൧൮. പണ്ണാസനിപാതോ

[൫൨൬] ൧. നിളിനികാജാതകവണ്ണനാ

ഉദ്ദയ്ഹതേ ജനപദോതി ഇദം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ പുരാണദുതിയികാപലോഭനം ആരബ്ബ കഥേസി. കഥേന്തോ ച തം ഭിക്ഖും ‘‘കേന ഉക്കണ്ഠാപിതോസീ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘പുരാണദുതിയികായാ’’തി വുത്തേ ‘‘ന ഏസാ ഖോ, ഭിക്ഖു, ഇദാനേവ തവ അനത്ഥകാരികാ, പുബ്ബേപി ത്വം ഏതം നിസ്സായ ഝാനാ പരിഹായിത്വാ മഹാവിനാസം പത്തോ’’തി വത്വാ അതീതം ആഹരി.

അതീതേ ബാരാണസിയം ബ്രഹ്മദത്തേ രജ്ജം കാരേന്തേ ബോധിസത്തോ ഉദിച്ചബ്രാഹ്മണമഹാസാലകുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ വയപ്പത്തോ ഉഗ്ഗഹിതസിപ്പോ ഇസിപബ്ബജ്ജം പബ്ബിജിത്വാ ഝാനാഭിഞ്ഞാ നിബ്ബത്തേത്വാ ഹിമവന്തപദേസേ വാസം കപ്പേസി. അലമ്ബുസാജാതകേ വുത്തനയേനേവ തം പടിച്ച ഏകാ മിഗീ ഗബ്ഭം പടിലഭിത്വാ പുത്തം വിജായി, ‘‘ഇസിസിങ്ഗോ’’ത്വേവസ്സ നാമം അഹോസി. അഥ നം പിതാ വയപ്പത്തം പബ്ബാജേത്വാ കസിണപരികമ്മം ഉഗ്ഗണ്ഹാപേസി. സോ നചിരസ്സേവ ഝാനാഭിഞ്ഞാ ഉപ്പാദേത്വാ ഝാനസുഖേന കീളി, ഘോരതപോ പരമധിതിന്ദ്രിയോ അഹോസി. തസ്സ സീലതേജേന സക്കസ്സ ഭവനം കമ്പി. സക്കോ ആവജ്ജേന്തോ തം കാരണം ഞത്വാ ‘‘ഉപായേനസ്സ സീലം ഭിന്ദിസ്സാമീ’’തി തീണി സംവച്ഛരാനി സകലകാസിരട്ഠേ വുട്ഠിം നിവാരേസി, രട്ഠം അഗ്ഗിദഡ്ഢം വിയ അഹോസി. സസ്സേ അസമ്പജ്ജമാനേ ദുബ്ഭിക്ഖപീളിതാ മനുസ്സാ സന്നിപതിത്വാ രാജങ്ഗണേ ഉപക്കോസിംസു. അഥ നേ രാജാ വാതപാനേ ഠിതോ ‘‘കിം ഏത’’ന്തി പുച്ഛി. ‘‘മഹാരാജ, തീണി സംവച്ഛരാനി ദേവസ്സ അവസ്സന്തത്താ സകലരട്ഠം ഉദ്ദയ്ഹതി, മനുസ്സാ ദുക്ഖിതാ, ദേവം വസ്സാപേഹി, ദേവാ’’തി. രാജാ സീലം സമാദിയിത്വാ ഉപോസഥം ഉപവസന്തോപി വസ്സം വസ്സാപേതും നാസക്ഖി.

തസ്മിം കാലേ സക്കോ അഡ്ഢരത്തസമയേ തസ്സ സിരിഗബ്ഭം പവിസിത്വാ ഏകോഭാസം കത്വാ വേഹാസേ അട്ഠാസി. രാജാ തം ദിസ്വാ ‘‘കോസി ത്വ’’ന്തി പുച്ഛി. ‘‘സക്കോഹമസ്മീ’’തി. ‘‘കേനത്ഥേനാഗതോസീ’’തി? ‘‘വസ്സതി തേ, മഹാരാജ, രട്ഠേ ദേവോ’’തി? ‘‘ന വസ്സതീ’’തി. ‘‘ജാനാസി പനസ്സ അവസ്സനകാരണ’’ന്തി? ‘‘ന ജാനാമി, സക്കാ’’തി. ‘‘മഹാരാജ, ഹിമവന്തപദേസേ ഇസിസിങ്ഗോ നാമ താപസോ പടിവസതി ഘോരതപോ പരമധിതിന്ദ്രിയോ. സോ നിബദ്ധം ദേവേ വസ്സന്തേ കുജ്ഝിത്വാ ആകാസം ഓലോകേസി, തസ്മാ ദേവോ ന വസ്സതീ’’തി. ‘‘ഇദാനി പനേത്ഥ കിം കാതബ്ബ’’ന്തി? ‘‘തസ്സ തപേ ഭിന്നേ ദേവോ വസ്സിസ്സതീ’’തി. ‘‘കോ പനസ്സ തപം ഭിന്ദിതും സമത്ഥോ’’തി? ‘‘ധീതാ തേ, മഹാരാജ, നിളിനികാ സമത്ഥാ, തം പക്കോസാപേത്വാ ‘അസുകട്ഠാനം നാമ ഗന്ത്വാ താപസസ്സ തപം ഭിന്ദാഹീ’തി പേസേഹീ’’തി. ഏവം സോ രാജാനം അനുസാസിത്വാ സകട്ഠാനമേവ അഗമാസി. രാജാ പുനദിവസേ അമച്ചേഹി സദ്ധിം മന്തേത്വാ ധീതരം പക്കോസാപേത്വാ പഠമം ഗാഥമാഹ –

൧. ‘‘ഉദ്ദയ്ഹതേ ജനപദോ, രട്ഠഞ്ചാപി വിനസ്സതി;

ഏഹി നിളിനികേ ഗച്ഛ, തം മേ ബ്രാഹ്മണമാനയാ’’തി.

തത്ഥ തം മേതി തം മമ അനത്ഥകാരിം ബ്രാഹ്മണം അത്തനോ വസം ആനേഹി, കിലേസരതിവസേനസ്സ സീലം ഭിന്ദാഹീതി.

തം സുത്വാ സാ ദുതിയം ഗാഥമാഹ –

൨. ‘‘നാഹം ദുക്ഖക്ഖമാ രാജ, നാഹം അദ്ധാനകോവിദാ;

കഥം അഹം ഗമിസ്സാമി, വനം കുഞ്ജരസേവിത’’ന്തി.

തത്ഥ ദുക്ഖക്ഖമാതി അഹം, മഹാരാജ, ദുക്ഖസ്സ ഖമാ ന ഹോമി, അദ്ധാനമ്പി ന ജാനാമി, സാഹം കഥം ഗമിസ്സാമീതി.

