൯. മഹാപേസകാരപേതിവത്ഥുവണ്ണനാ

ഗൂഥഞ്ച മുത്തം രുഹിരഞ്ച പുബ്ബന്തി ഇദം സത്ഥരി സാവത്ഥിയം വിഹരന്തേ അഞ്ഞതരം പേസകാരപേതിം ആരബ്ഭ വുത്തം. ദ്വാദസമത്താ കിര ഭിക്ഖൂ സത്ഥു സന്തികേ കമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ വസനയോഗ്ഗട്ഠാനം വീമംസന്താ ഉപകട്ഠായ വസ്സൂപനായികായ അഞ്ഞതരം ഛായൂദകസമ്പന്നം രമണീയം അരഞ്ഞായതനം തസ്സ ച നാതിദൂരേ നാച്ചാസന്നേ ഗോചരഗാമം ദിസ്വാ തത്ഥ ഏകരത്തിം വസിത്വാ ദുതിയദിവസേ ഗാമം പിണ്ഡായ പവിസിംസു. തത്ഥ ഏകാദസ പേസകാരാ പടിവസന്തി, തേ തേ ഭിക്ഖൂ ദിസ്വാ സഞ്ജാതസോമനസ്സാ ഹുത്വാ അത്തനോ അത്തനോ ഗേഹം നേത്വാ പണീതേന ആഹാരേന പരിവിസിത്വാ ആഹംസു ‘‘കുഹിം, ഭന്തേ, ഗച്ഛഥാ’’തി? ‘‘യത്ഥ അമ്ഹാകം ഫാസുകം, തത്ഥ ഗമിസ്സാമാ’’തി. ‘‘യദി ഏവം, ഭന്തേ, ഇധേവ വസിതബ്ബ’’ന്തി വസ്സൂപഗമനം യാചിംസു. ഭിക്ഖൂ സമ്പടിച്ഛിംസു. ഉപാസകാ തേസം തത്ഥ അരഞ്ഞകുടികായോ കാരേത്വാ അദംസു. ഭിക്ഖൂ തത്ഥ വസ്സം ഉപഗച്ഛിംസു.

തത്ഥ ജേട്ഠകപേസകാരോ ദ്വേ ഭിക്ഖൂ ചതൂഹി പച്ചയേഹി സക്കച്ചം ഉപട്ഠഹി, ഇതരേ ഏകേകം ഭിക്ഖും ഉപട്ഠഹിംസു. ജേട്ഠകപേസകാരസ്സ ഭരിയാ അസ്സദ്ധാ അപ്പസന്നാ മിച്ഛാദിട്ഠികാ മച്ഛരിനീ ഭിക്ഖൂ ന സക്കച്ചം ഉപട്ഠാതി. സോ തം ദിസ്വാ തസ്സായേവ കനിട്ഠഭഗിനിം ആനേത്വാ അത്തനോ ഗേഹേ ഇസ്സരിയം നിയ്യാദേസി. സാ സദ്ധാ പസന്നാ ഹുത്വാ സക്കച്ചം ഭിക്ഖൂ പടിജഗ്ഗി. തേ സബ്ബേ പേസകാരോ വസ്സം വുത്ഥാനം ഭിക്ഖൂനം ഏകേകസ്സ ഏകേകം സാടകമദംസു. തത്ഥ മച്ഛരിനീ ജേട്ഠപേസകാരസ്സ ഭരിയാ പദുട്ഠചിത്താ അത്തനോ സാമികം പരിഭാസി – ‘‘യം തയാ സമണാനം സക്യപുത്തിയാനം ദാനം ദിന്നം അന്നപാനം, തം തേ പരലോകേ ഗൂഥമുത്തം പുബ്ബലോഹിതഞ്ച ഹുത്വാ നിബ്ബത്തതു, സാടകാ ച ജലിതാ അയോമയപട്ടാ ഹോന്തൂ’’തി.

തത്ഥ ജേട്ഠപേസകാരോ അപരേന സമയേന കാലം കത്വാ വിഞ്ഝാടവിയം ആനുഭാവസമ്പന്നാ രുക്ഖദേവതാ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. തസ്സ പന കദരിയാ ഭരിയാ കാലം കത്വാ തസ്സേവ വസനട്ഠാനസ്സ അവിദൂരേ പേതീ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. സാ നഗ്ഗാ ദുബ്ബണ്ണരൂപാ ജിഘച്ഛാപിപാസാഭിഭൂതാ തസ്സ ഭൂമദേവസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ ആഹ – ‘‘അഹം, സാമി, നിച്ചോളാ അതിവിയ ജിഘച്ഛാപിപാസാഭിഭൂതാ വിചരാമി, ദേഹി മേ വത്ഥം അന്നപാനഞ്ചാ’’തി. സോ തസ്സാ ദിബ്ബം ഉളാരം അന്നപാനം ഉപനേസി. തം തായ ഗഹിതമത്തമേവ ഗൂഥമുത്തം പുബ്ബലോഹിതഞ്ച സമ്പജ്ജതി, സാടകഞ്ച ദിന്നം തായ പരിദഹിതം പജ്ജലിതം അയോമയപട്ടം ഹോതി. സാ മഹാദുക്ഖം അനുഭവന്തീ തം ഛഡ്ഡേത്വാ കന്ദന്തീ വിചരതി.

