൭. ഗുത്താഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

ഗുത്തേ യദത്ഥം പബ്ബജ്ജാതിആദികാ ഗുത്തായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരാ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം കുസലം ഉപചിനന്തീ അനുക്കമേന സമ്ഭതവിമോക്ഖസമ്ഭാരാ ഹുത്വാ, പരിപക്കകുസലമൂലാ സുഗതീസുയേവ സംസരന്തീ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം ബ്രാഹ്മണകുലേ നിബ്ബത്താ, ഗുത്താതിസ്സാ നാമം അഹോസി. സാ വിഞ്ഞുതം പത്വാ ഉപനിസ്സയസമ്പത്തിയാ ചോദിയമാനാ ഘരാവാസം ജിഗുച്ഛന്തീ മാതാപിതരോ അനുജാനാപേത്വാ മഹാപജാപതിഗോതമിയാ സന്തികേ പബ്ബജി. പബ്ബജിത്വാ ച വിപസ്സനം പട്ഠപേത്വാ ഭാവനം അനുയുഞ്ജന്തിയാ തസ്സാ ചിത്തം ചിരകാലപരിചയേന ബഹിദ്ധാരമ്മണേ വിധാവതി, ഏകഗ്ഗം നാഹോസി. സത്ഥാ ദിസ്വാ തം അനുഗ്ഗണ്ഹന്തോ, ഗന്ധകുടിയം യഥാനിസിന്നോവ ഓഭാസം ഫരിത്വാ തസ്സാ ആസന്നേ ആകാസേ നിസിന്നം വിയ അത്താനം ദസ്സേത്വാ ഓവദന്തോ –

൧൬൩. ‘‘ഗുത്തേ യദത്ഥം പബ്ബജ്ജാ, ഹിത്വാ പുത്തം വസും പിയം;

തമേവ അനുബ്രൂഹേഹി, മാ ചിത്തസ്സ വസം ഗമി.

൧൬൪. ‘‘ചിത്തേന വഞ്ചിതാ സത്താ, മാരസ്സ വിസയേ രതാ;

അനേകജാതിസംസാരം, സന്ധാവന്തി അവിദ്ദസൂ.

൧൬൫. ‘‘കാമാച്ഛന്ദഞ്ച ബ്യാപാദം, സക്കായദിട്ഠിമേവ ച;

സീലബ്ബതപരാമാസം, വിചികിച്ഛം ച പഞ്ചമം.

൧൬൬. ‘‘സംയോജനാനി ഏതാനി, പജഹിത്വാന ഭിക്ഖുനീ;

ഓരമ്ഭാഗമനീയാനി, നയിദം പുനരേഹിസി.

൧൬൭. ‘‘രാഗം മാനം അവിജ്ജഞ്ച, ഉദ്ധച്ചഞ്ച വിവജ്ജിയ;

സംയോജനാനി ഛേത്വാന, ദുക്ഖസ്സന്തം കരിസ്സസി.

൧൬൮. ‘‘ഖേപേത്വാ ജാതിസംസാരം, പരിഞ്ഞായ പുനബ്ഭവം;

ദിട്ഠേവ ധമ്മേ നിച്ഛാതാ, ഉപസന്താ ചരിസ്സസീ’’തി. – ഇമാ ഗാഥാ ആഭാസി;

തത്ഥ തമേവ അനുബ്രൂഹേഹീതി യദത്ഥം യസ്സ കിലേസപരിനിബ്ബാനസ്സ ഖന്ധപരിനിബ്ബാനസ്സ ച അത്ഥായ. ഹിത്വാ പുത്തം വസും പിയന്തി പിയായിതബ്ബം ഞാതിപരിവട്ടം ഭോഗക്ഖന്ധഞ്ച ഹിത്വാ മമ സാസനേ പബ്ബജ്ജാ ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ഇച്ഛിതോ, തമേവ വഡ്ഢേയ്യാസി സമ്പാദേയ്യാസി. മാ ചിത്തസ്സ വസം ഗമീതി ദീഘരത്തം രൂപാദിആരമ്മണവസേന വഡ്ഢിതസ്സ കൂടചിത്തസ്സ വസം മാ ഗച്ഛി.

യസ്മാ ചിത്തം നാമേതം മായൂപമം, യേന വഞ്ചിതാ അന്ധപുഥുജ്ജനാ മാരവസാനുഗാ സംസാരം നാതിവത്തന്തി. തേന വുത്തം ‘‘ചിത്തേന വഞ്ചിതാ’’തിആദി.

സംയോജനാനി ഏതാനീതി ഏതാനി ‘‘കാമച്ഛന്ദഞ്ച ബ്യാപാദ’’ന്തിആദിനാ യഥാവുത്താനി പഞ്ച ബന്ധനട്ഠേന സംയോജനാനി. പജഹിത്വാനാതി അനാഗാമിമഗ്ഗേന സമുച്ഛിന്ദിത്വാ. ഭിക്ഖുനീതി തസ്സാ ആലപനം. ഓരമ്ഭാഗമനീയാനീതി രൂപാരൂപധാതുതോ ഹേട്ഠാഭാഗേ കാമധാതുയം മനുസ്സജീവസ്സ ഹിതാനി ഉപകാരാനി തത്ഥ പടിസന്ധിയാ പച്ചയഭാവതോ. മ-കാരോ പദസന്ധികരോ. ‘‘ഓരമാഗമനീയാനീ’’തി പാളി, സോ ഏവത്ഥോ. നയിദം പുനരേഹിസീതി ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പഹാനേന ഇദം കാമട്ഠാനം കാമഭവം പടിസന്ധിവസേന പുന നാഗമിസ്സസി. ര-കാരോ പദസന്ധികരോ. ‘‘ഇത്ഥ’’ന്തി വാ പാളി, ഇത്ഥത്തം കാമഭവമിച്ചേവ അത്ഥോ.

രാഗന്തി രൂപരാഗഞ്ച അരൂപരാഗഞ്ച. മാനന്തി അഗ്ഗമഗ്ഗവജ്ഝം മാനം. അവിജ്ജഞ്ച ഉദ്ധച്ചഞ്ചാതി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. വിവജ്ജിയാതി വിപസ്സനായ വിക്ഖമ്ഭേത്വാ. സംയോജനാനി ഛേത്വാനാതി ഏതാനി രൂപരാഗാദീനി പഞ്ചുദ്ധമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി അരഹത്തമഗ്ഗേന സമുച്ഛിന്ദിത്വാ. ദുക്ഖസ്സന്തം കരിസ്സസീതി സബ്ബസ്സാപി വട്ടദുക്ഖസ്സ പരിയന്തം പരിയോസാനം പാപുണിസ്സസി.

ഖേപേത്വാ ജാതിസംസാരന്തി ജാതി സമൂലികസംസാരപവത്തിം പരിയോസാപേത്വാ. നിച്ഛാതാതി നിത്തണ്ഹാ. ഉപസന്താതി സബ്ബസോ കിലേസാനം വൂപസമേന ഉപസന്താ. സേസം വുത്തനയമേവ.

ഏവം സത്ഥാരാ ഇമാസു ഗാഥാസു ഭാസിതാസു ഗാഥാപരിയോസാനേ ഥേരീ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പത്വാ ഉദാനവസേന ഭഗവതാ ഭാസിതനിയാമേനേവ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി. തേനേവ താ ഥേരിയാ ഗാഥാ നാമ ജാതാ.

ഗുത്താഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.