൧൦. ധാതുവിവണ്ണപേതവത്ഥുവണ്ണനാ

അന്തലിക്ഖസ്മിം തിട്ഠന്തോതി ഇദം ധാതുവിവണ്ണപേതവത്ഥു. ഭഗവതി കുസിനാരായം ഉപവത്തനേ മല്ലാനം സാലവനേ യമകസാലാനമന്തരേ പരിനിബ്ബുതേ ധാതുവിഭാഗേ ച കതേ രാജാ അജാതസത്തു അത്തനാ ലദ്ധധാതുഭാഗം ഗഹേത്വാ സത്ത വസ്സാനി സത്ത ച മാസേ സത്ത ച ദിവസേ ബുദ്ധഗുണേ അനുസ്സരന്തോ ഉളാരപൂജം പവത്തേസി. തത്ഥ അസങ്ഖേയ്യാ അപ്പമേയ്യാ മനുസ്സാ ചിത്താനി പസാദേത്വാ സഗ്ഗൂപഗാ അഹേസും, ഛളാസീതിമത്താനി പന പുരിസസഹസ്സാനി ചിരകാലഭാവിതേന അസ്സദ്ധിയേന മിച്ഛാദസ്സനേന ച വിപല്ലത്ഥചിത്താ പസാദനീയേപി ഠാനേ അത്തനോ ചിത്താനി പദോസേത്വാ പേതേസു ഉപ്പജ്ജിംസു. തസ്മിംയേവ രാജഗഹേ അഞ്ഞതരസ്സ വിഭവസമ്പന്നസ്സ കുടുമ്ബികസ്സ ഭരിയാ ധീതാ സുണിസാ ച പസന്നചിത്താ ‘‘ധാതുപൂജം കരിസ്സാമാ’’തി ഗന്ധപുപ്ഫാദീനി ഗഹേത്വാ ധാതുട്ഠാനം ഗന്തും ആരദ്ധാ. സോ കുടുമ്ബികോ ‘‘കിം അട്ഠികാനം പൂജനേനാ’’തി താ പരിഭാസേത്വാ ധാതുപൂജം വിവണ്ണേസി. താപി തസ്സ വചനം അനാദിയിത്വാ തത്ഥ ഗന്ത്വാ ധാതുപൂജം കത്വാ ഗേഹം ആഗതാ താദിസേന രോഗേന അഭിഭൂതാ നചിരസ്സേവ കാലം കത്വാ ദേവലോകേ നിബ്ബത്തിംസു. സോ പന കോധേന അഭിഭൂതോ നചിരസ്സേവ കാലം കത്വാ തേന പാപകമ്മേന പേതേസു നിബ്ബത്തി.

അഥേകദിവസം ആയസ്മാ മഹാകസ്സപോ സത്തേസു അനുകമ്പായ തഥാരൂപം ഇദ്ധാഭിസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖാസി, യഥാ മനുസ്സാ തേ പേതേ താ ച ദേവതായോ പസ്സന്തി. തഥാ പന കത്വാ ചേതിയങ്ഗണേ ഠിതോ തം ധാതുവിവണ്ണകം പേതം തീഹി ഗാഥാഹി പുച്ഛി. തസ്സ സോ പേതോ ബ്യാകാസി –

൫൦൭. ‘‘അന്തലിക്ഖസ്മിം തിട്ഠന്തോ, ദുഗ്ഗന്ധോ പൂതി വായസി;

മുഖഞ്ച തേ കിമയോ പൂതിഗന്ധം, ഖാദന്തി കിം കമ്മമകാസി പുബ്ബേ.

൫൦൮. ‘‘തതോ സത്ഥം ഗഹേത്വാന, ഓക്കന്തന്തി പുനപ്പുനം;

ഖാരേന പരിപ്ഫോസിത്വാ, ഓക്കന്തന്തി പുനപ്പുനം.

൫൦൯. ‘‘കിം നു കായേന വാചായ, മനസാ ദുക്കടം കതം;

കിസ്സകമ്മവിപാകേന, ഇദം ദുക്ഖം നിഗച്ഛസീ’’തി.

൫൧൦. ‘‘അഹം രാജഗഹേ രമ്മേ, രമണീയേ ഗിരിബ്ബജേ;

ഇസ്സരോ ധനധഞ്ഞസ്സ, സുപഹൂതസ്സ മാരിസ.

൫൧൧. ‘‘തസ്സായം മേ ഭരിയാ ച, ധീതാ ച സുണിസാ ച മേ;

താ മാലം ഉപ്പലഞ്ചാപി, പച്ചഗ്ഘഞ്ച വിലേപനം;

ഥൂപം ഹരന്തിയോ വാരേസിം, തം പാപം പകതം മയാ.

൫൧൨. ‘‘ഛളാസീതിസഹസ്സാനി, മയം പച്ചത്തവേദനാ;

ഥൂപപൂജം വിവണ്ണേത്വാ, പച്ചാമ നിരയേ ഭുസം.

൫൧൩. ‘‘യേ ച ഖോ ഥൂപപൂജായ, വത്തന്തേ അരഹതോ മഹേ;

ആദീനവം പകാസേന്തി, വിവേചയേഥ നേ തതോ.

൫൧൪. ‘‘ഇമാ ച പസ്സ അയന്തിയോ, മാലധാരീ അലങ്കതാ;

മാലാവിപാകംനുഭോന്തിയോ, സമിദ്ധാ ച താ യസസ്സിനിയോ.

൫൧൫. ‘‘തഞ്ച ദിസ്വാന അച്ഛേരം, അബ്ഭുതം ലോമഹംസനം;

നമോ കരോന്തി സപ്പഞ്ഞാ, വന്ദന്തി തം മഹാമുനിം.