തതോ രാജാ ദ്വേ ഗാഥായോ അഭാസി –

൩. ‘‘ഫീതം ജനപദം ഗന്ത്വാ, ഹത്ഥിനാ ച രഥേന ച;

ദാരുസങ്ഘാടയാനേന, ഏവം ഗച്ഛ നിളിനികേ.

൪. ‘‘ഹത്ഥിഅസ്സരഥേ പത്തീ, ഗച്ഛേവാദായ ഖത്തിയേ;

തവേവ വണ്ണരൂപേന, വസം തമാനയിസ്സസീ’’തി.

തത്ഥ ദാരുസങ്ഘാടയാനേനാതി, അമ്മ, നിളിനികേ ന ത്വം പദസാ ഗമിസ്സസി, ഫീതം പന സുഭിക്ഖം ഖേമം അത്തനോ ജനപദം ഹത്ഥിവാഹനേഹി ച രഥവാഹനേഹി ച ഗന്ത്വാ തതോ പരമ്പി അജ്ഝോകാസേ പടിച്ഛന്നേന വയ്ഹാദിനാ ഉദകട്ഠാനേ നാവാസങ്ഖാതേന ദാരുസങ്ഘാടയാനേന ഗച്ഛ. വണ്ണരൂപേനാതി ഏവം അകിലമമാനാ ഗന്ത്വാ തവ വണ്ണേന ചേവ രൂപസമ്പദായ ച തം ബ്രാഹ്മണം അത്തനോ വസം ആനയിസ്സസീതി.

ഏവം സോ ധീതരാ സദ്ധിം അകഥേതബ്ബമ്പി രട്ഠപരിപാലനം നിസ്സായ കഥേസി. സാപി ‘‘സാധൂ’’തി സമ്പടിച്ഛി. അഥസ്സാ സബ്ബം ദാതബ്ബയുത്തകം ദത്വാ അമച്ചേഹി സദ്ധിം ഉയ്യോജേസി. അമച്ചാ തം ആദായ പച്ചന്തം പത്വാ തത്ഥ ഖന്ധാവാരം നിവാസാപേത്വാ രാജധീതരം ഉക്ഖിപാപേത്വാ വനചരകേന ദേസിതേന മഗ്ഗേന ഹിമവന്തം പവിസിത്വാ പുബ്ബണ്ഹസമയേ തസ്സ അസ്സമപദസ്സ സമീപം പാപുണിംസു. തസ്മിം ഖണേ ബോധിസത്തോ പുത്തം അസ്സമപദേ നിവാസാപേത്വാ സയം ഫലാഫലത്ഥായ അരഞ്ഞം പവിട്ഠോ ഹോതി. വനചരകോ സയം അസ്സമം അഗന്ത്വാ തസ്സ പന ദസ്സനട്ഠാനേ ഠത്വാ നിളിനികായ തം ദസ്സേന്തോ ദ്വേ ഗാഥാ അഭാസി –

൫. ‘‘കദലീധജപഞ്ഞാണോ, ആഭുജീപരിവാരിതോ;

ഏസോ പദിസ്സതി രമ്മോ, ഇസിസിങ്ഗസ്സ അസ്സമോ.

൬. ‘‘ഏസോ അഗ്ഗിസ്സ സങ്ഖാതോ, ഏസോ ധൂമോ പദിസ്സതി;

മഞ്ഞേ നോ അഗ്ഗിം ഹാപേതി, ഇസിസിങ്ഗോ മഹിദ്ധികോ’’തി.

തത്ഥ കദലീസങ്ഖാതാ ധജാ പഞ്ഞാണം അസ്സാതി കദലീധജപഞ്ഞാണോ. ആഭുജീപരിവാരിതോതി ഭുജപത്തവനപരിക്ഖിത്തോ. സങ്ഖാതോതി ഏസോ അഗ്ഗി അസ്സ ഇസിസിങ്ഗസ്സ ഝാനേന സങ്ഖാതോ പച്ചക്ഖഗതോ ജലതി. മഞ്ഞേ നോ അഗ്ഗിന്തി അഗ്ഗിം നോ ഹാപേതി ജുഹതി പരിചരതീതി മഞ്ഞാമി.

അമച്ചാപി ബോധിസത്തസ്സ അരഞ്ഞം പവിട്ഠവേലായ അസ്സമം പരിവാരേത്വാ ആരക്ഖം ഠപേത്വാ രാജധീതരം ഇസിവേസം ഗാഹാപേത്വാ സുവണ്ണചീരകേന നിവാസനപാരുപനം കത്വാ സബ്ബാലങ്കാരേഹി അലങ്കരിത്വാ തന്തുബദ്ധം ചിത്തഗേണ്ഡുകം ഗാഹാപേത്വാ അസ്സമപദം പേസേത്വാ സയം ബഹി രക്ഖന്താ അട്ഠംസു. സാ തേന ഗേണ്ഡുകേന കീളന്തീ ചങ്കമകോടിയം ഓതരി. തസ്മിം ഖണേ ഇസിസിങ്ഗോ പണ്ണസാലദ്വാരേ പാസാണഫലകേ നിസിന്നോ ഹോതി. സോ തം ആഗച്ഛന്തിം ദിസ്വാ ഭീതതസിതോ ഉട്ഠായ പണ്ണസാലം പവിസിത്വാ അട്ഠാസി. സാപിസ്സ പണ്ണസാലദ്വാരം ഗന്ത്വാ കീളിയേവ. സത്ഥാ തഞ്ച തതോ ഉത്തരി ച അത്ഥം പകാസേന്തോ തിസ്സോ ഗാഥാ അഭാസി –

൭. ‘‘തഞ്ച ദിസ്വാന ആയന്തിം, ആമുത്തമണികുണ്ഡലം;

ഇസിസിങ്ഗോ പാവിസി ഭീതോ, അസ്സമം പണ്ണഛാദനം.

൮. ‘‘അസ്സമസ്സ ച സാ ദ്വാരേ, ഗേണ്ഡുകേനസ്സ കീളതി;

വിദംസയന്തീ അങ്ഗാനി, ഗുയ്ഹം പകാസിതാനി ച.

൯. ‘‘തഞ്ച ദിസ്വാന കീളന്തിം, പണ്ണസാലഗതോ ജടീ;

അസ്സമാ നിക്ഖമിത്വാന, ഇദം വചനമബ്രവീ’’തി.

