൪. അനാഥപിണ്ഡികസേട്ഠിവത്ഥു

പാപോപി പസ്സതീ ഭദ്രന്തി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ അനാഥപിണ്ഡികം ആരബ്ഭ കഥേസി.

അനാഥപിണ്ഡികോ ഹി വിഹാരമേവ ഉദ്ദിസ്സ ചതുപണ്ണാസകോടിധനം ബുദ്ധസാസനേ വികിരിത്വാ സത്ഥരി ജേതവനേ വിഹരന്തേ ദേവസികം തീണി മഹാഉപട്ഠാനാനി ഗച്ഛതി, ഗച്ഛന്തോ ച ‘‘കിം നു ഖോ ആദായ ആഗതോതി സാമണേരാ വാ ദഹരാ വാ ഹത്ഥമ്പി മേ ഓലോകേയ്യു’’ന്തി തുച്ഛഹത്ഥോ നാമ ന ഗതപുബ്ബോ. പാതോവ ഗച്ഛന്തോ യാഗും ഗാഹാപേത്വാവ ഗച്ഛതി, കതപാതരാസോ സപ്പിനവനീതാദീനി ഭേസജ്ജാനി. സായന്ഹസമയേ മാലാഗന്ധവിലേപനവത്ഥാദീനി ഗാഹാപേത്വാ ഗച്ഛതി. ഏവം നിച്ചകാലമേവ ദിവസേ ദിവസേ ദാനം ദത്വാ സീലം രക്ഖതി. അപരഭാഗേ ധനം പരിക്ഖയം ഗച്ഛതി. വോഹാരൂപജീവിനോപിസ്സ ഹത്ഥതോ അട്ഠാരസകോടിധനം ഇണം ഗണ്ഹിംസു, കുലസന്തകാപിസ്സ അട്ഠാരസഹിരഞ്ഞകോടിയോ, നദീതീരേ നിദഹിത്വാ ഠപിതാ ഉദകേന കൂലേ ഭിന്നേ മഹാസമുദ്ദം പവിസിംസു. ഏവമസ്സ അനുപുബ്ബേന ധനം പരിക്ഖയം അഗമാസി. സോ ഏവംഭൂതോപി സങ്ഘസ്സ ദാനം ദേതിയേവ, പണീതം പന കത്വാ ദാതും ന സക്കോതി.

