക്കായസ്മിന്തി ഖന്ധപഞ്ചകേ. പുരക്ഖതാതി പുരക്ഖാരകാരിനോ. ഇദം വുത്തം ഹോതി – മാര, തയാ വുത്താ താവതിംസാദയോ ദേവാ ഭവതോ ഭവം ഉപഗച്ഛന്താ അനിച്ചതാദിഅനേകാദീനവാകുലേ സക്കായേ പതിട്ഠിതാ, തസ്മാ തസ്മിം ഭവേ ഉപ്പത്തികാലേ, വേമജ്ഝകാലേ, പരിയോസാനകാലേതി തസ്മിം തസ്മിം കാലേ സക്കായമേവ പുരക്ഖത്വാ ഠിതാ. തതോ ഏവ അവീതിവത്താ സക്കായം നിസ്സരണാഭിമുഖാ അഹുത്വാ സക്കായതീരമേവ അനുപരിധാവന്താ ജാതിമരണസാരിനോ രാഗാദീഹി അനുഗതത്താ പുനപ്പുനം ജാതിമരണമേവ അനുസ്സരന്തി, തതോ ന വിമുച്ചന്തീതി.

സബ്ബോ ആദീപിതോ ലോകോതി, മാര, ന കേവലം തയാ വുത്തകാമലോകോയേവ ധാതുത്തയസഞ്ഞിതോ, സബ്ബോപി ലോകോ രാഗഗ്ഗിആദീഹി ഏകാദസഹി ആദിത്തോ. തേഹിയേവ പുനപ്പുനം ആദീപിതതായ പദീപിതോ. നിരന്തരം ഏകജാലീഭൂതതായ പജ്ജലിതോ. തണ്ഹായ സബ്ബകിലേസേഹി ച ഇതോ ചിതോ ച കമ്പിതതായ ചലിതതായ പകമ്പിതോ.

ഏവം ആദിത്തേ പജ്ജലിതേ പകമ്പിതേ ച ലോകേ കേനചിപി കമ്പേതും ചാലേതും അസക്കുണേയ്യതായ അകമ്പിയം, ഗുണതോ ‘‘ഏത്തകോ’’തി തുലേതും അസക്കുണേയ്യതായ അത്തനാ സദിസസ്സ അഭാവതോ ച അതുലിയം. ബുദ്ധാദീഹി അരിയേഹി ഏവ ഗോചരഭാവനാഭിഗമതോ സേവിതത്താ അപുഥുജ്ജനസേവിതം. ബുദ്ധോ ഭഗവാ മഗ്ഗഫലനിബ്ബാനപ്പഭേദം നവവിധം ലോകുത്തരധമ്മം മഹാകരുണായ സഞ്ചോദിതമാനസോ അദേസേസി സദേവകസ്സ ലോകസ്സ കഥേസി പവേദേസി. തത്ഥ തസ്മിം അരിയധമ്മേ മയ്ഹം മനോ നിരതോ അഭിരതോ, ന തതോ വിനിവത്തതീതി അത്ഥോ. സേസം ഹേട്ഠാ വുത്തനയമേവ.

സീസൂപചാലാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

അട്ഠകനിപാതവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.