തത്ഥ ഗേണ്ഡുകേനസ്സാതി അസ്സ ഇസിസിങ്ഗസ്സ അസ്സമദ്വാരേ ഗേണ്ഡുകേന കീളതി. വിദംസയന്തീതി ദസ്സേന്തീ. ഗുയ്ഹം പകാസിതാനി ചാതി ഗുയ്ഹഞ്ച രഹസ്സങ്ഗം പകാസിതാനി ച പാകടാനി മുഖഹത്ഥാദീനി. അബ്രവീതി സോ കിര പണ്ണസാലായ ഠത്വാ ചിന്തേസി – ‘‘സചായം യക്ഖോ ഭവേയ്യ, പണ്ണസാലം പവിസിത്വാ മം മുരുമുരാപേത്വാ ഖാദേയ്യ, നായം യക്ഖോ, താപസോ ഭവിസ്സതീ’’തി അസ്സമാ നിക്ഖമിത്വാ പുച്ഛന്തോ ഗാഥമാഹ –

൧൦. ‘‘അമ്ഭോ കോ നാമ സോ രുക്ഖോ, യസ്സ തേവംഗതം ഫലം;

ദൂരേപി ഖിത്തം പച്ചേതി, ന തം ഓഹായ ഗച്ഛതീ’’തി.

തത്ഥ യസ്സ തേവംഗതം ഫലന്തി യസ്സ തവ രുക്ഖസ്സ ഏവംഗതികം മനോരമം ഫലം. കോ നാമ സോ രുക്ഖോതി ചിത്രഗേണ്ഡുകസ്സ അദിട്ഠപുബ്ബത്താ ‘‘രുക്ഖഫലേന തേന ഭവിതബ്ബ’’ന്തി മഞ്ഞമാനോ ഏവം പുച്ഛതി.

അഥസ്സ സാ രുക്ഖം ആചിക്ഖന്തീ ഗാഥമാഹ –

൧൧. ‘‘അസ്സമസ്സ മമ ബ്രഹ്മേ, സമീപേ ഗന്ധമാദനേ;

ബഹവോ താദിസാ രുക്ഖാ, യസ്സ തേവംഗതം ഫലം;

ദൂരേപി ഖിത്തം പച്ചേതി, ന മം ഓഹായ ഗച്ഛതീ’’തി.

തത്ഥ സമീപേ ഗന്ധമാദനേതി ഗന്ധമാദനപബ്ബതേ മമ അസ്സമസ്സ സമീപേ. യസ്സ തേവംഗതന്തി യസ്സ ഏവംഗതം, ത-കാരോ ബ്യഞ്ജനസന്ധികരോതി.

ഇതി സാ മുസാവാദം അഭാസി. ഇതരോപി സദ്ദഹിത്വാ ‘‘താപസോ ഏസോ’’തി സഞ്ഞായ പടിസന്ഥാരം കരോന്തോ ഗാഥമാഹ –

൧൨. ‘‘ഏതൂ ഭവം അസ്സമിമം അദേതു, പജ്ജഞ്ച ഭക്ഖഞ്ച പടിച്ഛ ദമ്മി;

ഇദമാസനം അത്ര ഭവം നിസീദതു, ഇതോ ഭവം മൂലഫലാനി ഭുഞ്ജതൂ’’തി.

തത്ഥ അസ്സമിമന്തി അസ്സമം ഇമം ഭവം പവിസതു. അദേതൂതി യഥാസന്നിഹിതം ആഹാരം പരിഭുഞ്ജതു. പജ്ജന്തി പാദബ്ഭഞ്ജനം. ഭക്ഖന്തി മധുരഫലാഫലം. പടിച്ഛാതി പടിഗ്ഗണ്ഹ. ഇദമാസനന്തി പവിട്ഠകാലേ ഏവമാഹ.

തസ്സാ പണ്ണസാലം പവിസിത്വാ കട്ഠത്ഥരണേ നിസീദന്തിയാ സുവണ്ണചീരകേ ദ്വിധാ ഗതേ സരീരം അപ്പടിച്ഛന്നം അഹോസി. താപസോ മാതുഗാമസരീരസ്സ അദിട്ഠപുബ്ബത്താ തം ദിസ്വാ ‘‘വണ്ണോ ഏസോ’’തി സഞ്ഞായ ഏവമാഹ –

൧൩. ‘‘കിം തേ ഇദം ഊരൂനമന്തരസ്മിം, സുപിച്ഛിതം കണ്ഹരിവപ്പകാസതി;

അക്ഖാഹി മേ പുച്ഛിതോ ഏതമത്ഥം, കോസേ നു തേ ഉത്തമങ്ഗം പവിട്ഠ’’ന്തി.

തത്ഥ സുപിച്ഛിതന്തി ദ്വിന്നം ഊരൂനം സമാഗമകാലേ സുഫുസിതം സിപ്പിപുടമുഖസണ്ഠാനം. സുഭലക്ഖണേന ഹി അസമന്നാഗതായ തം ഠാനം ആവാടധാതുകം ഹോതി, സമന്നാഗതായ അബ്ഭുന്നതം സിപ്പിപുടമുഖസണ്ഠാനം. കണ്ഹരിവപ്പകാസതീതി ഉഭോസു പസ്സേസു കാളകം വിയ ഖായതി. കോസേ നു തേ ഉത്തമങ്ഗം പവിട്ഠന്തി തവ ഉത്തമങ്ഗം ലിങ്ഗസണ്ഠാനം ന പഞ്ഞായതി, കിം നു തം തവ സരീരസങ്ഖാതേ കോസേ പവിട്ഠന്തി പുച്ഛതി.

അഥ നം സാ വഞ്ചയന്തീ ഗാഥാദ്വയമാഹ –

൧൪. ‘‘അഹം വനേ മൂലഫലേസനം ചരം, ആസാദയിം അച്ഛം സുഘോരരൂപം;

സോ മം പതിത്വാ സഹസാജ്ഝപത്തോ, പനുജ്ജ മം അബ്ബഹി ഉത്തമങ്ഗം.

൧൫. ‘‘സ്വായം വണോ ഖജ്ജതി കണ്ഡുവായതി, സബ്ബഞ്ച കാലം ന ലഭാമി സാതം;

പഹോ ഭവം കണ്ഡുമിമം വിനേതും, കുരുതം ഭവം യാചിതോ ബ്രാഹ്മണത്ഥ’’ന്തി.

തത്ഥ ആസാദയിന്തി ഘട്ടേസിം, ആഗച്ഛന്തം ദിസ്വാ ലേഡ്ഡുനാ പഹരിന്തി അത്ഥോ. പതിത്വാതി ഉപധാവിത്വാ. സഹസാജ്ഝപ്പത്തോതി മമം സഹസാ അജ്ഝപ്പത്തോ സമ്പത്തോ. പനുജ്ജാതി അഥ മം പോതേത്വാ. അബ്ബഹീതി മുഖേന മമ ഉത്തമങ്ഗം ലുഞ്ചിത്വാ പക്കാമി, തതോ പട്ഠായ ഇമസ്മിം ഠാനേ വണോ ജാതോ. സ്വായന്തി സോ അയം തതോ പട്ഠായ മയ്ഹം വണോ ഖജ്ജതി ചേവ കണ്ഡുവഞ്ച കരോതി, തപ്പച്ചയാ സാഹം സബ്ബകാലം കായികചേതസികസുഖം ന ലഭാമി. പഹോതി പഹു സമത്ഥോ. ബ്രാഹ്മണത്ഥന്തി ഭവം മയാ യാചിതോ ഇമം ബ്രാഹ്മണസ്സ അത്ഥം കരോതു, ഇദം മേ ദുക്ഖം ഹരാഹീതി വദതി.