സോ ഏകദിവസം സത്ഥാരാ ‘‘ദീയതി പന തേ, ഗഹപതി, കുലേ ദാന’’ന്തി വുത്തേ ‘‘ദീയതി, ഭന്തേ, തഞ്ച ഖോ കണാജകം ബിലങ്ഗദുതിയ’’ന്തി ആഹ. അഥ നം സത്ഥാ, ‘‘ഗഹപതി, ‘ലൂഖം ദാനം ദേമീ’തി മാ ചിന്തയി. ചിത്തസ്മിഞ്ഹി പണീതേ ബുദ്ധാദീനം ദിന്നദാനം ലൂഖം നാമ നത്ഥി, അപിച ത്വം അട്ഠന്നം അരിയപുഗ്ഗലാനം ദാനം ദേസി, അഹം പന വേലാമകാലേ സകലജമ്ബുദീപം ഉന്നങ്ഗലം കത്വാ മഹാദാനം പവത്തയമാനോപി തിസരണഗതമ്പി കഞ്ചി നാലത്ഥം, ദക്ഖിണേയ്യാ നാമ ഏവം ദുല്ലഭാ. തസ്മാ ‘ലൂഖം മേ ദാന’ന്തി മാ ചിന്തയീ’’തി വത്വാ വേലാമസുത്തമസ്സ (അ. നി. ൯.൨൦) കഥേസി. അഥസ്സ ദ്വാരകോട്ഠകേ അധിവത്ഥാ ദേവതാ സത്ഥരി ചേവ സത്ഥുസാവകേസു ച ഗേഹം പവിസന്തേസു തേസം തേജേന സണ്ഠാതും അസക്കോന്തീ, ‘‘യഥാ ഇമേ ഇമം ഗേഹം ന പവിസന്തി, തഥാ ഗഹപതിം പരിഭിന്ദിസ്സാമീ’’തി തം വത്തുകാമാപി ഇസ്സരകാലേ കിഞ്ചി വത്തും നാസക്ഖി, ഇദാനി ‘‘പനായം ദുഗ്ഗതോ ഗണ്ഹിസ്സതി മേ വചന’’ന്തി രത്തിഭാഗേ സേട്ഠിസ്സ സിരിഗബ്ഭം പവിസിത്വാ ആകാസേ അട്ഠാസി. അഥ സേട്ഠി നം ദിസ്വാ ‘‘കോ ഏസോ’’തി ആഹ. അഹം തേ മഹാസേട്ഠി ചതുത്ഥദ്വാരകോട്ഠകേ അധിവത്ഥാ ദേവതാ, തുയ്ഹം ഓവാദദാനത്ഥായ ആഗതാതി. തേന ഹി ഓവദേഹീതി. മഹാസേട്ഠി തയാ പച്ഛിമകാലം അനോലോകേത്വാവ സമണസ്സ ഗോതമസ്സ സാസനേ ബഹും ധനം വിപ്പകിണ്ണം, ഇദാനി ദുഗ്ഗതോ ഹുത്വാപി തം ന മുഞ്ചസിയേവ, ഏവം വത്തമാനോ കതിപാഹേനേവ ഘാസച്ഛാദനമത്തമ്പി ന ലഭിസ്സസി, കിം തേ സമണേന ഗോതമേന, അതിപരിച്ചാഗതോ ഓരമിത്വാ കമ്മന്തേ പയോജേന്തോ കുടുമ്ബം സണ്ഠാപേഹീതി. അയം മേ തയാ ദിന്നഓവാദോതി. ആമ, സേട്ഠീതി. ഗച്ഛ, നാഹം താദിസീനം സതേനപി സഹസ്സേനപി സതസഹസ്സേനപി സക്കാ കമ്പേതും, അയുത്തം തേ വുത്തം, കം തയാ മമ ഗേഹേ വസമാനായ, സീഘം സീഘം മേ ഘരാ നിക്ഖമാഹീതി. സാ സോതാപന്നസ്സ അരിയസാവകസ്സ വചനം സുത്വാ ഠാതും അസക്കോന്തീ ദാരകേ ആദായ നിക്ഖമി, നിക്ഖമിത്വാ ച പന അഞ്ഞത്ഥ വസനട്ഠാനം അലഭമാനാ ‘‘സേട്ഠിം ഖമാപേത്വാ തത്ഥേവ വസിസ്സാമീ’’തി നഗരപരിഗ്ഗാഹകം ദേവപുത്തം ഉപസങ്കമിത്വാ അത്തനാ കതാപരാധം ആചിക്ഖിത്വാ ‘‘ഏഹി, മം സേട്ഠിസ്സ സന്തികം നേത്വാ ഖമാപേത്വാ വസനട്ഠാനം ദാപേഹീ’’തി ആഹ. സോ ‘‘അയുത്തം തയാ വുത്തം, നാഹം തസ്സ സന്തികം ഗന്തും ഉസ്സഹാമീ’’തി തം പടിക്ഖിപി. സാ ചതുന്നം മഹാരാജാനം സന്തികം ഗന്ത്വാ തേഹിപി പടിക്ഖിത്താ സക്കം ദേവരാജാനം ഉപസങ്കമിത്വാ തം പവത്തിം ആചിക്ഖിത്വാ, ‘‘അഹം, ദേവ, വസനട്ഠാനം അലഭമാനാ ദാരകേ ഹത്ഥേന ഗഹേത്വാ അനാഥാ വിചരാമി, വസനട്ഠാനം മേ ദാപേഹീ’’തി സുട്ഠുതരം യാചി.

