൩. പുണ്ണകമാണവസുത്തനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൧൨. തതിയേ പുണ്ണകസുത്തനിദ്ദേസേ – അനേജന്തി ഇദമ്പി പുരിമനയേനേവ മോഘരാജാനം പടിക്ഖിപിത്വാ വുത്തം. തത്ഥ മൂലദസ്സാവിന്തി അകുസലമൂലാദിദസ്സാവിം. ഇസയോതി ഇസിനാമകാ ജടിലാ. യഞ്ഞന്തി ദേയ്യധമ്മം. അകപ്പയിംസൂതി പരിയേസിംസു.

ഹേതുദസ്സാവീതിആദീനി സബ്ബാനി കാരണവേവചനാനേവ. കാരണഞ്ഹി യസ്മാ അത്തനോ ഫലത്ഥായ ഹിനോതി പവത്തതി, തസ്മാ ഹേതൂതി വുച്ചതി. യസ്മാ തം ഫലം നിദേതി ‘ഹന്ദ, ഗണ്ഹഥ ന’ന്തി അപ്പേതി വിയ, തസ്മാ നിദാനന്തി വുച്ചതി. സമ്ഭവദസ്സാവീതിആദീനി പഞ്ച പദാനി ഹേട്ഠാ ദസ്സിതനയാനി ഏവ. യസ്മാ തം പടിച്ച ഏതി പവത്തതി, തഞ്ച ഫലം തതോ സമുദേതി ഉപ്പജ്ജതി, തസ്മാ പച്ചയോതി ച സമുദയോതി ച വുച്ചതി.

യാ വാ പനഞ്ഞാപി കാചി സുഗതിയോതി ചതുഅപായവിനിമുത്തകാ ഉത്തരമാതാദയോ അപ്പേസക്ഖാ കപണമനുസ്സാ ച ദുല്ലഭഘാസച്ഛാദനാ ദുക്ഖപീളിതാ വേദിതബ്ബാ. യാ വാ പനഞ്ഞാപി കാചി ദുഗ്ഗതിയോതി യമരാജനാഗസുപണ്ണപേതമഹിദ്ധികാദയോ പച്ചേതബ്ബാ. അത്തഭാവാഭിനിബ്ബത്തിയാതി തീസു ഠാനേസു പടിസന്ധിവസേന അത്തഭാവപടിലാഭത്ഥായ. ജാനാതീതി സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണേന ജാനാതി. പസ്സതീതി സമന്തചക്ഖുനാ പസ്സതി.

അകുസലാതി അകോസല്ലസമ്ഭൂതാ. അകുസലം ഭജന്തീതി അകുസലഭാഗിയാ. അകുസലപക്ഖേ ഭവാതി അകുസലപക്ഖികാ. സബ്ബേ തേ അവിജ്ജാ മൂലം കാരണം ഏതേസന്തി അവിജ്ജാമൂലകാ. അവിജ്ജായ സമോസരന്തി സമ്മാ ഓസരന്തി ഗച്ഛന്തീതി അവിജ്ജാസമോസരണാ. അവിജ്ജാസമുഗ്ഘാതാതി അരഹത്തമഗ്ഗേന അവിജ്ജായ ഹതായ. സബ്ബേ തേ സമുഗ്ഘാതം ഗച്ഛന്തീതി വുത്തപ്പകാരാ അകുസലധമ്മാ, തേ സബ്ബേ ഹതഭാവം പാപുണന്തി.

അപ്പമാദമൂലകാതി സതിഅവിപ്പവാസോ അപ്പമാദോ മൂലം കാരണം ഏതേസന്തി അപ്പമാദമൂലകാ. അപ്പമാദേസു സമ്മാ ഓസരന്തി ഗച്ഛന്തീതി അപ്പമാദസമോസരണാ. അപ്പമാദോ തേസം ധമ്മാനം അഗ്ഗമക്ഖായതീതി സയം കാമാവചരോപി സമാനോ ചതുഭൂമകധമ്മാനം പതിട്ഠാഭാവേന അഗ്ഗോ നാമ ജാതോ.

അലമത്തോതി സമത്ഥചിത്തോ. മയാ പുച്ഛിതന്തി മയാ പുട്ഠം. വഹസ്സേതം ഭാരന്തി ഏതം ആഭതഭാരം വഹസ്സു. യേ കേചി ഇസിപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിതാ. ‘‘ഇസിപബ്ബജ്ജാ പബ്ബജിതാ’’തിപി പാഠോ.