സോ തസ്സാ മുസാവാദം ‘‘സഭാവോ’’തി സദ്ദഹിത്വാ ‘‘സചേ തേ ഏവം സുഖം ഹോതി, കരിസ്സാമീ’’തി തം പദേസം ഓലോകേത്വാ അനന്തരം ഗാഥമാഹ –

൧൬. ‘‘ഗമ്ഭീരരൂപോ തേ വണോ സലോഹിതോ, അപൂതികോ വണഗന്ധോ മഹാ ച;

കരോമി തേ കിഞ്ചി കസായയോഗം, യഥാ ഭവം പരമസുഖീ ഭവേയ്യാ’’തി.

തത്ഥ സലോഹിതോതി രത്തോഭാസോ. അപൂതികോതി പൂതിമംസരഹിതോ. വണഗന്ധോതി ഥോകം ദുഗ്ഗന്ധോ. കസായയോഗന്തി അഹം കേചി രുക്ഖകസായേ ഗഹേത്വാ തവ ഏകം കസായയോഗം കരോമീതി.

തതോ നിളിനികാ ഗാഥമാഹ

൧൭. ‘‘ന മന്തയോഗാ ന കസായയോഗാ, ന ഓസധാ ബ്രഹ്മചാരി കമന്തി;

യം തേ മുദു തേന വിനേഹി കണ്ഡും, യഥാ അഹം പരമസുഖീ ഭവേയ്യ’’ന്തി.

തത്ഥ കമന്തീതി, ഭോ ബ്രഹ്മചാരി, ഇമസ്മിം മമ വണേ നേവ മന്തയോഗാ, ന കസായയോഗാ, ന പുപ്ഫഫലാദീനി ഓസധാനി കമന്തി, അനേകവാരം കതേഹിപി തേഹി ഏതസ്സ ഫാസുകഭാവോ ന ഭൂതപുബ്ബോ. യം പന തേ ഏതം മുദു അങ്ഗജാതം, തേന ഘട്ടിയമാനസ്സേവ തസ്സ കണ്ഡു ന ഹോതി, തസ്മാ തേന വിനേഹി കണ്ഡുന്തി.

സോ ‘‘സച്ചം ഏസോ ഭണതീ’’തി സല്ലക്ഖേത്വാ ‘‘മേഥുനസംസഗ്ഗേന സീലം ഭിജ്ജതി, ഝാനം അന്തരധായതീ’’തി അജാനന്തോ മാതുഗാമസ്സ അദിട്ഠപുബ്ബത്താ മേഥുനധമ്മസ്സ ച അജാനനഭാവേന ‘‘ഭേസജ്ജ’’ന്തി വദന്തിയാ തായ മേഥുനം പടിസേവി. താവദേവസ്സ സീലം ഭിജ്ജി, ഝാനം പരിഹായി. സോ ദ്വേ തയോ വാരേ സംസഗ്ഗം കത്വാ കിലന്തോ ഹുത്വാ നിക്ഖമിത്വാ സരം ഓരുയ്ഹ ന്ഹത്വാ പടിപ്പസ്സദ്ധദരഥോ ആഗന്ത്വാ പണ്ണസാലായം നിസീദിത്വാ പുനപി തം ‘‘താപസോ’’തി മഞ്ഞമാനോ വസനട്ഠാനം പുച്ഛന്തോ ഗാഥമാഹ –

൧൮. ‘‘ഇതോ നു ഭോതോ കതമേന അസ്സമോ, കച്ചി ഭവം അഭിരമസി അരഞ്ഞേ;

കച്ചി നു തേ മൂലഫലം പഹൂതം, കച്ചി ഭവന്തം ന വിഹിംസന്തി വാളാ’’തി.

തത്ഥ കതമേനാതി ഇതോ കതമേന ദിസാഭാഗേന ഭോതോ അസ്സമോ. ഭവന്തി ആലപനമേതം.

തതോ നിളിനികാ ചതസ്സോ ഗാഥായോ അഭാസി –

൧൯. ‘‘ഇതോ ഉജും ഉത്തരായം ദിസായം, ഖേമാ നദീ ഹിമവതാ പഭാവീ;

തസ്സാ തീരേ അസ്സമോ മയ്ഹ രമ്മോ, അഹോ ഭവം അസ്സമം മയ്ഹം പസ്സേ.

൨൦. ‘‘അമ്ബാ ച സാലാ തിലകാ ച ജമ്ബുയോ, ഉദ്ദാലകാ പാടലിയോ ച ഫുല്ലാ;

സമന്തതോ കിമ്പുരിസാഭിഗീതം, അഹോ ഭവം അസ്സമം മയ്ഹം പസ്സേ.

൨൧. ‘‘താലാ ച മൂലാ ച ഫലാ ച മേത്ഥ, വണ്ണേന ഗന്ധേന ഉപേതരൂപം;

തം ഭൂമിഭാഗേഹി ഉപേതരൂപം, അഹോ ഭവം അസ്സമം മയ്ഹം പസ്സേ.

൨൨. ‘‘ഫലാ ച മൂലാ ച പഹൂതമേത്ഥ, വണ്ണേന ഗന്ധേന രസേനുപേതാ;

ആയന്തി ച ലുദ്ദകാ തം പദേസം, മാ മേ തതോ മൂലഫലം അഹാസു’’ന്തി.

തത്ഥ ഉത്തരായന്തി ഉത്തരായ. ഖേമാതി ഏവംനാമികാ നദീ. ഹിമവതാ പഭാവീതി ഹിമവന്തതോ പവത്തതി. അഹോതി പത്ഥനത്ഥേ നിപാതോ. ഉദ്ദാലകാതി വാതഘാതകാ. കിമ്പുരിസാഭിഗീതന്തി സമന്തതോ പരിവാരേത്വാ മധുരസദ്ദേന ഗായന്തേഹി കിമ്പുരിസേഹി അഭിഗീതം. താലാ ച മൂലാ ച ഫലാ ച മേത്ഥാതി ഏത്ഥ മമ അസ്സമേ പാസാദികാ താലരുക്ഖാ ച തേസഞ്ഞേവ വണ്ണഗന്ധാദിസമ്പന്നാ കന്ദസങ്ഖാതാ മൂലാ ച ഫലാ ച. പഹൂതമേത്ഥാതി നാനാരുക്ഖഫലാ ച രുക്ഖവല്ലിമൂലാ ച പഹൂതാ ഏത്ഥ. മാ മേ തതോതി തം മമ അസ്സമപദം സമ്ബഹുലാ ലുദ്ദകാ ആഗച്ഛന്തി, മയാ ചേത്ഥ ആഹരിത്വാ ഠപിതം ബഹു മധുരസമൂലഫലാഫലം അത്ഥി, തേ മയി ചിരായന്തേ മൂലഫലാഫലം ഹരേയ്യും. തേ തതോ മമ മൂലഫലാഫലം മാ ഹരിംസു, തസ്മാ സചേപി മയാ സദ്ധിം ആഗന്തുകാമോ, ഏഹി, നോ ചേ, അഹം ഗമിസ്സാമീതി ആഹ.