അഥ നം സോ ‘‘അഹമ്പി തവ കാരണാ സേട്ഠിം വത്തും ന സക്ഖിസ്സാമി, ഏകം പന തേ ഉപായം കഥേസ്സാമീ’’തി ആഹ. സാധു, ദേവ, കഥേഹീതി. ഗച്ഛ, സേട്ഠിനോ ആയുത്തകവേസം ഗഹേത്വാ സേട്ഠിസ്സ ഹത്ഥതോ പണ്ണം ആരോപേത്വാ വോഹാരൂപജീവീഹി ഗഹിതം അട്ഠാരസകോടിധനം അത്തനോ ആനുഭാവേന സോധേത്വാ തുച്ഛഗബ്ഭേ പൂരേത്വാ മഹാസമുദ്ദം പവിട്ഠം അട്ഠാരസകോടിധനം അത്ഥി, അഞ്ഞമ്പി അസുകട്ഠാനേ നാമ അസ്സാമികം അട്ഠാരസകോടിധനം അത്ഥി, തം സബ്ബം സംഹരിത്വാ തസ്സ തുച്ഛഗബ്ഭേ പൂരേത്വാ ദണ്ഡകമ്മം കത്വാ ഖമാപേഹീതി. സാ ‘‘സാധു, ദേവാ’’തി വുത്തനയേനേവ തം സബ്ബം കത്വാ പുന തസ്സ സിരിഗബ്ഭം ഓഭാസയമാനാ ആകാസേ ഠത്വാ ‘‘കോ ഏസോ’’തി വുത്തേ അഹം തേ ചതുത്ഥദ്വാരകോട്ഠകേ അധിവത്ഥാ അന്ധബാലദേവതാ, മയാ അന്ധബാലതായ യം തുമ്ഹാകം സന്തികേ കഥിതം, തം മേ ഖമഥ. സക്കസ്സ ഹി മേ വചനേന ചതുപണ്ണാസകോടിധനം സംഹരിത്വാ തുച്ഛഗബ്ഭപൂരണം ദണ്ഡകമ്മം കതം, വസനട്ഠാനം അലഭമാനാ കിലമാമീതി. അനാഥപിണ്ഡികോ ചിന്തേസി – ‘‘അയം ദേവതാ ‘ദണ്ഡകമ്മഞ്ച മേ കത’ന്തി വദതി, അത്തനോ ച ദോസം പടിജാനാതി, സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ നം ദസ്സേസ്സാമീ’’തി. സോ തം സത്ഥു സന്തികം നേത്വാ തായ കതകമ്മം സബ്ബം ആരോചേസി. ദേവതാ സത്ഥു പാദേസു സിരസാ നിപതിത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, യം മയാ അന്ധബാലതായ തുമ്ഹാകം ഗുണേ അജാനിത്വാ പാപകം വചനം വുത്തം, തം മേ ഖമഥാ’’തി സത്ഥാരം ഖമാപേത്വാ മഹാസേട്ഠിം ഖമാപേസി. സത്ഥാ കല്യാണപാപകാനം കമ്മാനം വിപാകവസേന സേട്ഠിഞ്ചേവ ദേവതഞ്ച ഓവദന്തോ ‘‘ഇധ, ഗഹപതി, പാപപുഗ്ഗലോപി യാവ പാപം ന പച്ചതി, താവ ഭദ്രമ്പി പസ്സതി. യദാ പനസ്സ പാപം പച്ചതി, തദാ പാപമേവ പസ്സതി. ഭദ്രപുഗ്ഗലോപി യാവ ഭദ്രം ന പച്ചതി, താവ പാപാനി പസ്സതി. യദാ പനസ്സ ഭദ്രം പച്ചതി, തദാ ഭദ്രമേവ പസ്സതീ’’തി വത്വാ അനുസന്ധിം ഘടേത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി –

൧൧൯. ‘‘പാപോപി പസ്സതീ ഭദ്രം, യാവ പാപം ന പച്ചതി;

യദാ ച പച്ചതീ പാപം, അഥ പാപോ പാപാനി പസ്സതി.

൧൨൦. ‘‘ഭദ്രോപി പസ്സതീ പാപം, യാവ ഭദ്രം ന പച്ചതി;

യദാ ച പച്ചതീ ഭദ്രം, അഥ ഭദ്രോ ഭദ്രാനി പസ്സതീ’’തി.

തത്ഥ പാപോതി കായദുച്ചരിതാദിനാ പാപകമ്മേന യുത്തപുഗ്ഗലോ. സോപി ഹി പുരിമസുചരിതാനുഭാവേന നിബ്ബത്തം സുഖം അനുഭവമാനോ ഭദ്രമ്പി പസ്സതി. യാവ പാപം ന പച്ചതീതി യാവസ്സ തം പാപകമ്മം ദിട്ഠധമ്മേ വാ സമ്പരായേ വാ വിപാകം ന ദേതി. യദാ പനസ്സ തം ദിട്ഠധമ്മേ വാ സമ്പരായേ വാ വിപാകം ദേതി, അഥ ദിട്ഠധമ്മേ വിവിധാ കമ്മകാരണാ, സമ്പരായേ ച അപായദുക്ഖം അനുഭോന്തോ സോ പാപോ പാപാനിയേവ പസ്സതി. ദുതിയഗാഥായപി കായസുചരിതാദിനാ ഭദ്രകമ്മേന യുത്തോ ഭദ്രോ. സോപി ഹി പുരിമദുച്ചരിതാനുഭാവേന നിബ്ബത്തം ദുക്ഖം അനുഭവമാനോ പാപം പസ്സതി. യാവ ഭദ്രം ന പച്ചതീതി യാവസ്സ തം ഭദ്രം കമ്മം ദിട്ഠധമ്മേ വാ സമ്പരായേ വാ വിപാകം ന ദേതി. യദാ പന തം വിപാകം ദേതി, അഥ ദിട്ഠധമ്മേ ലാഭസക്കാരാദിസുഖം, സമ്പരായേ ച ദിബ്ബസമ്പത്തിസുഖം അനുഭവമാനോ സോ ഭദ്രോ ഭദ്രാനിയേവ പസ്സതീതി.

ദേസനാവസാനേ സാ ദേവതാ സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠഹി, സമ്പത്തപരിസായപി സാത്ഥികാ ധമ്മദേസനാ അഹോസീതി.

അനാഥപിണ്ഡികസേട്ഠിവത്ഥു ചതുത്ഥം.