ആജീവകസാവകാനം ആജീവകാ ദേവതാതി യേ ആജീവകവചനം സുണന്തി സുസ്സുസന്തി, തേ ആജീവകസാവകാ, തേസം ആജീവകസാവകാനം. ആജീവകാ ച തേസം ദേയ്യധമ്മം പടിഗ്ഗണ്ഹന്തി, തേ ഏവ ആജീവകാ ദേവതാ. ഏവം സബ്ബത്ഥ. യേ യേസം ദക്ഖിണേയ്യാതി യേ ആജീവകാദയോ ദിസാപരിയോസാനാ യേസം ഖത്തിയാദീനം ദേയ്യധമ്മാനുച്ഛവികാ. തേ തേസം ദേവതാതി തേ ആജീവകാദയോ തേസം ഖത്തിയാദീനം ദേവതാ.

യേപി യഞ്ഞം ഏസന്തീതി ദേയ്യധമ്മം ഇച്ഛന്തി. ഗവേസന്തീതി ഓലോകേന്തി. പരിയേസന്തീതി ഉപ്പാദേന്തി. യഞ്ഞാ വാ ഏതേ പുഥൂതി യഞ്ഞാ ഏവ വാ ഏതേ പുഥുകാ. യഞ്ഞയാജകാ വാ ഏതേ പുഥൂതി ദേയ്യധമ്മസ്സ യാജനകാ ഏവ വാ ഏതേ പുഥുകാ. ദക്ഖിണേയ്യാ വാ ഏതേ പുഥൂതി ദേയ്യധമ്മാനുച്ഛവികാ ഏവ വാ ഏതേ പുഥുകാ. തേ വിത്ഥാരതോ ദസ്സേതും ‘‘കഥം യഞ്ഞാ വാ ഏതേ പുഥൂ’’തിആദിനാ നയേന വിത്ഥാരേന ദസ്സേതി.

൧൩. ആസീസമാനാതി രൂപാദീനി പത്ഥയമാനാ. ഇത്ഥത്തന്തി ഇത്ഥഭാവഞ്ച പത്ഥയമാനാ, മനുസ്സാദിഭാവം ഇച്ഛന്താതി വുത്തം ഹോതി. ജരം സിതാതി ജരം നിസ്സിതാ. ജരാമുഖേന ചേത്ഥ സബ്ബം വട്ടദുക്ഖം വുത്തം. തേന വട്ടദുക്ഖനിസ്സിതാ തതോ അപരിമുച്ചമാനായേവ കപ്പയിംസൂതി ദീപേതി.

രൂപപടിലാഭം ആസീസമാനാതി വണ്ണായതനസമ്പത്തിലാഭം പത്ഥയമാനാ. സദ്ദാദീസുപി ഏസേവ നയോ. ഖത്തിയമഹാസാലകുലേ അത്തഭാവപടിലാഭന്തി സാരപ്പത്തേ ഖത്തിയാനം മഹാസാലകുലേ അത്തഭാവലാഭം പടിസന്ധിം പത്ഥയമാനാ. ബ്രാഹ്മണമഹാസാലകുലാദീസുപി ഏസേവ നയോ. ബ്രഹ്മകായികേസു ദേവേസൂതി ഏത്ഥ പുബ്ബഭവം സന്ധായ വുത്തം. ഏത്ഥാതി ഖത്തിയകുലാദീസു.

ജരാനിസ്സിതാതി ജരം അസ്സിതാ. ബ്യാധിനിസ്സിതാതിആദീസുപി ഏസേവ നയോ. ഏതേഹി സബ്ബം വട്ടദുക്ഖം പരിയാദിയിത്വാ ദസ്സിതം ഹോതി.

൧൪. കച്ചിസു തേ ഭഗവാ യഞ്ഞപഥേ അപ്പമത്താ, അതാരു ജാതിഞ്ച ജരഞ്ച മാരിസാതി ഏത്ഥ യഞ്ഞോ ഏവ യഞ്ഞപഥോ. ഇദം വുത്തം ഹോതി – കച്ചി തേ യഞ്ഞേ അപ്പമത്താ ഹുത്വാ യഞ്ഞം കപ്പയന്താ വട്ടദുക്ഖമുത്തരിംസൂതി.

