൩. വിജ്ജാസുത്തവണ്ണനാ

൪൦. തതിയേ പുബ്ബങ്ഗമാതി സഹജാതവസേന, ഉപനിസ്സയവസേന ചാതി ദ്വീഹി ആകാരേഹി പുബ്ബങ്ഗമാ പുരസ്സരാ പധാനകാരണം. ന ഹി അവിജ്ജായ വിനാ അകുസലുപ്പത്തി അത്ഥി. സമാപത്തിയാതി സമാപജ്ജനായ സഭാവപടിലാഭായ, പവത്തിയാതി അത്ഥോ. തത്ഥ അകുസലപ്പവത്തിയാ ആദീനവപ്പടിച്ഛാദനേന അയോനിസോമനസികാരസ്സ പച്ചയഭാവേന അപ്പഹീനഭാവേന ച അകുസലധമ്മാനം ഉപനിസ്സയഭാവോ ദിസ്സതി.

ഏവം ബ്യാധിമരണാദിദുക്ഖസ്സ അധിട്ഠാനഭാവതോ സബ്ബാപി ഗതിയോ ഇധ ദുഗ്ഗതിയോ. അഥ വാ രാഗാദികിലേസേഹി ദൂസിതാ ഗതിയോ കായവചീചിത്താനം പവത്തിയോതി ദുഗ്ഗതിയോ, കായവചീമനോദുച്ചരിതാനി. അസ്മിം ലോകേതി ഇധ ലോകേ മനുസ്സഗതിയം വാ. പരമ്ഹി ചാതി തതോ അഞ്ഞാസു ഗതീസു. അവിജ്ജാമൂലികാ സബ്ബാതി താ സബ്ബാപി ദുച്ചരിതസ്സ വിപത്തിയോ വുത്തനയേന അവിജ്ജാപുബ്ബങ്ഗമത്താ അവിജ്ജാമൂലികാ ഏവ. ഇച്ഛാലോഭസമുസ്സയാതി അസമ്പത്തവിസയപരിയേസനലക്ഖണായ ഇച്ഛായ, സമ്പത്തവിസയലുബ്ഭനലക്ഖണേന ലോഭേന ച സമുസ്സിതാ ഉപചിതാതി ഇച്ഛാലോഭസമുസ്സയാ.

യതോതി യസ്മാ അവിജ്ജാഹേതു അവിജ്ജായ നിവുതോ ഹുത്വാ. പാപിച്ഛോതി അവിജ്ജായ പടിച്ഛാദിതത്താ പാപിച്ഛതായ ആദീനവേ അപസ്സന്തോ അസന്തഗുണസമ്ഭാവനവസേന കോഹഞ്ഞാദീനി കരോന്തോ പാപിച്ഛോ, ലോഭേനേവ അത്രിച്ഛതാപി ഗഹിതാതി ദട്ഠബ്ബാ. അനാദരോതി ലോകാധിപതിനോ ഓത്തപ്പസ്സ അഭാവേന സബ്രഹ്മചാരീസു ആദരരഹിതോ. തതോതി തസ്മാ അവിജ്ജാപാപിച്ഛതാഅഹിരികാനോത്തപ്പഹേതു. പസവതീതി കായദുച്ചരിതാദിഭേദം പാപം ഉപചിനതി. അപായം തേന ഗച്ഛതീതി തേന തഥാ പസുതേന പാപേന നിരയാദിഭേദം അപായം ഗച്ഛതി ഉപപജ്ജതി.

തസ്മാതി യസ്മാ ഏതേ ഏവം സബ്ബദുച്ചരിതമൂലഭൂതാ സബ്ബദുഗ്ഗതിപരിക്കിലേസഹേതുഭൂതാ ച അവിജ്ജാദയോ, തസ്മാ ഇച്ഛഞ്ച, ലോഭഞ്ച, അവിജ്ജഞ്ച, ചസദ്ദേന അഹിരികാനോത്തപ്പഞ്ച വിരാജയം സമുച്ഛേദവസേന പജഹം. കഥം വിരാജേതീതി ആഹ? വിജ്ജം ഉപ്പാദയന്തി, വിപസ്സനാപടിപാടിയാ ച, മഗ്ഗപടിപാടിയാ ച, ഉസ്സക്കിത്വാ അരഹത്തമഗ്ഗവിജ്ജം അത്തനോ സന്താനേ ഉപ്പാദയന്തോ. സബ്ബാ ദുഗ്ഗതിയോതി സബ്ബാപി ദുച്ചരിതസങ്ഖാതാ ദുഗ്ഗതിയോ, വട്ടദുക്ഖസ്സ വാ അധിട്ഠാനഭാവതോ ദുക്ഖാ, സബ്ബാ പഞ്ചപി ഗതിയോ ജഹേ പജഹേയ്യ സമതിക്കമേയ്യ. കിലേസവട്ടപ്പഹാനേനേവ ഹി കമ്മവട്ടം വിപാകവട്ടഞ്ച പഹീനം ഹോതീതി.

തതിയസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

പഠമഭാണവാരവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.