൧൧. തയോജനവത്ഥു

ന അന്തലിക്ഖേതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ തയോ ജനേ ആരബ്ഭ കഥേസി.

സത്ഥരി കിര ജേതവനേ വിഹരന്തേ സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ സത്ഥു ദസ്സനത്ഥായ ആഗച്ഛന്താ ഏകം ഗാമം പിണ്ഡായ പവിസിംസു. ഗാമവാസിനോ തേ സമ്പത്തേ ആദായ ആസനസാലായ നിസീദാപേത്വാ യാഗുഖജ്ജകം ദത്വാ പിണ്ഡപാതവേലം ആഗമയമാനാ ധമ്മം സുണന്താ നിസീദിംസു. തസ്മിം ഖണേ ഭത്തം പചിത്വാ സൂപബ്യഞ്ജനം ധൂപയമാനായ ഏകിസ്സാ ഇത്ഥിയാ ഭാജനതോ അഗ്ഗിജാലാ ഉട്ഠഹിത്വാ ഛദനം ഗണ്ഹി. തതോ ഏകം തിണകരളം ഉട്ഠഹിത്വാ ജലമാനം ആകാസം പക്ഖന്ദി. തസ്മിം ഖണേ ഏകോ കാകോ ആകാസേന ഗച്ഛന്തോ തത്ഥ ഗീവം പവേസേത്വാ തിണവല്ലിവേഠിതോ ഝായിത്വാ ഗാമമജ്ഝേ പതി. ഭിക്ഖൂ തം ദിസ്വാ ‘‘അഹോ ഭാരിയം കമ്മം, പസ്സഥാവുസോ, കാകേന പത്തം വിപ്പകാരം, ഇമിനാ കതകമ്മം അഞ്ഞത്ര സത്ഥാരാ കോ ജാനിസ്സതി, സത്ഥാരമസ്സ കമ്മം പുച്ഛിസ്സാമാ’’തി ചിന്തേത്വാ പക്കമിംസു.

അപരേസമ്പി ഭിക്ഖൂനം സത്ഥു ദസ്സനത്ഥായ നാവം അഭിരുയ്ഹ ഗച്ഛന്താനം നാവാ സമുദ്ദേ നിച്ചലാ അട്ഠാസി. മനുസ്സാ ‘‘കാളകണ്ണിനാ ഏത്ഥ ഭവിതബ്ബ’’ന്തി സലാകം വിചാരേസും. നാവികസ്സ ച ഭരിയാ പഠമവയേ ഠിതാ ദസ്സനീയാ പാസാദികാ, സലാകാ തസ്സാ പാപുണി. ‘‘സലാകം പുന വിചാരേഥാ’’തി വത്വാ യാവതതിയം വിചാരേസും, തിക്ഖത്തുമ്പി തസ്സാ ഏവ പാപുണി. മനുസ്സാ ‘‘കിം, സാമീ’’തി നാവികസ്സ മുഖം ഓലോകേസും. നാവികോ ‘‘ന സക്കാ ഏകിസ്സാ അത്ഥായ മഹാജനം നാസേതും, ഉദകേ നം ഖിപഥാ’’തി ആഹ. സാ ഗഹേത്വാ ഉദകേ ഖിപിയമാനാ മരണഭയതജ്ജിതാ വിരവം അകാസി. തം സുത്വാ നാവികോ കോ അത്ഥോ ഇമിസ്സാ ആഭരണേഹി നട്ഠേഹി, സബ്ബാഭരണാനി ഓമുഞ്ചിത്വാ ഏകം പിലോതികം നിവാസാപേത്വാ ഛഡ്ഡേഥ നം, അഹം പനേതം ഉദകപിട്ഠേ പ്ലവമാനം ദട്ഠും ന സക്ഖിസ്സാമീ തസ്മാ യഥാ നം അഹം ന പസ്സാമി, തഥാ ഏകം വാലുകകുടം ഗീവായ ബന്ധിത്വാ സമുദ്ദേ ഖിപഥാതി. തേ തഥാ കരിംസു. തമ്പി പതിതട്ഠാനേയേവ മച്ഛകച്ഛപാ വിലുമ്പിംസു. ഭിക്ഖൂ തം പവത്തിം ഞത്വാ ‘‘ഠപേത്വാ സത്ഥാരം കോ അഞ്ഞോ ഏതിസ്സാ ഇത്ഥിയാ കതകമ്മം ജാനിസ്സതി, സത്ഥാരം തസ്സാ കമ്മം പുച്ഛിസ്സാമാ’’തി ഇച്ഛിതട്ഠാനം പത്വാ നാവാതോ ഓരുയ്ഹ പക്കമിംസു.