യേപി യഞ്ഞം ദേന്തി യജന്തീതി ദേയ്യധമ്മദാനവസേന യജന്തി. പരിച്ചജന്തീതി വിസ്സജ്ജേന്തി.

൧൫. ആസീസന്തീതി രൂപപടിലാഭാദയോ പത്ഥേന്തി. ഥോമയന്തീതി ‘‘സുചിം ദിന്ന’’ന്തിആദിനാ നയേന യഞ്ഞാദീനി പസംസന്തി. അഭിജപ്പന്തീതി രൂപാദിപടിലാഭായ വാചം ഗീരന്തി. ജുഹന്തീതി ദേന്തി. കാമാഭിജപ്പന്തി പടിച്ച ലാഭന്തി രൂപാദിലാഭം പടിച്ച പുനപ്പുനം കാമേ ഏവ അഭിജപ്പന്തി, ‘‘അഹോ വത അമ്ഹാകമ്പി സിയ്യു’’ന്തി വദന്തി, തണ്ഹഞ്ച തത്ഥ വഡ്ഢേന്തീതി വുത്തം ഹോതി. യാജയോഗാതി യാഗാധിമുത്താ. ഭവരാഗരത്താതി ഏവമിമേഹി ആസീസനാദീഹി ഭവരാഗേനേവ രത്താ, ഭവരാഗരത്താ വാ ഹുത്വാ ഏതാനി ആസീസനാദീനി കരോന്താ നാതരിംസു ജാതിആദിവട്ടദുക്ഖം ന ഉത്തരിംസു.

യഞ്ഞം വാ ഥോമേന്തീതി ദാനം വാ വണ്ണേന്തി. ഫലം വാതി രൂപാദിപടിലാഭം. ദക്ഖിണേയ്യേ വാതി ജാതിസമ്പന്നാദീസു. സുചിം ദിന്നന്തി സുചിം കത്വാ ദിന്നം. മനാപന്തി മനവഡ്ഢനകം. പണീതന്തി ഓജവന്തം. കാലേനാതി തത്ഥ തത്ഥ സമ്പത്തകാലേ. കപ്പിയന്തി അകപ്പിയം വജ്ജേത്വാ ദിന്നം. അനവജ്ജന്തി നിദ്ദോസം. അഭിണ്ഹന്തി പുനപ്പുനം. ദദം ചിത്തം പസാദിതന്തി ദദതോ മുഞ്ചനചിത്തം പസാദിതന്തി. ഥോമേന്തി കിത്തേന്തീതി ഗുണം പാകടം കരോന്തി. വണ്ണേന്തീതി വണ്ണം ഭണന്തി. പസംസന്തീതി പസാദം പാപേന്തി.

ഇതോ നിദാനന്തി ഇതോ മനുസ്സലോകതോ ദിന്നകാരണാ. അജ്ഝായകാതി മന്തേ പരിവത്തേന്താ. മന്തധരാതി മന്തേ ധാരേന്താ. തിണ്ണം വേദാനന്തി ഇരുവേദയജുവേദസാമവേദാനം. ഓട്ഠപഹടകരണവസേന പാരം ഗതാതി പാരഗൂ. സഹ നിഘണ്ഡുനാ ച കേടുഭേന ച സനിഘണ്ഡുകേടുഭാനം. നിഘണ്ഡൂതി നിഘണ്ഡുരുക്ഖാദീനം വേവചനപ്പകാസകം സത്ഥം. കേടുഭന്തി കിരിയാകപ്പവികപ്പോ കവീനം ഉപകാരാവഹം സത്ഥം. സഹ അക്ഖരപ്പഭേദേന സാക്ഖരപ്പഭേദാനം. അക്ഖരപ്പഭേദോതി സിക്ഖാ ച നിരുത്തി ച. ഇതിഹാസപഞ്ചമാനന്തി ആഥബ്ബണവേദം ചതുത്ഥം കത്വാ ‘‘ഇതിഹ ആസ, ഇതിഹ ആസാ’’തി ഈദിസവചനപടിസംയുത്തപുരാണകഥാസങ്ഖാതോ ഇതിഹാസോ പഞ്ചമോ ഏതേസന്തി ഇതിഹാസപഞ്ചമാ, തേസം ഇതിഹാസപഞ്ചമാനം വേദാനം.