തം സുത്വാ താപസോ യാവ പിതു ആഗമനാ അധിവാസാപേതും ഗാഥമാഹ –

൨൩. ‘‘പിതാ മമം മൂലഫലേസനം ഗതോ, ഇദാനി ആഗച്ഛതി സായകാലേ;

ഉഭോവ ഗച്ഛാമസേ അസ്സമം തം, യാവ പിതാ മൂലഫലതോ ഏതൂ’’തി.

തത്ഥ ഉഭോവ ഗച്ഛാമസേതി മമ പിതു ആരോചേത്വാ ഉഭോവ ഗമിസ്സാമ.

തതോ സാ ചിന്തേസി – ‘‘അയം താവ അരഞ്ഞേവ വഡ്ഢിതഭാവേന മമ ഇത്ഥിഭാവം ന ജാനാതി, പിതാ പനസ്സ മം ദിസ്വാവ ജാനിത്വാ ‘ത്വം ഇധ കിം കരോസീ’തി കാജകോടിയാ പഹരിത്വാ സീസമ്പി മേ ഭിന്ദേയ്യ, തസ്മിം അനാഗതേയേവ മയാ ഗന്തും വട്ടതി, ആഗമനകമ്മമ്പി മേ നിട്ഠിത’’ന്തി. സാ തസ്സ ആഗമനൂപായം ആചിക്ഖന്തീ ഇതരം ഗാഥമാഹ –

൨൪. ‘‘അഞ്ഞേ ബഹൂ ഇസയോ സാധുരൂപാ, രാജീസയോ അനുമഗ്ഗേ വസന്തി;

തേയേവ പുച്ഛേസി മമസ്സമം തം, തേ തം നയിസ്സന്തി മമം സകാസേ’’തി.

തത്ഥ രാജീസയോതി, സമ്മ, മയാ ന സക്കാ ചിരായിതും, അഞ്ഞേ പന സാധുസഭാവാ രാജിസയോ ച ബ്രാഹ്മണിസയോ ച അനുമഗ്ഗേ മമ അസ്സമമഗ്ഗപസ്സേ വസന്തി, അഹം തേസം ആചിക്ഖിത്വാ ഗമിസ്സാമി, ത്വം തേ പുച്ഛേയ്യാസി, തേ തം മമ സന്തികം നയിസ്സന്തീതി.

ഏവം സാ അത്തനോ പലായനൂപായം കത്വാ പണ്ണസാലതോ നിക്ഖമിത്വാ തം ഓലോകേന്തമേവ ‘‘ത്വം നിവത്താ’’തി വത്വാ ആഗമനമഗ്ഗേനേവ അമച്ചാനം സന്തികം അഗമാസി. തേ തം ഗഹേത്വാ ഖന്ധാവാരം ഗന്ത്വാ അനുപുബ്ബേന ബാരാണസിം പാപുണിംസു. സക്കോപി തം ദിവസമേവ തുസ്സിത്വാ സകലരട്ഠേ ദേവം വസ്സാപേസി, തതോ സുഭിക്ഖം ജനപദം അഹോസി. ഇസിസിങ്ഗതാപസസ്സപി തായ പക്കന്തമത്തായ ഏവ കായേ ഡാഹോ ഉപ്പജ്ജി. സോ കമ്പന്തോ പണ്ണസാലം പവിസിത്വാ വാകചീരം പാരുപിത്വാ സോചന്തോ നിപജ്ജി. ബോധിസത്തോ സായം ആഗന്ത്വാ പുത്തം അപസ്സന്തോ ‘‘കഹം നു ഖോ ഗതോ’’തി കാജം ഓതാരേത്വാ പണ്ണസാലം പവിസിത്വാ തം നിപന്നകം ദിസ്വാ ‘‘താത, കിം കരോസീ’’തി പിട്ഠിം പരിമജ്ജന്തോ തിസ്സോ ഗാഥാ അഭാസി –

൨൫. ‘‘ന തേ കട്ഠാനി ഭിന്നാനി, ന തേ ഉദകമാഭതം;

അഗ്ഗീപി തേ ന ഹാപിതോ, കിം നു മന്ദോവ ഝായസി.

൨൬. ‘‘ഭിന്നാനി കട്ഠാനി ഹുതോ ച അഗ്ഗി, തപനീപി തേ സമിതാ ബ്രഹ്മചാരീ;

പീഠഞ്ച മയ്ഹം ഉദകഞ്ച ഹോതി, രമസി തുവം ബ്രഹ്മഭൂതോ പുരത്ഥാ.

൨൭. ‘‘അഭിന്നകട്ഠോസി അനാഭതോദകോ, അഹാപിതഗ്ഗീസി അസിദ്ധഭോജനോ;

ന മേ തുവം ആലപസീ മമജ്ജ, നട്ഠം നു കിം ചേതസികഞ്ച ദുക്ഖ’’ന്തി.

തത്ഥ ഭിന്നാനീതി അരഞ്ഞതോ ഉദ്ധടാനി. ന ഹാപിതോതി ന ജലിതോ. ഭിന്നാനീതി പുബ്ബേ തയാ മമാഗമനവേലായ കട്ഠാനി ഉദ്ധടാനേവ ഹോന്തി. ഹുതോ ച അഗ്ഗീതി അഗ്ഗി ച ഹുതോ ഹോതി. തപനീതി വിസിബ്ബനഅഗ്ഗിസങ്ഖാതാ തപനീപി തേ സമിതാവ സയമേവ സംവിദഹിതാവ ഹോതി. പീഠന്തി മമ ആസനത്ഥായ പീഠഞ്ച പഞ്ഞത്തമേവ ഹോതി. ഉദകഞ്ചാതി പാദധോവനഉദകമ്പി ഉപട്ഠാപിതമേവ ഹോതി. ബ്രഹ്മഭൂതോതി തുവമ്പി ഇതോ പുരത്ഥാ സേട്ഠഭൂതോ ഇമസ്മിം അസ്സമേ അഭിരമസി. അഭിന്നകട്ഠോസീതി സോ ദാനി അജ്ജ അനുദ്ധടകട്ഠോസി. അസിദ്ധഭോജനോതി ന തേ കിഞ്ചി അമ്ഹാകം കന്ദമൂലം വാ പണ്ണം വാ സേദിതം. മമജ്ജാതി, മമ പുത്ത, അജ്ജ ന മേ ത്വം ആലപസി. നട്ഠം നു കിന്തി കിം നു തേ നട്ഠം വാ, കിം ചേതസികം വാ ദുക്ഖം, അക്ഖാഹി മേ നിപന്നകാരണന്തി പുച്ഛതി.