അപരേപി സത്ത ഭിക്ഖൂ സത്ഥു ദസ്സനത്ഥായ ഗച്ഛന്താ സായം ഏകം വിഹാരം പവിസിത്വാ വസനട്ഠാനം പുച്ഛിംസു. ഏകസ്മിഞ്ച ലേണേ സത്ത മഞ്ചാ ഹോന്തി. തേസം തദേവ ലഭിത്വാ തത്ഥ നിപന്നാനം രത്തിഭാഗേ കൂടാഗാരമത്തോ പാസാണോ പവട്ടമാനോ ആഗന്ത്വാ ലേണദ്വാരം പിദഹി. നേവാസികാ ഭിക്ഖൂ ‘‘മയം ഇമം ലേണം ആഗന്തുകഭിക്ഖൂനം പാപയിമ്ഹാ, അയഞ്ച മഹാപാസാണോ ലേണദ്വാരം പിദഹന്തോ അട്ഠാസി, അപനേസ്സാമ ന’’ന്തി സമന്താ സത്തഹി ഗാമേഹി മനുസ്സേ സന്നിപാതേത്വാ വായമന്താപി ഠാനാ ചാലേതും നാസക്ഖിംസു. അന്തോ പവിട്ഠഭിക്ഖൂപി വായമിംസുയേവ. ഏവം സന്തേപി സത്താഹം പാസാണം ചാലേതും നാസക്ഖിംസു. ആഗന്തുകാ സത്താഹം ഛാതജ്ഝത്താ മഹാദുക്ഖം അനുഭവിംസു. സത്തമേ ദിവസേ പാസാണോ സയമേവ പവട്ടിത്വാ അപഗതോ. ഭിക്ഖൂ നിക്ഖമിത്വാ ‘‘അമ്ഹാകം ഇമം പാപം അഞ്ഞത്ര സത്ഥാരാ കോ ജാനിസ്സതി, സത്ഥാരം പുച്ഛിസ്സാമാ’’തി ചിന്തേത്വാ പക്കമിംസു. തേ പുരിമേഹി സദ്ധിം അന്തരാമഗ്ഗേ സമാഗന്ത്വാ സബ്ബേ ഏകതോവ സത്ഥാരം ഉപസങ്കമിത്വാ വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം നിസിന്നാ സത്ഥാരാ കതപടിസന്ഥാരാ അത്തനാ അത്തനാ ദിട്ഠാനുഭൂതാനി കാരണാനി പടിപാടിയാ പുച്ഛിംസു.

സത്ഥാപി തേസം പടിപാടിയാ ഏവം ബ്യാകാസി – ‘‘ഭിക്ഖവേ, സോ താവ കാകോ അത്തനാ കതകമ്മമേവ അനുഭോസി. അതീതകാലേ ഹി ബാരാണസിയം ഏകോ കസ്സകോ അത്തനോ ഗോണം ദമേന്തോ ദമേതും നാസക്ഖി. സോ ഹിസ്സ ഗോണോ ഥോകം ഗന്ത്വാ നിപജ്ജി, പോഥേത്വാ ഉട്ഠാപിതോപി ഥോകം ഗന്ത്വാ പുനപി തഥേവ നിപജ്ജി. സോ വായമിത്വാ തം ദമേതും അസക്കോന്തോ കോധാഭിഭൂതോ ഹുത്വാ ‘ഇതോ ദാനി പട്ഠായ സുഖം നിപജ്ജിസ്സസീ’തി പലാലപിണ്ഡം വിയ കരോന്തോ പലാലേന തസ്സ ഗീവം പലിവേഠേത്വാ അഗ്ഗിമദാസി, ഗോണോ തത്ഥേവ ഝായിത്വാ മതോ. തദാ, ഭിക്ഖവേ, തേന കാകേന തം പാപകമ്മം കതം. സോ തസ്സ വിപാകേന ദീഘരത്തം നിരയേ പച്ചിത്വാ വിപാകാവസേസേന സത്തക്ഖത്തും കാകയോനിയം നിബ്ബത്തിത്വാ ഏവമേവ ആകാസേ ഝായിത്വാവ മതോ’’തി.