തേന ച സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു വുത്ഥവസ്സോ സത്ഥാരം വന്ദിതും ഗച്ഛന്തോ മഹതാ സത്ഥേന സദ്ധിം വിഞ്ഝാടവിം പടിപജ്ജി. സത്ഥികാ രത്തിം മഗ്ഗം ഗന്ത്വാ ദിവാ വനേ സന്ദച്ഛായൂദകസമ്പന്നം പദേസം ദിസ്വാ യാനാനി മുഞ്ചിത്വാ മുഹുത്തം വിസ്സമിംസു. ഭിക്ഖു പന വിവേകകാമതായ ഥോകം അപക്കമിത്വാ അഞ്ഞതരസ്സ സന്ദച്ഛായസ്സ വനഗഹനപടിച്ഛന്നസ്സ രുക്ഖസ്സ മൂലേ സങ്ഘാടിം പഞ്ഞപേത്വാ നിപന്നോ രത്തിയം മഗ്ഗഗമനപരിസ്സമേന കിലന്തകായോ നിദ്ദം ഉപഗഞ്ഛി. സത്ഥികാ വിസ്സമിത്വാ മഗ്ഗം പടിപജ്ജിംസു, സോ ഭിക്ഖു ന പടിബുജ്ഝി. അഥ സായന്ഹസമയേ ഉട്ഠഹിത്വാ തേ അപസ്സന്തോ അഞ്ഞതരം കുമ്മഗ്ഗം പടിപജ്ജിത്വാ അനുക്കമേന തസ്സാ ദേവതായ വസനട്ഠാനം സമ്പാപുണി. അഥ നം സോ ദേവപുത്തോ ദിസ്വാ മനുസ്സരൂപേന ഉപഗന്ത്വാ പടിസന്ഥാരം കത്വാ അത്തനോ വിമാനം പവേസേത്വാ പാദബ്ഭഞ്ജനാദീനി ദത്വാ പയിരുപാസന്തോ നിസീദി. തസ്മിഞ്ച സമയേ സാ പേതീ ആഗന്ത്വാ ‘‘ദേഹി മേ, സാമി, അന്നപാനം സാടകഞ്ചാ’’തി ആഹ. സോ തസ്സാ താനി അദാസി. താനി ച തായ ഗഹിതമത്താനി ഗൂഥമുത്തപുബ്ബലോഹിതപജ്ജലിതഅയോപട്ടായേവ അഹേസും. സോ ഭിക്ഖു തം ദിസ്വാ സഞ്ജാതസംവേഗോ തം ദേവപുത്തം –

൫൪. ‘‘ഗൂഥഞ്ച മുത്തം രുഹിരഞ്ച പുബ്ബം, പരിഭുഞ്ജതി കിസ്സ അയം വിപാകോ;

അയം നു കിം കമ്മമകാസി നാരീ, യാ സബ്ബദാ ലോഹിതപുബ്ബഭക്ഖാ.

൫൫. ‘‘നവാനി വത്ഥാനി സുഭാനി ചേവ, മുദൂനി സുദ്ധാനി ച ലോമസാനി;

ദിന്നാനി മിസ്സാ കിതകാ ഭവന്തി, അയം നു കിം കമ്മമകാസി നാരീ’’തി. –

ദ്വീഹി ഗാഥാഹി പടിപുച്ഛി. തത്ഥ കിസ്സ അയം വിപാകോതി കീദിസസ്സ കമ്മസ്സ അയം വിപാകോ, യം ഏസാ ഇദാനി പച്ചനുഭവതീതി. അയം നു കിം കമ്മമകാസി നാരീതി അയം ഇത്ഥീ കിം നു ഖോ കമ്മം പുബ്ബേ അകാസി. യാ സബ്ബദാ ലോഹിതപുബ്ബഭക്ഖാതി യാ സബ്ബകാലം രുഹിരപുബ്ബമേവ ഭക്ഖതി പരിഭുഞ്ജതി. നവാനീതി പച്ചഗ്ഘാനി താവദേവ പാതുഭൂതാനി. സുഭാനീതി സുന്ദരാനി ദസ്സനീയാനി. മുദൂനീതി സുഖസമ്ഫസ്സാനി. സുദ്ധാനീതി പരിസുദ്ധവണ്ണാനി. ലോമസാനീതി സലോമകാനി സുഖസമ്ഫസ്സാനി, സുന്ദരാനീതി അത്ഥോ. ദിന്നാനി മിസ്സാ കിതകാ ഭവന്തീതി കിതകകണ്ടകസദിസാനി ലോഹപട്ടസദിസാനി ഭവന്തി. ‘‘കീടകാ ഭവന്തീ’’തി വാ പാഠോ, ഖാദകപാണകവണ്ണാനി ഭവന്തീതി അത്ഥോ.