സോ പിതു വചനം സുത്വാ തം കാരണം കഥേന്തോ ആഹ –

൨൮. ‘‘ഇധാഗമാ ജടിലോ ബ്രഹ്മചാരീ, സുദസ്സനേയ്യോ സുതനൂ വിനേതി;

നേവാതിദീഘോ ന പനാതിരസ്സോ, സുകണ്ഹകണ്ഹച്ഛദനേഹി ഭോതോ.

൨൯. ‘‘അമസ്സുജാതോ അപുരാണവണ്ണീ, ആധാരരൂപഞ്ച പനസ്സ കണ്ഠേ;

ദ്വേ യമാ ഗണ്ഡാ ഉരേ സുജാതാ, സുവണ്ണതിന്ദുകനിഭാ പഭസ്സരാ.

൩൦. ‘‘മുഖഞ്ച തസ്സ ഭുസദസ്സനേയ്യം, കണ്ണേസു ലമ്ബന്തി ച കുഞ്ചിതഗ്ഗാ;

തേ ജോതരേ ചരതോ മാണവസ്സ, സുത്തഞ്ച യം സംയമനം ജടാനം.

൩൧. ‘‘അഞ്ഞാ ച തസ്സ സംയമാനി ചതസ്സോ, നീലാ പീതാ ലോഹിതികാ ച സേതാ;

താ പിംസരേ ചരതോ മാണവസ്സ, തിരിടിസങ്ഘാരിവ പാവുസമ്ഹി.

൩൨. ‘‘ന മിഖലം മുഞ്ജമയം ധാരേതി, ന സന്ഥരേ നോ പന പബ്ബജസ്സ;

താ ജോതരേ ജഘനന്തരേ വിലഗ്ഗാ, സതേരതാ വിജ്ജുരിവന്തലിക്ഖേ.

൩൩. ‘‘അഖീലകാനി ച അവണ്ടകാനി, ഹേട്ഠാ നഭ്യാ കടിസമോഹിതാനി;

അഘട്ടിതാ നിച്ചകീളം കരോന്തി, ഹം താത കിംരുക്ഖഫലാനി താനി.

൩൪. ‘‘ജടാ ച തസ്സ ഭുസദസ്സനേയ്യാ, പരോസതം വേല്ലിതഗ്ഗാ സുഗന്ധാ;

ദ്വേധാ സിരോ സാധു വിഭത്തരൂപോ, അഹോ നു ഖോ മയ്ഹ തഥാ ജടാസ്സു.

൩൫. ‘‘യദാ ച സോ പകിരതി താ ജടായോ, വണ്ണേന ഗന്ധേന ഉപേതരൂപാ;

നീലുപ്പലം വാതസമേരിതംവ, തഥേവ സംവാതി പനസ്സമോ അയം.

൩൬. ‘‘പങ്കോ ച തസ്സ ഭുസദസ്സനേയ്യോ, നേതാദിസോ യാദിസോ മയ്ഹം കായേ;

സോ വായതി ഏരിതോ മാലുതേന, വനം യഥാ അഗ്ഗഗിമ്ഹേ സുഫുല്ലം.

൩൭. ‘‘നിഹന്തി സോ രുക്ഖഫലം പഥബ്യാ, സുചിത്തരൂപം രുചിരം ദസ്സനേയ്യം;

ഖിത്തഞ്ച തസ്സ പുനരേഹി ഹത്ഥം, ഹം താത കിംരുക്ഖഫലം നു ഖോ തം.

൩൮. ‘‘ദന്താ ച തസ്സ ഭുസദസ്സനേയ്യാ, സുദ്ധാ സമാ സങ്ഖവരൂപപന്നാ;

മനോ പസാദേന്തി വിവരിയമാനാ, ന ഹി നൂന സോ സാകമഖാദി തേഹി.

൩൯. ‘‘അകക്കസം അഗ്ഗളിതം മുഹും മുദും, ഉജും അനുദ്ധതം അചപലമസ്സ ഭാസിതം;

രുദം മനുഞ്ഞം കരവീകസുസ്സരം, ഹദയങ്ഗമം രഞ്ജയതേവ മേ മനോ.

൪൦. ‘‘ബിന്ദുസ്സരോ നാതിവിസട്ഠവാക്യോ, ന നൂന സജ്ഝായമതിപ്പയുത്തോ;

ഇച്ഛാമി ഭോ തം പുനദേവ ദട്ഠും, മിത്തോ ഹി മേ മാണവോഹു പുരത്ഥാ.

൪൧. ‘‘സുസന്ധി സബ്ബത്ഥ വിമട്ഠിമം വണം, പുഥൂ സുജാതം ഖരപത്തസന്നിഭം;

തേനേവ മം ഉത്തരിയാന മാണവോ, വിവരിതം ഊരും ജഘനേന പിളയി.

൪൨. ‘‘തപന്തി ആഭന്തി വിരോചരേ ച, സതേരതാ വിജ്ജുരിവന്തലിക്ഖേ;

ബാഹാ മുദൂ അഞ്ജനലോമസാദിസാ, വിചിത്രവട്ടങ്ഗുലികാസ്സ സോഭരേ.

൪൩. ‘‘അകക്കസങ്ഗോ ന ച ദീഘലോമോ, നഖാസ്സ ദീഘാ അപി ലോഹിതഗ്ഗാ;

മുദൂഹി ബാഹാഹി പലിസ്സജന്തോ, കല്യാണരൂപോ രമയം ഉപട്ഠഹി.

൪൪. ‘‘ദുമസ്സ തൂലൂപനിഭാ പഭസ്സരാ, സുവണ്ണകമ്ബുതലവട്ടസുച്ഛവി;

ഹത്ഥാ മുദൂ തേഹി മം സമ്ഫുസിത്വാ, ഇതോ ഗതോ തേന മം ദഹന്തി താത.

൪൫. ‘‘ന നൂന സോ ഖാരിവിധം അഹാസി, ന നൂന സോ കട്ഠാനി സയം അഭഞ്ജി;

ന നൂന സോ ഹന്തി ദുമേ കുഠാരിയാ, ന ഹിസ്സ ഹത്ഥേസു ഖിലാനി അത്ഥി.