൫൧൬. ‘‘സോഹം നൂന ഇതോ ഗന്ത്വാ, യോനിം ലദ്ധാന മാനുസിം;

ഥൂപപൂജം കരിസ്സാമി, അപ്പമത്തോ പുനപ്പുന’’ന്തി.

൫൦൭-൮. തത്ഥ ദുഗ്ഗന്ധോതി അനിട്ഠഗന്ധോ, കുണപഗന്ധഗന്ധീതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘പൂതി വായസീ’’തി. തതോതി ദുഗ്ഗന്ധവായനതോ കിമീഹി ഖായിതബ്ബതോ ച ഉപരി. സത്തം ഗഹേത്വാന, ഓക്കന്തന്തി പുനപ്പുനന്തി കമ്മസഞ്ചോദിതാ സത്താ നിസിതധാരം സത്ഥം ഗഹേത്വാ പുനപ്പുനം തം വണമുഖം അവകന്തന്തി. ഖാരേന പരിപ്ഫോസിത്വാ, ഓക്കന്തന്തി പുനപ്പുനന്തി അവകന്തിതട്ഠാനേ ഖാരോദകേന ആസിഞ്ചിത്വാ പുനപ്പുനമ്പി അവകന്തന്തി.

൫൧൦. ഇസ്സരോ ധനധഞ്ഞസ്സ, സുപഹൂതസ്സാതി അതിവിയ പഹൂതസ്സ ധനസ്സ ധഞ്ഞസ്സ ച ഇസ്സരോ സാമീ, അഡ്ഢോ മഹദ്ധനോതി അത്ഥോ.

൫൧൧. തസ്സായം മേ ഭരിയാ ച, ധീതാ ച സുണിസാ ചാതി തസ്സ മയ്ഹം അയം പുരിമത്തഭാവേ ഭരിയാ, അയം ധീതാ, അയം സുണിസാ. താ ദേവഭൂതാ ആകാസേ ഠിതാതി ദസ്സേന്തോ വദതി. പച്ചഗ്ഘന്തി അഭിനവം. ഥൂപം ഹരന്തിയോ വാരേസിന്തി ഥൂപം പൂജേതും ഉപനേന്തിയോ ധാതും വിവണ്ണേന്തോ പടിക്ഖിപിം. തം പാപം പകതം മയാതി തം ധാതുവിവണ്ണനപാപം കതം സമാചരിതം മയാതി വിപ്പടിസാരപ്പത്തോ വദതി.

൫൧൨. ഛളാസീതിസഹസ്സാനീതി ഛസഹസ്സാധികാ അസീതിസഹസ്സമത്താ. മയന്തി തേ പേതേ അത്തനാ സദ്ധിം സങ്ഗഹേത്വാ വദതി. പച്ചത്തവേദനാതി വിസും വിസും അനുഭുയ്യമാനദുക്ഖവേദനാ. നിരയേതി ബലദുക്ഖതായ പേത്തിവിസയം നിരയസദിസം കത്വാ ആഹ.

൫൧൩. യേ ച ഖോ ഥൂപപൂജായ, വത്തന്തേ അരഹതോ മഹേതി അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ ഥൂപം ഉദ്ദിസ്സ പൂജാമഹേ പവത്തമാനേ അഹം വിയ യേ ഥൂപപൂജായ ആദീനവം ദോസം പകാസേന്തി. തേ പുഗ്ഗലേ തതോ പുഞ്ഞതോ വിവേചയേഥ വിവേചാപയേഥ, പരിബാഹിരേ ജനയേഥാതി അഞ്ഞാപദേസേന അത്തനോ മഹാജാനിയതം വിഭാവേതി.

൫൧൪. ആയന്തിയോതി ആകാസേന ആഗച്ഛന്തിയോ. മാലാവിപാകന്തി ഥൂപേ കതമാലാപൂജായ വിപാകം ഫലം. സമിദ്ധാതി ദിബ്ബസമ്പത്തിയാ സമിദ്ധാ. താ യസസ്സിനിയോതി താ പരിവാരവന്തിയോ.

൫൧൫. തഞ്ച ദിസ്വാനാതി തസ്സ അതിപരിത്തസ്സ പൂജാപുഞ്ഞസ്സ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതം ലോമഹംസനം അതിഉളാരം വിപാകവിസേസം ദിസ്വാ. നമോ കരോന്തി സപ്പഞ്ഞാ, വന്ദന്തി തം മഹാമുനിന്തി, ഭന്തേ കസ്സപ, ഇമാ ഇത്ഥിയോ തം ഉത്തമപുഞ്ഞക്ഖേത്തഭൂതം വന്ദന്തി അഭിവാദേന്തി, നമോ കരോന്തി നമക്കാരഞ്ച കരോന്തീതി അത്ഥോ.

൫൧൬. അഥ സോ പേതോ സംവിഗ്ഗമാനസോ സംവേഗാനുരൂപം ആയതിം അത്തനാ കാതബ്ബം ദസ്സേന്തോ ‘‘സോഹം നൂനാ’’തി ഗാഥമാഹ. തം ഉത്താനത്ഥമേവ.

ഏവം പേതേന വുത്തോ മഹാകസ്സപോ തം അട്ഠുപ്പത്തിം കത്വാ സമ്പത്തപരിസായ ധമ്മം ദേസേസി.

ധാതുവിവണ്ണപേതവത്ഥുവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഇതി ഖുദ്ദക-അട്ഠകഥായ പേതവത്ഥുസ്മിം

ദസവത്ഥുപടിമണ്ഡിതസ്സ

തതിയസ്സ ചൂളവഗ്ഗസ്സ അത്ഥസംവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.