൧൩. ഉദയസുത്തവണ്ണനാ

൧൧൧൨-൩. ഝായിന്തി ഉദയസുത്തം. തത്ഥ അഞ്ഞാവിമോക്ഖന്തി പഞ്ഞാനുഭാവനിജ്ഝാതം വിമോക്ഖം പുച്ഛതി. അഥ ഭഗവാ യസ്മാ ഉദയോ ചതുത്ഥജ്ഝാനലാഭീ, തസ്മാസ്സ പടിലദ്ധജ്ഝാനവസേന നാനപ്പകാരതോ അഞ്ഞാവിമോക്ഖം ദസ്സേന്തോ ഗാഥാദ്വയമാഹ. തത്ഥ പഹാനം കാമച്ഛന്ദാനന്തി യമിദം പഠമജ്ഝാനം നിബ്ബത്തേന്തസ്സ കാമച്ഛന്ദപ്പഹാനം, തമ്പി അഞ്ഞാവിമോക്ഖം പബ്രൂമി. ഏവം സബ്ബപദാനി യോജേതബ്ബാനി.

൧൧൧൪. ഉപേക്ഖാസതിസംസുദ്ധന്തി ചതുത്ഥജ്ഝാനഉപേക്ഖാസതീഹി സംസുദ്ധം. ധമ്മതക്കപുരേജവന്തി ഇമിനാ തസ്മിം ചതുത്ഥജ്ഝാനവിമോക്ഖേ ഠത്വാ ഝാനങ്ഗാനി വിപസ്സിത്വാ അധിഗതം അരഹത്തവിമോക്ഖം വദതി. അരഹത്തവിമോക്ഖസ്സ ഹി മഗ്ഗസമ്പയുത്തസമ്മാസങ്കപ്പാദിഭേദോ ധമ്മതക്കോ പുരേജവോ ഹോതി. തേനാഹ – ‘‘ധമ്മതക്കപുരേജവ’’ന്തി. അവിജ്ജായ പഭേദനന്തി ഏതമേവ ച അഞ്ഞാവിമോക്ഖം അവിജ്ജാപഭേദനസങ്ഖാതം നിബ്ബാനം നിസ്സായ ജാതത്താ കാരണോപചാരേന ‘‘അവിജ്ജായ പഭേദന’’ന്തി പബ്രൂമീതി.

൧൧൧൫-൬. ഏവം അവിജ്ജാപഭേദനവചനേന വുത്തം നിബ്ബാനം സുത്വാ ‘‘തം കിസ്സ വിപ്പഹാനേന വുച്ചതീ’’തി പുച്ഛന്തോ ‘‘കിംസു സംയോജനോ’’തി ഗാഥമാഹ. തത്ഥ കിംസു സംയോജനോതി കിം സംയോജനോ. വിചാരണന്തി വിചരണകാരണം. കിസ്സസ്സ വിപ്പഹാനേനാതി കിം നാമകസ്സ അസ്സ ധമ്മസ്സ വിപ്പഹാനേന. അഥസ്സ ഭഗവാ തമത്ഥം ബ്യാകരോന്തോ ‘‘നന്ദിസംയോജനോ’’തി ഗാഥമാഹ. തത്ഥ വിതക്കസ്സാതി കാമവിതക്കാദികോ വിതക്കോ അസ്സ.

൧൧൧൭-൮. ഇദാനി തസ്സ നിബ്ബാനസ്സ മഗ്ഗം പുച്ഛന്തോ ‘‘കഥം സതസ്സാ’’തി ഗാഥമാഹ. തത്ഥ വിഞ്ഞാണന്തി അഭിസങ്ഖാരവിഞ്ഞാണം. അഥസ്സ മഗ്ഗം കഥേന്തോ ഭഗവാ ‘‘അജ്ഝത്തഞ്ചാ’’തി ഗാഥമാഹ. തത്ഥ ഏവം സതസ്സാതി ഏവം സതസ്സ സമ്പജാനസ്സ. സേസം സബ്ബത്ഥ പാകടമേവ.

ഏവം ഭഗവാ ഇമമ്പി സുത്തം അരഹത്തനികൂടേനേവ ദേസേസി. ദേസനാപരിയോസാനേ ച പുബ്ബസദിസോ ഏവ ധമ്മാഭിസമയോ അഹോസീതി.

പരമത്ഥജോതികായ ഖുദ്ദക-അട്ഠകഥായ

സുത്തനിപാത-അട്ഠകഥായ ഉദയസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.