൪൬. ‘‘അച്ഛോ ച ഖോ തസ്സ വണം അകാസി, സോ മംബ്രവി ‘സുഖിതം മം കരോഹി’;

താഹം കരിം തേന മമാസി സോഖ്യം, സോ ചബ്രവി ‘സുഖിതോസ്മീ’തി ബ്രഹ്മേ.

൪൭. ‘‘അയഞ്ച തേ മാലുവപണ്ണസന്ഥതാ, വികിണ്ണരൂപാവ മയാ ച തേന ച;

കിലന്തരൂപാ ഉദകേ രമിത്വാ, പുനപ്പുനം പണ്ണകുടിം വജാമ.

൪൮. ‘‘ന മജ്ജ മന്താ പടിഭന്തി താത, ന അഗ്ഗിഹുത്തം നപി യഞ്ഞതന്തം;

ന ചാപി തേ മൂലഫലാനി ഭുഞ്ജേ, യാവ ന പസ്സാമി തം ബ്രഹ്മചാരിം.

൪൯. ‘‘അദ്ധാ പജാനാസി തുവമ്പി താത, യസ്സം ദിസം വസതേ ബ്രഹ്മചാരീ;

തം മം ദിസം പാപയ താത ഖിപ്പം, മാ തേ അഹം അമരിമസ്സമമ്ഹി.

൫൦. ‘‘വിചിത്രഫുല്ലഞ്ഹി വനം സുതം മയാ, ദിജാഭിഘുട്ഠം ദിജസങ്ഘസേവിതം;

തം മം വനം പാപയ താത ഖിപ്പം, പുരാ തേ പാണം വിജഹാമി അസ്സമേ’’തി.

തത്ഥ ഇധാഗമാതി, താത, ഇമം അസ്സമപദം ആഗതോ. സുദസ്സനേയ്യോതി സുട്ഠു ദസ്സനേയ്യോ. സുതനൂതി സുട്ഠു തനുകോ നാതികിസോ നാതിഥൂലോ. വിനേതീതി അത്തനോ സരീരപ്പഭായ അസ്സമപദം ഏകോഭാസം വിയ വിനേതി പൂരേതി. സുകണ്ഹകണ്ഹച്ഛദനേഹി ഭോതോതി, താത, തസ്സ ഭോതോ സുകണ്ഹേഹി കണ്ഹച്ഛദനേഹി ഭമരവണ്ണേഹി കേസേഹി സുകണ്ഹസീസം സുമജ്ജിതമണിമയം വിയ ഖായതി. അമസ്സൂജാതോതി ന താവസ്സ മസ്സു ജായതി, തരുണോയേവ. അപുരാണവണ്ണീതി അചിരപബ്ബജിതോ. ആധാരരൂപഞ്ച പനസ്സ കണ്ഠേതി കണ്ഠേ ച പനസ്സ അമ്ഹാകം ഭിക്ഖാഭാജനട്ഠപനം പത്താധാരസദിസം പിളന്ധനം അത്ഥീതി മുത്താഹാരം സന്ധായ വദതി. ഗണ്ഡാതി ഥനേ സന്ധായാഹ. ഉരേ സുജാതാതി ഉരമ്ഹി സുജാതാ. ‘‘ഉരതോ’’തിപി പാഠോ. പഭസ്സരാതി പഭാസമ്പന്നാ. ‘‘പഭാസരേ’’തിപി പാഠോ, ഓഭാസന്തീതി അത്ഥോ.

ഭുസദസ്സനേയ്യന്തി അതിവിയ ദസ്സനീയം. കുഞ്ചിതഗ്ഗാതി സീഹകുണ്ഡലം സന്ധായ വദതി. സുത്തഞ്ചാതി യം തസ്സ ജടാബന്ധനസുത്തം, തമ്പി ജോതതി പഭം മുഞ്ചതി. ‘‘സംയമാനി ചതസ്സോ’’തി ഇമിനാ മണിസുവണ്ണപവാളരജതമയാനി ചത്താരി പിളന്ധനാനി ദസ്സേതി. താ പിംസരേതി താനി പിളന്ധനാനി പാവുസമ്ഹി പവുട്ഠേ ദേവേ തിരിടിസങ്ഘാ വിയ വിരവന്തി. മിഖലന്തി മേഖലം, അയമേവ വാ പാഠോ. ഇദം നിവത്ഥകഞ്ചനചീരകം സന്ധായാഹ. ന സന്ഥരേതി ന വാകേ. ഇദം വുത്തം ഹോതി – താത, യഥാ മയം തിണമയം വാ വാകമയം വാ ചീരകം ധാരേമ, ന തഥാ സോ, സോ പന സുവണ്ണചീരകം ധാരേതീതി. അഖീലകാനീതി അതചാനി നിപ്പണ്ണാനി. കടിസമോഹിതാനീതി കടിയം ബദ്ധാനി. നിച്ചകീളം കരോന്തീതി അഘട്ടിതാനിപി നിച്ചകാലം കീളായന്തി. ഹം, താതാതി ഹമ്ഭോ, താത. കിം രുക്ഖഫലാനി താനീതി താനി തസ്സ മാണവസ്സ സുത്താരുള്ഹാനി കടിയം ബദ്ധാനി കതരരുക്ഖഫലാനി നാമാതി മണിസങ്ഘാടിം സന്ധായാഹ.

ജടാതി ജടാമണ്ഡലാകാരേന ബദ്ധരതനമിസ്സകകേസവട്ടിയോ സന്ധായാഹ. വേല്ലിതഗ്ഗാതി കുഞ്ചിതഗ്ഗാ. ദ്വേധാസിരോതി തസ്സ സീസം ദ്വേധാ കത്വാ ബദ്ധാനം ജടാനം വസേന സുട്ഠു വിഭത്തരൂപം. തഥാതി യഥാ തസ്സ മാണവസ്സ ജടാ, തഥാ തുമ്ഹേഹി മമ ന ബദ്ധാ, അഹോ വത മമപി തഥാ അസ്സൂതി പത്ഥേന്തോ ആഹ. ഉപേതരൂപാതി ഉപേതസഭാവാ. വാതസമേരിതംവാതി യഥാ നാമ നീലുപ്പലം വാതേന സമീരിതം, തഥേവ അയം ഇമസ്മിം വനസണ്ഡേ അസ്സമോ സംവാതി. നേതാദിസോതി, താത, യാദിസോ മമ കായേ പങ്കോ, നേതാദിസോ തസ്സ സരീരേ. സോ ഹി ദസ്സനീയോ ചേവ സുഗന്ധോ ച. അഗ്ഗഗിമ്ഹേതി വസന്തസമയേ.