സാപി, ഭിക്ഖവേ, ഇത്ഥീ അത്തനാ കതകമ്മമേവ അനുഭോസി. സാ ഹി അതീതേ ബാരാണസിയം ഏകസ്സ ഗഹപതികസ്സ ഭരിയാ ഉദകഹരണകോട്ടനപചനാദീനി സബ്ബകിച്ചാനി സഹത്ഥേനേവ അകാസി. തസ്സാ ഏകോ സുനഖോ തം ഗേഹേ സബ്ബകിച്ചാനി കുരുമാനം ഓലോകേന്തോവ നിസീദതി. ഖേത്തേ ഭത്തം ഹരന്തിയാ ദാരുപണ്ണാദീനം വാ അത്ഥായ അരഞ്ഞം ഗച്ഛന്തിയാ തായ സദ്ധിംയേവ ഗച്ഛതി. തം ദിസ്വാ ദഹരമനുസ്സാ ‘‘അമ്ഭോ നിക്ഖന്തോ സുനഖലുദ്ദകോ, അജ്ജ മയം മംസേന ഭുഞ്ജിസ്സാമാ’’തി ഉപ്പണ്ഡേന്തി. സാ തേസം കഥായ മങ്കു ഹുത്വാ സുനഖം ലേഡ്ഡുദണ്ഡാദീഹി പഹരിത്വാ പലാപേതി, സുനഖോ നിവത്തിത്വാ പുന അനുബന്ധതി. സോ കിരസ്സാ തതിയേ അത്തഭാവേ ഭത്താ അഹോസി, തസ്മാ സിനേഹം ഛിന്ദിതും ന സക്കോതി. കിഞ്ചാപി ഹി അനമതഗ്ഗേ സംസാരേ ജായാ വാ പതി വാ അഭൂതപുബ്ബാ നാമ നത്ഥി, അവിദൂരേ പന അത്തഭാവേ ഞാതകേസു അധിമത്തോ സിനേഹോ ഹോതി, തസ്മാ സോ സുനഖോ തം വിജഹിതും ന സക്കോതി. സാ തസ്സ കുജ്ഝിത്വാ ഖേത്തം സാമികസ്സ യാഗും ഹരമാനാ രജ്ജും ഉച്ഛങ്ഗേ ഠപേത്വാ അഗമാസി, സുനഖോ തായേവ സദ്ധിം ഗതോ. സാ സാമികസ്സ യാഗും ദത്വാ തുച്ഛകുടം ആദായ ഏകം ഉദകട്ഠാനം ഗന്ത്വാ കുടം വാലുകായ പൂരേത്വാ സമീപേ ഓലോകേത്വാ ഠിതസ്സ സുനഖസ്സ സദ്ദമകാസി. സുനഖോ ‘‘ചിരസ്സം വത മേ അജ്ജ മധുരകഥാ ലദ്ധാ’’തി നങ്ഗുട്ഠം ചാലേന്തോ തം ഉപസങ്കമി. സാ തം ഗീവായം ദള്ഹം ഗഹേത്വാ ഏകായ രജ്ജുകോടിയാ കുടം ബന്ധിത്വാ ഏകം രജ്ജുകോടിം സുനഖസ്സ ഗീവായം ബന്ധിത്വാ കുടം ഉദകാഭിമുഖം പവട്ടേസി. സുനഖോ കുടം അനുബന്ധന്തോ ഉദകേ പതിത്വാ തത്ഥേവ കാലമകാസി. സാ തസ്സ കമ്മസ്സ വിപാകേന ദീഘരത്തം നിരയേ പച്ചിത്വാ വിപാകാവസേസേന അത്തഭാവസതേ വാലുകകുടം ഗീവായം ബന്ധിത്വാ ഉദകേ പക്ഖിത്താ കാലമകാസീതി.