പദം തദവസേസഞ്ച ബ്യാകരണം അധിയന്തി, വേദേന്തി വാതി പദകാ വേയ്യാകരണാ. ലോകായതം വുച്ചതി വിതണ്ഡവാദസത്ഥം. മഹാപുരിസലക്ഖണന്തി മഹാപുരിസാനം ബുദ്ധാദീനം ലക്ഖണദീപകം ദ്വാദസസഹസ്സഗന്ഥപ്പമാണം സത്ഥം. യത്ഥ സോളസസഹസ്സഗാഥാപദപരിമാണാ ബുദ്ധമന്താ നാമ അഹേസും. യേസം വസേന ‘‘ഇമിനാ ലക്ഖണേന സമന്നാഗതാ ബുദ്ധാ നാമ ഹോന്തി, ഇമിനാ പച്ചേകബുദ്ധാ, അഗ്ഗസാവകാ, അസീതിമഹാസാവകാ (ഥേരഗാ. അട്ഠ. ൨.൧൨൮൮), ബുദ്ധമാതാ, ബുദ്ധപിതാ, അഗ്ഗുപട്ഠാകോ, അഗ്ഗുപട്ഠായികാ, രാജാ ചക്കവത്തീ’’തി അയം വിസേസോ ഞായതി. അനവയാതി ഇമേസു ലോകായതമഹാപുരിസലക്ഖണേസു അനൂനാ പരിപൂരകാരിനോ, അവയാ ന ഹോന്തീതി വുത്തം ഹോതി. അവയാ നാമ യേ താനി അത്ഥതോ ച ഗന്ഥതോ ച സന്ധാരേതും ന സക്കോന്തി. വീതരാഗാതി പഹീനരാഗാ. ഏതേന അരഹത്തഫലട്ഠാ വുത്താ. രാഗവിനയായ വാ പടിപന്നാതി ഏതേന അരഹത്തമഗ്ഗട്ഠാ. വീതദോസാതി അനാഗാമിഫലട്ഠാ. ദോസവിനയായ വാ പടിപന്നാതി ഏതേന അനാഗാമിമഗ്ഗട്ഠാ. വീതമോഹാതി അരഹത്തഫലട്ഠാ. മോഹവിനയായ വാ പടിപന്നാതി അരഹത്തമഗ്ഗട്ഠാ. സീലസമാധിപഞ്ഞാവിമുത്തിസമ്പന്നാതി ഏതേഹി ചതൂഹി ലോകിയലോകുത്തരമിസ്സകേഹി സീലാദീഹി സമ്പന്നാ. വിമുത്തിഞാണദസ്സനസമ്പന്നാതി ഏതേന പച്ചവേക്ഖണഞാണസമ്പന്നാ വുത്താതി ഞാതബ്ബം, തഞ്ച ഖോ ലോകിയമേവ. അഭിജപ്പന്തീതി പത്ഥേന്തി. ജപ്പന്തീതി പച്ചാസീസന്തി. പജപ്പന്തീതി അതീവ പച്ചാസീസന്തി. യാജയോഗേസു യുത്താതി അനുയോഗേ ദേയ്യധമ്മേ ദിയ്യമാനേ അഭിയോഗവസേന യുത്താ.

൧൬. അഥ കോ ചരഹീതി അഥ ഇദാനി കോ അഞ്ഞോ അതാരി.

൧൭. സങ്ഖായാതി ഞാണേന വീമംസിത്വാ. പരോപരാനീതി പരാനി ച ഓപരാനി ച, പരത്തഭാവസകത്തഭാവാദീനി പരാനി ച ഓപരാനി ചാതി വുത്തം ഹോതി. വിധൂമോതി കായദുച്ചരിതാദിധൂമവിരഹിതോ. അനീഘോതി രാഗാദിഈഘവിരഹിതോ. അതാരി സോതി സോ ഏവരൂപോ അരഹാ ജാതിജരം അതാരി.

സകരൂപാതി അത്തനോ രൂപാ. പരരൂപാതി പരേസം രൂപാ. കായദുച്ചരിതം വിധൂമിതന്തി തിവിധകായദുച്ചരിതം വിധൂമം കതം. വിധമിതന്തി നാസിതം.

