൪. അനത്ഥപുച്ഛകബ്രാഹ്മണവത്ഥു

അത്താ ഹവേതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ അനത്ഥപുച്ഛകം ബ്രാഹ്മണം ആരബ്ഭ കഥേസി.

സോ കിര ബ്രാഹ്മണോ ‘‘കിം നു ഖോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ അത്ഥമേവ ജാനാതി, ഉദാഹു അനത്ഥമ്പി, പുച്ഛിസ്സാമി ന’’ന്തി സത്ഥാരം ഉപസങ്കമിത്വാ പുച്ഛി – ‘‘ഭന്തേ, തുമ്ഹേ അത്ഥമേവ ജാനാഥ മഞ്ഞേ, നോ അനത്ഥ’’ന്തി? ‘‘അത്ഥഞ്ചാഹം, ബ്രാഹ്മണ, ജാനാമി അനത്ഥഞ്ചാ’’തി. ‘‘തേന ഹി മേ അനത്ഥം കഥേഥാ’’തി. അഥസ്സ സത്ഥാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

‘‘ഉസ്സൂരസേയ്യം ആലസ്യം, ചണ്ഡിക്കം ദീഘസോണ്ഡിയം;

ഏകസ്സദ്ധാനഗമനം പരദാരൂപസേവനം;

ഏതം ബ്രാഹ്മണ സേവസ്സു, അനത്ഥം തേ ഭവിസ്സതീ’’തി.

തം സുത്വാ ബ്രാഹ്മണോ സാധുകാരമദാസി ‘‘സാധു സാധു, ഗണാചരിയ, ഗണജേട്ഠക, തുമ്ഹേ അത്ഥഞ്ച ജാനാഥ അനത്ഥഞ്ചാ’’തി. ‘‘ഏവം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, അത്ഥാനത്ഥജാനനകോ നാമ മയാ സദിസോ നത്ഥീ’’തി. അഥസ്സ സത്ഥാ അജ്ഝാസയം ഉപധാരേത്വാ, ‘‘ബ്രാഹ്മണ, കേന കമ്മേന ജീവസീ’’തി പുച്ഛി. ‘‘ജൂതകമ്മേന, ഭോ ഗോതമാ’’തി. ‘‘കിം പന തേ ജയോ ഹോതി പരാജയോ’’തി. ‘‘ജയോപി ഹോതി പരാജയോപീ’’തി വുത്തേ, ‘‘ബ്രാഹ്മണ, അപ്പമത്തകോ ഏസ, പരം ജിനന്തസ്സ ജയോ നാമ ന സേയ്യോ. യോ പന കിലേസജയേന അത്താനം ജിനാതി, തസ്സ ജയോ സേയ്യോ. ന ഹി തം ജയം കോചി അപജയം കാതും സക്കോതീ’’തി വത്വാ അനുസന്ധിം ഘടേത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി –

൧൦൪. ‘‘അത്താ ഹവേ ജിതം സേയ്യോ, യാ ചായം ഇതരാ പജാ;

അത്തദന്തസ്സ പോസസ്സ, നിച്ചം സഞ്ഞതചാരിനോ.

൧൦൫. ‘‘നേവ ദേവോ ന ഗന്ധബ്ബോ, ന മാരോ സഹ ബ്രഹ്മുനാ;

ജിതം അപജിതം കയിരാ, തഥാരൂപസ്സ ജന്തുനോ’’തി.

തത്ഥ ഹവേതി നിപാതോ. ജിതന്തി ലിങ്ഗവിപല്ലാസോ, അത്തനോ കിലേസജയേന അത്താ ജിതോ സേയ്യോതി അത്ഥോ. യാ ചായം ഇതരാ പജാതി യാ പനായം അവസേസാ പജാ ജൂതേന വാ ധനഹരണേന വാ സങ്ഗാമേന വാ ബലാഭിഭവേന വാ ജിതാ ഭവേയ്യ, തം ജിനന്തേന യം ജിതം, ന തം സേയ്യോതി അത്ഥോ. കസ്മാ പന തദേവ ജിതം സേയ്യോ, ഇദം ന സേയ്യോതി? യസ്മാ അത്തദന്തസ്സ…പേ… തഥാരൂപസ്സ ജന്തുനോതി. ഇദം വുത്തം ഹോതി – യസ്മാ ഹി യ്വായം നിക്കിലേസതായ അത്തദന്തോ പോസോ, തസ്സ അത്തദന്തസ്സ കായാദീഹി നിച്ചം സഞ്ഞതചാരിനോ ഏവരൂപസ്സ ഇമേഹി കായസഞ്ഞമാദീഹി സഞ്ഞതസ്സ ജന്തുനോ ദേവോ വാ ഗന്ധബ്ബോ വാ മാരോ വാ ബ്രഹ്മുനാ സഹ ഉട്ഠഹിത്വാ ‘‘അഹമസ്സ ജിതം അപജിതം കരിസ്സാമി, മഗ്ഗഭാവനായ പഹീനേ കിലേസേ പുന ഉപ്പാദേസ്സാമീ’’തി ഘടേന്തോപി വായമന്തോപി യഥാ ധനാദീഹി പരാജിതോ പക്ഖന്തരോ ഹുത്വാ ഇതരേന ജിതം പുന ജിനന്തോ അപജിതം കരേയ്യ, ‘‘ഏവം അപജിതം കാതും നേവ സക്കുണേയ്യാ’’തി.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

അനത്ഥപുച്ഛകബ്രാഹ്മണവത്ഥു ചതുത്ഥം.