തുമ്ഹേഹിപി, ഭിക്ഖവേ, അത്തനാ കതകമ്മമേവ അനുഭൂതം. അതീതസ്മിഞ്ഹി ബാരാണസിവാസിനോ സത്ത ഗോപാലകദാരകാ ഏകസ്മിം അടവിപദേസേ സത്താഹവാരേന ഗാവിയോ വിചരന്താ ഏകദിവസം ഗാവിയോ വിചാരേത്വാ ആഗച്ഛന്താ ഏകം മഹാഗോധം ദിസ്വാ അനുബന്ധിംസു. ഗോധാ പലായിത്വാ ഏകം വമ്മികം പാവിസി. തസ്സ പന വമ്മികസ്സ സത്ത ഛിദ്ദാനി, ദാരകാ ‘‘മയം ദാനി ഗഹേതും ന സക്ഖിസ്സാമ, സ്വേ ആഗന്ത്വാ ഗണ്ഹിസ്സാമാ’’തി ഏകേകോ ഏകേകം സാഖഭങ്ഗമുട്ഠിം ആദായ സത്തപി ജനാ സത്ത ഛിദ്ദാനി പിദഹിത്വാ പക്കമിംസു. തേ പുനദിവസേ തം ഗോധം അമനസികത്വാ അഞ്ഞസ്മിം പദേസേ ഗാവിയോ വിചാരേത്വാ സത്തമേ ദിവസേ ഗാവിയോ ആദായ ഗച്ഛന്താ തം വമ്മികം ദിസ്വാ സതിം പടിലഭിത്വാ ‘‘കാ നു ഖോ തസ്സാ ഗോധായ പവത്തീ’’തി അത്തനാ അത്തനാ പിദഹിതാനി ഛിദ്ദാനി വിവരിംസു. ഗോധാ ജീവിതേ നിരാലയാ ഹുത്വാ അട്ഠിചമ്മാവസേസാ പവേധമാനാ നിക്ഖമി. തേ തം ദിസ്വാ അനുകമ്പം കത്വാ ‘‘മാ നം മാരേഥ, സത്താഹം ഛിന്നഭത്താ ജാതാ’’തി തസ്സാ പിട്ഠിം പരിമജ്ജിത്വാ ‘‘സുഖേന ഗച്ഛാഹീ’’തി വിസ്സജ്ജേസും. തേ ഗോധായ അമാരിതത്താ നിരയേ താവ ന പച്ചിംസു. തേ പന സത്ത ജനാ ഏകതോ ഹുത്വാ ചുദ്ദസസു അത്തഭാവേസു സത്ത സത്ത ദിവസാനി ഛിന്നഭത്താ അഹേസും. തദാ, ഭിക്ഖവേ, തുമ്ഹേഹി സത്തഹി ഗോപാലകേഹി ഹുത്വാ തം കമ്മം കതന്തി. ഏവം സത്ഥാ തേഹി പുട്ഠപുട്ഠം പഞ്ഹം ബ്യാകാസി.

അഥേകോ ഭിക്ഖു സത്ഥാരം ആഹ – ‘‘കിം പന, ഭന്തേ, പാപകമ്മം കത്വാ ആകാസേ ഉപ്പതിതസ്സപി സമുദ്ദം പക്ഖന്ദസ്സാപി പബ്ബതന്തരം പവിട്ഠസ്സാപി മോക്ഖോ നത്ഥീ’’തി. സത്ഥാ ‘‘ഏവമേതം, ഭിക്ഖവേ, ആകാസാദീസുപി ഏകപദേസോപി നത്ഥി, യത്ഥ ഠിതോ പാപകമ്മതോ മുച്ചേയ്യാ’’തി വത്വാ അനുസന്ധിം ഘടേത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൧൨൭. ‘‘ന അന്തലിക്ഖേ ന സമുദ്ദമജ്ഝേ, ന പബ്ബതാനം വിവരം പവിസ്സ;

ന വിജ്ജതീ സോ ജഗതിപ്പദേസോ, യത്ഥട്ഠിതോ മുച്ചേയ്യ പാപകമ്മാ’’തി.

തസ്സത്ഥോ – സചേ ഹി കോചി ‘‘ഇമിനാ ഉപായേന പാപകമ്മതോ മുച്ചിസ്സാമീ’’തി അന്തലിക്ഖേ വാ നിസീദേയ്യ, ചതുരാസീതിയോജനസഹസ്സഗമ്ഭീരം മഹാസമുദ്ദം വാ പവിസേയ്യ, പബ്ബതന്തരേ വാ നിസീദേയ്യ, നേവ പാപകമ്മതോ മുച്ചേയ്യ. പുരത്ഥിമാദീസു ജഗതിപദേസേസു പഥവീഭാഗേസു ന സോ വാലഗ്ഗമത്തോപി ഓകാസോ അത്ഥി, യത്ഥ ഠിതോ പാപകമ്മതോ മുച്ചിതും സക്കുണേയ്യാതി.

ദേസനാവസാനേ തേ ഭിക്ഖൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസു, സമ്പത്തമഹാജനസ്സാപി സാത്ഥികാ ധമ്മദേസനാ അഹോസീതി.

തയോജനവത്ഥു ഏകാദസമം.