മാനോ ഹി തേ, ബ്രാഹ്മണ, ഖാരിഭാരോതി യഥാ ഖാരിഭാരോ ഖന്ധേന വയ്ഹമാനോ ഉപരിട്ഠിതോപി അക്കന്തക്കന്തട്ഠാനം പഥവിയാ സദ്ധിം ഫസ്സേതി വിയ, ഏവം ജാതിഗോത്തകുലാദീനി മാനവത്ഥൂനി നിസ്സായ ഉസ്സാപിതോ മാനോ, തത്ഥ തത്ഥ ഇസ്സം ഉപ്പാദേന്തോ ചതൂസു അപായേസു സംസീദാപേതി. തേനാഹ – ‘‘മാനോ ഹി തേ, ബ്രാഹ്മണ, ഖാരിഭാരോ’’തി. കോധോ ധൂമോതി തവ ഞാണഗ്ഗിസ്സ ഉപക്കിലേസട്ഠേന കോധോ ധൂമോ. തേന ഹി തേ ഉപക്കിലിട്ഠോ ഞാണഗ്ഗി ന വിരോചതി. ഭസ്മനി മോസവജ്ജന്തി നിരോജട്ഠേന മുസാവാദോ ഛാരികാ നാമ. യഥാ ഹി ഛാരികായ പടിച്ഛന്നോ അഗ്ഗി ന ജോതതി, ഏവം തേ മുസാവാദേന പടിച്ഛന്നം ഞാണന്തി ദസ്സേതി. ജിവ്ഹാ സുജാതി യഥാ തുയ്ഹം സുവണ്ണരജതലോഹകട്ഠമത്തികാസു അഞ്ഞതരമയാ യാഗയജനത്ഥായ സുജാ ഹോതി, ഏവം മയ്ഹം ധമ്മയാഗയജനത്ഥായ പഹുതജിവ്ഹാ സുജാതി വദതി. യഥാ തുയ്ഹം നദീതീരേ യജനട്ഠാനം, ഏവം ധമ്മയാഗയജനട്ഠാനട്ഠേന ഹദയം ജോതിട്ഠാനം. അത്താതി ചിത്തം.

ജാതീതി ജായനകവസേന ജാതി. ഇദമേത്ഥ സഭാവപച്ചത്തം. സഞ്ജായനവസേന സഞ്ജാതി, ഉപസഗ്ഗേന പദം വഡ്ഢിതം. ഓക്കമനവസേന ഓക്കന്തി. ജായനട്ഠേന വാ ജാതി. സാ അപരിപുണ്ണായതനവസേന യുത്താ. സഞ്ജായനട്ഠേന സഞ്ജാതി. സാ പരിപുണ്ണായതനവസേന യുത്താ. ഓക്കമനട്ഠേന ഓക്കന്തി. സാ അണ്ഡജജലാബുജവസേന യുത്താ. തേ ഹി അണ്ഡകോസഞ്ച വത്ഥികോസഞ്ച ഓക്കമന്തി പവിസന്തി ഓക്കമന്താ പവിസന്താ വിയ പടിസന്ധിം ഗണ്ഹന്തി. അഭിനിബ്ബത്തനട്ഠേന അഭിനിബ്ബത്തി. സാ സംസേദജഓപപാതികവസേന യുത്താ. തേ ഹി പാകടാ ഏവ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തന്തി. അയം താവ സമ്മുതികഥാ.

ഇദാനി പരമത്ഥകഥാ ഹോതി. ഖന്ധാ ഏവ ഹി പരമത്ഥതോ പാതുഭവന്തി, ന സത്താ. തത്ഥ ച ഖന്ധാനന്തി ഏകവോകാരഭവേ ഏകസ്സ, ചതുവോകാരഭവേ ചതുന്നം, പഞ്ചവോകാരഭവേ പഞ്ചന്നമ്പി ഗഹണം വേദിതബ്ബം. പാതുഭാവോതി ഉപ്പത്തി. ആയതനാനന്തി ഏത്ഥ തത്ര തത്ര ഉപപജ്ജമാനായതനാനം സങ്ഗഹോ വേദിതബ്ബോ. പടിലാഭോതി സന്തതിയാ പാതുഭാവോയേവ. പാതുഭവന്താനേവ ഹി താനി പടിലദ്ധാനി നാമ ഹോന്തി. സാ പനേസാ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ പഠമാഭിനിബ്ബത്തിലക്ഖണാ ജാതി, നിയ്യാതനരസാ, അതീതഭവതോ ഇധ ഉമ്മുജ്ജനപച്ചുപട്ഠാനാ, ഫലവസേന ദുക്ഖവിചിത്തതാപച്ചുപട്ഠാനാ വാ.

