൮. ദുതിയമിഗലുദ്ദകപേതവത്ഥുവണ്ണനാ

കൂടാഗാരേ ച പാസാദേതി ഇദം ഭഗവതി വേളുവനേ വിഹരന്തേ അപരം മിഗലുദ്ദകപേതം ആരബ്ഭ വുത്തം. രാജഗഹേ കിര അഞ്ഞതരോ മാഗവികോ മാണവോ വിഭവസമ്പന്നോപി സമാനോ ഭോഗസുഖം പഹായ രത്തിന്ദിവം മിഗേ ഹനന്തോ വിചരതി. തസ്സ സഹായഭൂതോ ഏകോ ഉപാസകോ അനുദ്ദയം പടിച്ച – ‘‘സാധു, സമ്മ, പാണാതിപാതതോ വിരമാഹി, മാ തേ അഹോസി ദീഘരത്തം അഹിതായ ദുക്ഖായാ’’തി ഓവാദം അദാസി. സോ തം അനാദിയി. അഥ സോ ഉപാസകോ അഞ്ഞതരം അത്തനോ മനോഭാവനീയം ഖീണാസവത്ഥേരം യാചി – ‘‘സാധു, ഭന്തേ, അസുകപുരിസസ്സ തഥാ ധമ്മം ദേസേഥ, യഥാ സോ പാണാതിപാതതോ വിരമേയ്യാ’’തി.

അഥേകദിവസം സോ ഥേരോ രാജഗഹേ പിണ്ഡായ ചരന്തോ തസ്സ ഗേഹദ്വാരേ അട്ഠാസി. തം ദിസ്വാ സോ മാഗവികോ സഞ്ജാതബഹുമാനോ പച്ചുഗ്ഗന്ത്വാ ഗേഹം പവേസേത്വാ ആസനം പഞ്ഞാപേത്വാ അദാസി. നിസീദി ഥേരോ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ, സോപി ഥേരം ഉപസങ്കമിത്വാ നിസീദി. തസ്സ ഥേരോ പാണാതിപാതേ ആദീനവം, തതോ വിരതിയാ ആനിസംസഞ്ച പകാസേസി. സോ തം സുത്വാപി തതോ വിരമിതും ന ഇച്ഛി. അഥ നം ഥേരോ ആഹ – ‘‘സചേ, ത്വം ആവുസോ, സബ്ബേന സബ്ബം വിരമിതും ന സക്കോസി, രത്തിമ്പി താവ വിരമസ്സൂ’’തി, സോ ‘‘സാധു, ഭന്തേ, വിരമാമി രത്തി’’ന്തി തതോ വിരമി. സേസം അനന്തരവത്ഥുസദിസം. ഗാഥാസു പന –

൪൮൮. ‘‘കൂടാഗാരേ ച പാസാദേ, പല്ലങ്കേ ഗോനകത്ഥതേ;

പഞ്ചങ്ഗികേന തുരിയേന, രമസി സുപ്പവാദിതേ.

൪൮൯. ‘‘തതോ രത്യാ വിവസാനേ, സൂരിയുഗ്ഗമനം പതി;

അപവിദ്ധോ സുസാനസ്മിം, ബഹുദുക്ഖം നിഗച്ഛസി.

൪൯൦. ‘‘കിം നു കായേന വാചായ, മനസാ ദുക്കടം കതം;

കിസ്സകമ്മവിപാകേന, ഇദം ദുക്ഖം നിഗച്ഛസീ’’തി. –

തീഹി ഗാഥാഹി നാരദത്ഥേരോ നം പടിപുച്ഛി. അഥസ്സ പേതോ –

൪൯൧. ‘‘അഹം രാജഗഹേ രമ്മേ, രമണീയേ ഗിരിബ്ബജേ;

മിഗലുദ്ദോ പുരേ ആസിം, ലുദ്ദോ ചാസിമസഞ്ഞതോ.

൪൯൨. ‘‘തസ്സ മേ സഹായോ സുഹദയോ, സദ്ധോ ആസി ഉപാസകോ;

തസ്സ കുലൂപകോ ഭിക്ഖു, ആസി ഗോതമസാവകോ;

സോപി മം അനുകമ്പന്തോ, നിവാരേസി പുനപ്പുനം.

൪൯൩. ‘‘‘മാകാസി പാപകം കമ്മം, മാ താത ദുഗ്ഗതിം അഗാ;

സചേ ഇച്ഛസി പേച്ച സുഖം, വിരമ പാണവധാ അസംയമാ’.

൪൯൪. ‘‘തസ്സാഹം വചനം സുത്വാ, സുഖകാമസ്സ ഹിതാനുകമ്പിനോ;

നാകാസിം സകലാനുസാസനിം, ചിരപാപാഭിരതോ അബുദ്ധിമാ.

൪൯൫. ‘‘സോ മം പുന ഭൂരിസുമേധസോ, അനുകമ്പായ സംയമേ നിവേസയി;

‘സചേ ദിവാ ഹനസി പാണിനോ, അഥ തേ രത്തിം ഭവതു സംയമോ’.

൪൯൬. ‘‘സ്വാഹം ദിവാ ഹനിത്വാ പാണിനോ, വിരതോ രത്തിമഹോസി സഞ്ഞതോ;

രത്താഹം പരിചാരേമി, ദിവാ ഖജ്ജാമി ദുഗ്ഗതോ.

൪൯൭. ‘‘തസ്സ കമ്മസ്സ കുസലസ്സ, അനുഭോമി രത്തിം അമാനുസിം;

ദിവാ പടിഹതാവ കുക്കുരാ, ഉപധാവന്തി സമന്താ ഖാദിതും.

൪൯൮. ‘‘യേ ച തേ സതതാനുയോഗിനോ, ധുവം പയുത്താ സുഗതസ്സ സാസനേ;

മഞ്ഞാമി തേ അമതമേവ കേവലം, അധിഗച്ഛന്തി പദം അസങ്ഖത’’ന്തി. –

തമത്ഥം ആചിക്ഖി. താസം അത്ഥോ ഹേട്ഠാ വുത്തനയോവ.

ദുതിയമിഗലുദ്ദകപേതവത്ഥുവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.