ഏവം സോ ദേവപുത്തോ തേന ഭിക്ഖുനാ പുട്ഠോ തായ പുരിമജാതിയാ കതകമ്മം പകാസേന്തോ –

൫൬. ‘‘ഭരിയാ മമേസാ അഹു ഭദന്തേ, അദായികാ മച്ഛരിനീ കദരിയാ;

സാ മം ദദന്തം സമണബ്രാഹ്മണാനം, അക്കോസതി ച പരിഭാസതി ച.

൫൭. ‘‘ഗൂഥഞ്ച മുത്തം രുഹിരഞ്ച പുബ്ബം, പരിഭുഞ്ജ ത്വം അസുചിം സബ്ബകാലം;

ഏതം തേ പരലോകസ്മിം ഹോതു, വത്ഥാ ച തേ കിതകസമാ ഭവന്തു;

ഏതാദിസം ദുച്ചരിതം ചരിത്വാ, ഇധാഗതാ ചിരരത്തായ ഖാദതീ’’തി. –

ദ്വേ ഗാഥാ അഭാസി. തത്ഥ അദായികാതി കസ്സചി കിഞ്ചിപി അദാനസീലാ. മച്ഛരിനീ കദരിയാതി പഠമം മച്ഛേരമലസ്സ സഭാവേന മച്ഛരിനീ, തായ ച പുനപ്പുനം ആസേവനതായ ഥദ്ധമച്ഛരിനീ, തായ കദരിയാ അഹൂതി യോജനാ. ഇദാനി തസ്സാ തമേവ കദരിയതം ദസ്സേന്തോ ‘‘സാ മം ദദന്ത’’ന്തിആദിമാഹ. തത്ഥ ഏതാദിസന്തി ഏവരൂപം യഥാവുത്തവചീദുച്ചരിതാദിം ചരിത്വാ. ഇധാഗതാതി ഇമം പേതലോകം ആഗതാ, പേതത്തഭാവം ഉപഗതാ. ചിരരത്തായ ഖാദതീതി ചിരകാലം ഗൂഥാദിമേവ ഖാദതി. തസ്സാ ഹി യേനാകാരേന അക്കുട്ഠം, തേനേവാകാരേന പവത്തമാനമ്പി ഫലം. യം ഉദ്ദിസ്സ അക്കുട്ഠം, തതോ അഞ്ഞത്ഥ പഥവിയം കമന്തകസങ്ഖാതേ മത്ഥകേ അസനിപാതോ വിയ അത്തനോ ഉപരി പതതി.

ഏവം സോ ദേവപുത്തോ തായ പുബ്ബേ കതകമ്മം കഥേത്വാ പുന തം ഭിക്ഖും ആഹ – ‘‘അത്ഥി പന, ഭന്തേ, കോചി ഉപായോ ഇമം പേതലോകതോ മോചേതു’’ന്തി? ‘‘അത്ഥീ’’തി ച വുത്തേ ‘‘കഥേഥ, ഭന്തേ’’തി. യദി ഭഗവതോ അരിയസങ്ഘസ്സ ച ഏകസ്സേവ വാ ഭിക്ഖുനോ ദാനം ദത്വാ ഇമിസ്സാ ഉദ്ദിസിയതി, അയഞ്ച തം അനുമോദതി, ഏവമേതിസ്സാ ഇതോ ദുക്ഖതോ മുത്തി ഭവിസ്സതീതി. തം സുത്വാ ദേവപുത്തോ തസ്സ ഭിക്ഖുനോ പണീതം അന്നപാനം ദത്വാ തം ദക്ഖിണം തസ്സാ പേതിയാ ആദിസി. താവദേവ സാ പേതീ സുഹിതാ പീണിന്ദ്രിയാ ദിബ്ബാഹാരസ്സ തിത്താ അഹോസി. പുന തസ്സേവ ഭിക്ഖുനോ ഹത്ഥേ ദിബ്ബസാടകയുഗം ഭഗവന്തം ഉദ്ദിസ്സ ദത്വാ തഞ്ച ദക്ഖിണം പേതിയാ ആദിസി. താവദേവ ച സാ ദിബ്ബവത്ഥനിവത്ഥാ ദിബ്ബാലങ്കാരവിഭൂസിതാ സബ്ബകാമസമിദ്ധാ ദേവച്ഛരാപടിഭാഗാ അഹോസി. സോ ച ഭിക്ഖു തസ്സ ദേവപുത്തസ്സ ഇദ്ധിയാ തദഹേവ സാവത്ഥിം പത്വാ ജേതവനം പവിസിത്വാ ഭഗവതോ സന്തികം ഉപഗന്ത്വാ വന്ദിത്വാ തം സാടകയുഗം ദത്വാ തം പവത്തിം ആരോചേസി. ഭഗവാപി തമത്ഥം അട്ഠുപ്പത്തിം കത്വാ സമ്പത്തപരിസായ ധമ്മം ദേസേസി. സാ ദേസനാ മഹാജനസ്സ സാത്ഥികാ അഹോസീതി.

മഹാപേസകാരപേതിവത്ഥുവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.