ജരാതി സഭാവപച്ചത്തം. ജീരണതാതി ആകാരഭാവനിദ്ദേസോ. ഖണ്ഡിച്ചന്തിആദയോ തയോ കാലാതിക്കമേ കിച്ചനിദ്ദേസാ, പച്ഛിമാ ദ്വേ പകതിനിദ്ദേസാ. അയഞ്ഹി ജരാതി ഇമിനാ പദേന സഭാവതോ ദീപിതാ. തേനസ്സാ ഇദം സഭാവപച്ചത്തം. ജീരണതാതി ഇമിനാ ആകാരതോ, തേനസ്സായം ആകാരനിദ്ദേസോ. ഖണ്ഡിച്ചന്തി ഇമിനാ കാലാതിക്കമേ ദന്തനഖാനം ഖണ്ഡിതഭാവകരണകിച്ചതോ. പാലിച്ചന്തി ഇമിനാ കേസലോമാനം പലിതഭാവകരണകിച്ചതോ. വലിത്തചതാതി ഇമിനാ മംസം മിലാപേത്വാ തചേ വലിഭാവകരണകിച്ചതോ. തേനസ്സാ ഇമേ ഖണ്ഡിച്ചന്തിആദയോ തയോ കാലാതിക്കമേ കിച്ചനിദ്ദേസാ. തേഹി ഇമേസം വികാരാനം ദസ്സനവസേന പാകടീഭൂതാ പാകടജരാ ദസ്സിതാ. യഥേവ ഹി ഉദകസ്സ വാ വാതസ്സ വാ അഗ്ഗിനോ വാ തിണരുക്ഖാദീനം സംഭഗ്ഗപലിഭഗ്ഗതായ വാ ഝാമതായ വാ ഗതമഗ്ഗോ പാകടോ ഹോതി, ന ച സോ ഗതമഗ്ഗോ താനേവ ഉദകാദീനി, ഏവമേവ ജരായ ദന്താദീനം ഖണ്ഡിച്ചാദിവസേന ഗതമഗ്ഗോ പാകടോ, ചക്ഖും ഉമ്മീലേത്വാപി ഗയ്ഹതി, ന ച ഖണ്ഡിച്ചാദീനേവ ജരാ. ന ഹി ജരാ ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യാ ഹോതി.

ആയുനോ സംഹാനി ഇന്ദ്രിയാനം പരിപാകോതി ഇമേഹി പന പദേഹി കാലാതിക്കമേയേവ അഭിബ്യത്തായ ആയുക്ഖയചക്ഖാദിഇന്ദ്രിയപരിപാകസങ്ഖാതായ പകതിയാ ദീപിതാ, തേനസ്സിമേ പച്ഛിമാ ദ്വേ പകതിനിദ്ദേസാതി വേദിതബ്ബാ. തത്ഥ യസ്മാ ജരം പത്തസ്സ ആയു ഹായതി, തസ്മാ ജരാ ‘‘ആയുനോ സംഹാനീ’’തി ഫലൂപചാരേന വുത്താ. യസ്മാ ച ദഹരകാലേ സുപ്പസന്നാനി സുഖുമമ്പി അത്തനോ വിസയം സുഖേനേവ ഗണ്ഹനസമത്ഥാനി ചക്ഖാദീനി ഇന്ദ്രിയാനി ജരം പത്തസ്സ പരിപക്കാനി ആലുളിതാനി അവിസദാനി, ഓളാരികമ്പി അത്തനോ വിസയം ഗഹേതും അസമത്ഥാനി ഹോന്തി. തസ്മാ ‘‘ഇന്ദ്രിയാനം പരിപാകോ’’തി ഫലൂപചാരേനേവ വുത്താ.