നിഹന്തീതി പഹരതി. കിം രുക്ഖഫലം നു ഖോ തന്തി കതരരുക്ഖസ്സ നു ഖോ തം ഫലം. സങ്ഖവരൂപപന്നാതി സുധോതസങ്ഖപടിഭാഗാ. ന ഹി നൂന സോ സാകമഖാദി തേഹീതി ന നൂന സോ മാണവോ മയം വിയ തേഹി ദന്തേഹി രുക്ഖപണ്ണാനി ചേവ മൂലഫലാഫലാനി ച ഖാദി. അമ്ഹാകഞ്ഹി താനി ഖാദന്താനം സബലാ പണ്ണവണ്ണാ ദന്താതി ദീപേതി.

അകക്കസന്തി, താത, തസ്സ ഭാസിതം അഫരുസം അഗളിതം, പുനപ്പുനം വദന്തസ്സാപി മധുരതായ മുഹും മുദും, അപമുസ്സതായ ഉജും, അവിക്ഖിത്തതായ അനുദ്ധടം, പതിട്ഠിതതായ അചപലം. രുദന്തി ഭാസമാനസ്സ സരസങ്ഖാതം രുദമ്പി മനോഹരം കരവീകസ്സ വിയ സുസ്സരം സുമധുരം. രഞ്ജയതേവാതി മമ മനോ രഞ്ജതിയേവ. ബിന്ദുസ്സരോതി പിണ്ഡിതസ്സരോ. മാണവോഹൂതി സോ ഹി മാണവോ പുരത്ഥാ മമ മിത്തോ അഹു.

സുസന്ധി സബ്ബത്ഥ വിമട്ഠിമം വണന്തി താത തസ്സ മാണവസ്സ ഊരൂനം അന്തരേ ഏകം വണം അത്ഥി, തം സുസന്ധി സുഫുസിതം സിപ്പിപുടമുഖസദിസം, സബ്ബത്ഥ വിമട്ഠം സമന്തതോ മട്ഠം. പുഥൂതി മഹന്തം. സുജാതന്തി സുസണ്ഠിതം. ഖരപത്തസന്നിഭന്തി സുപുപ്ഫിതപദുമമകുളസന്നിഭം. ഉത്തരിയാനാതി ഉത്തരിത്വാ അവത്ഥരിത്വാ. പിളയീതി പീളേസി. തപന്തീതി തസ്സ മാണവസ്സ സരീരതോ നിച്ഛരന്താ സുവണ്ണവണ്ണരംസിയോ ജലന്തി ഓഭാസന്തി വിരോചന്തി ച. ബാഹാതി ബാഹാപിസ്സ മുദൂ. അഞ്ജനലോമസാദിസാതി അഞ്ജനസദിസേഹി ലോമേഹി സമന്നാഗതാ. വിചിത്രവട്ടങ്ഗുലികാസ്സ സോഭരേതി ഹത്ഥാപിസ്സ വരലക്ഖണവിചിത്രാഹി പവാലങ്കുരസദിസാഹി വട്ടങ്ഗുലീഹി സമന്നാഗതാ സോഭന്തി.

അകക്കസങ്ഗോതി കച്ഛുപീളകാദിരഹിതഅങ്ഗപച്ചങ്ഗോ. രമയം ഉപട്ഠഹീതി മം രമയന്തോ ഉപട്ഠഹി പരിചരി. തൂലൂപനിഭാതി മുദുഭാവസ്സ ഉപമാ. സുവണ്ണകമ്ബുതലവട്ടസുച്ഛവീതി സുവണ്ണമയം ആദാസതലം വിയ വട്ടാ ച സുച്ഛവി ച, പരിമണ്ഡലതലാ ചേവ സുന്ദരച്ഛവി ചാതി അത്ഥോ. സമ്ഫുസിത്വാതി സുട്ഠു ഫുസിത്വാ അത്തനോ ഹത്ഥസമ്ഫസ്സം മമ സരീരേ ഫരാപേത്വാ. ഇതോ ഗതോതി മമ ഓലോകേന്തസ്സേവ ഇതോ ഗതോ. തേന മം ദഹന്തീതി തേന തസ്സ ഹത്ഥസമ്ഫസ്സേന ഇദാനി മം ദഹന്തി. തഥാ ഹി തസ്സ ഗതകാലതോ പട്ഠായ മമ സരീരേ ഡാഹോ ഉട്ഠിതോ, തേനമ്ഹി ദോമനസ്സപ്പത്തോ നിപന്നോതി.

ന നൂന സോ ഖാരിവിധന്തി, താത, നൂന സോ മാണവോ ന ഖാരിഭാരം ഉക്ഖിപിത്വാ വിചരി. ഖിലാനീതി കിലാനി, ‘‘അയമേവ വാ പാഠോ. സോഖ്യന്തി സുഖം. മാലുവപണ്ണസന്ഥതാ വികിണ്ണരൂപാവാതി, താത, അയം തവ മാലുവപണ്ണസന്ഥതാ അജ്ജ മയാ ച തേന ച അഞ്ഞമഞ്ഞം പരാമസനാലിങ്ഗനവസേന പരിവത്തന്തേഹി വികിണ്ണാ വിയ ആകുലബ്യാകുലാ ജാതാ. പുനപ്പുനം പണ്ണകുടിം വജാമാതി, താത, അഹഞ്ച സോ ച അഭിരമിത്വാ കിലന്തരൂപാ പണ്ണസാലതോ നിക്ഖമിത്വാ ഉദകം പവിസിത്വാ രമിത്വാ വിഗതദരഥാ പുനപ്പുനം ഇമമേവ കുടിം പവിസാമാതി വദതി.

ന മജ്ജ മന്താതി അജ്ജ മമ തസ്സ ഗതകാലതോ പട്ഠായ നേവ മന്താ പടിഭന്തി ന ഉപട്ഠഹന്തി ന രുച്ചന്തി. ന അഗ്ഗിഹുത്തം നപി യഞ്ഞതന്തന്തി മഹാബ്രഹ്മുനോ ആരാധനത്ഥായ കത്തബ്ബഹോമവിധൂപനാദിയഞ്ഞകിരിയാപി മേ ന പടിഭാതി ന ഉപട്ഠാതി ന രുച്ചതി. ന ചാപി തേതി തയാ ആഭതമൂലഫലാഫലാനിപി ന ഭുഞ്ജാമി. യസ്സം ദിസന്തി യസ്സം ദിസായം. വനന്തി തസ്സ മാണവസ്സ അസ്സമം പരിവാരേത്വാ ഠിതവനന്തി.

തസ്സേവം വിലപന്തസ്സ തം വിലാപം സുത്വാ മഹാസത്തോ ‘‘ഏകായ ഇത്ഥിയാ ഇമസ്സ സീലം ഭിന്നം ഭവിസ്സതീ’’തി ഞത്വാ തം ഓവദന്തോ ഛ ഗാഥായോ അഭാസി –

൫൧. ‘‘ഇമസ്മാഹം ജോതിരസേ വനമ്ഹി, ഗന്ധബ്ബദേവച്ഛരസങ്ഘസേവിതേ;