സാ പനേസാ ഏവം നിദ്ദിട്ഠാ സബ്ബാപി ജരാ പാകടാ പടിച്ഛന്നാതി ദുവിധാ ഹോതി. തത്ഥ ദന്താദീസു ഖണ്ഡാദിഭാവദസ്സനതോ രൂപധമ്മേസു ജരാ പാകടജരാ നാമ. അരൂപധമ്മേസു പന ജരാ താദിസസ്സ വികാരസ്സ അദസ്സനതോ പടിച്ഛന്നജരാ നാമ. തത്ഥ യ്വായം ഖണ്ഡാദിഭാവോ ദിസ്സതി, സോ താദിസാനം ദന്താദീനം സുവിഞ്ഞേയ്യത്താ വണ്ണോയേവ. തഞ്ച ചക്ഖുനാ ദിസ്വാ മനോദ്വാരേന ചിന്തേത്വാ ‘‘ഇമേ ദന്താ ജരായ പഹടാ’’തി ജരം ജാനാതി. ഉദകട്ഠാനേ ബദ്ധാനി ഗോസിങ്ഗാദീനി ഓലോകേത്വാ ഹേട്ഠാ ഉദകസ്സ അത്ഥിഭാവജാനനം വിയ.

പുന അവീചി സവീചീതി ഏവമ്പി അയം ജരാ ദുവിധാ ഹോതി. തത്ഥ മണികനകരജതപവാളചന്ദസൂരിയാദീനം മന്ദദസകാദീസു പാണീനം വിയ ച പുപ്ഫഫലപല്ലവാദീസു അപാണീനം വിയ ച അന്തരന്തരാ വണ്ണവിസേസാദീനം ദുബ്ബിഞ്ഞേയ്യത്താ ജരാ അവീചിജരാ നാമ, നിരന്തരജരാതി അത്ഥോ. തതോ അഞ്ഞേസു പന യഥാവുത്തേസു അന്തരന്തരാ വണ്ണവിസേസാദീനം സുവിഞ്ഞേയ്യത്താ ജരാ സവീചിജരാ നാമ.

തത്ഥ സവീചിജരാ ഉപാദിന്നകഅനുപാദിന്നകവസേന ഏവം ദീപേതബ്ബാ – ദഹരകുമാരകാനഞ്ഹി പഠമമേവ ഖീരദന്താ നാമ ഉട്ഠഹന്തി, ന തേ ഥിരാ. തേസു പന പതിതേസു പുന ദന്താ ഉട്ഠഹന്തി, തേ പഠമമേവ സേതാ ഹോന്തി, ജരാവാതേന പന പഹടകാലേ കാളകാ ഹോന്തി. കേസാ പന പഠമമേവ തമ്ബാപി ഹോന്തി കാളകാപി സേതകാപി. ഛവി പന സലോഹിതകാ ഹോതി. വഡ്ഢന്താനം വഡ്ഢന്താനം ഓദാതാനം ഓദാതഭാവോ, കാളകാനം കാളകഭാവോ പഞ്ഞായതി. ജരാവാതേന പഹടകാലേ ച വലിം ഗണ്ഹാതി. സബ്ബമ്പി സസ്സം വപിതകാലേ സേതം ഹോതി, പച്ഛാ നീലം. ജരാവാതേന പന പഹടകാലേ പണ്ഡരം ഹോതി. അമ്ബങ്കുരേനാപി ദീപേതും വട്ടതി ഏവ. സാ പനേസാ ഖന്ധപരിപാകലക്ഖണാ ജരാ, മരണൂപനയനരസാ, യോബ്ബനവിനാസപച്ചുപട്ഠാനാ. സേസം സബ്ബത്ഥ പാകടമേവ. ഏവം ഭഗവാ ഇദമ്പി സുത്തം അരഹത്തനികൂടേനേവ ദേസേസി, ദേസനാപരിയോസാനേ അയമ്പി ബ്രാഹ്മണോ അരഹത്തേ പതിട്ഠാസി സദ്ധിം അന്തേവാസികസഹസ്സേന. അഞ്ഞേസഞ്ച അനേകസഹസ്സാനം ധമ്മചക്ഖും ഉദപാദി. സേസം വുത്തസദിസമേവ.

സദ്ധമ്മപ്പജ്ജോതികായ ചൂളനിദ്ദേസ-അട്ഠകഥായ

പുണ്ണകമാണവസുത്തനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.