൯. അലീനസത്തുചരിയാവണ്ണനാ

൭൪. നവമേ പഞ്ചാലരട്ഠേതി ഏവംനാമകേ ജനപദേ. നഗരവരേ, കപിലായന്തി ‘‘കപിലാ’’തി ഏവംലദ്ധനാമേ ഉത്തമനഗരേ. ‘‘നഗരവരേ’’തി വത്വാ പുന ‘‘പുരുത്തമേ’’തി വചനം തസ്മിം കാലേ ജമ്ബുദീപേ സബ്ബനഗരാനം തസ്സ നഗരസ്സ അഗ്ഗനഗരഭാവദസ്സനത്ഥം. ജയദ്ദിസോ നാമാതി രഞ്ഞാ അത്തനോ പച്ചത്ഥികേ ജിതേ ജാതോ, അത്തനോ വാ പച്ചാമിത്തഭൂതം യക്ഖിനീസങ്ഖാതം ജയദ്ദിസം ജിതോതി ഏവംലദ്ധനാമോ. സീലഗുണമുപാഗതോതി ആചാരസീലഞ്ചേവ ഉസ്സാഹസമ്പത്തിയാദിരാജഗുണഞ്ച ഉപാഗതോ, തേന സമന്നാഗതോതി അത്ഥോ.

൭൫. തസ്സ രഞ്ഞോതി ജയദ്ദിസരാജസ്സ, അഹം പുത്തോ അഹോസിന്തി വചനസേസോ. സുതധമ്മോതി യാവതാ രാജപുത്തേന സോതബ്ബധമ്മോ നാമ, തസ്സ സബ്ബസ്സ സുതത്താ സുതധമ്മോ, ബഹുസ്സുതോതി അത്ഥോ. അഥ വാ സുതധമ്മോതി വിസ്സുതധമ്മോ, ധമ്മചരിയായ സമചരിയായ പകാസോ പഞ്ഞാതോ, ലോകേ പത്ഥടകിത്തിധമ്മോതി അത്ഥോ. അലീനസത്തോതി ഏവംനാമോ. ഗുണവാതി ഉളാരേഹി മഹാപുരിസഗുണേഹി സമന്നാഗതോ. അനുരക്ഖപരിജനോ സദാതി സദ്ധാദിഗുണവിസേസയോഗതോ ചതൂഹി സങ്ഗഹവത്ഥൂഹി സമ്മദേവ സങ്ഗഹണതോ ച സബ്ബകാലം സമ്ഭത്തപരിവാരജനോ.

൭൬. പിതാ മേ മിഗവം ഗന്ത്വാ, പോരിസാദം ഉപാഗമീതി മയ്ഹം പിതാ ജയദ്ദിസരാജാ മിഗവം ചരന്തോ അരഞ്ഞമജ്ഝം ഗന്ത്വാ പോരിസാദം മനുസ്സഖാദകം യക്ഖിനിപുത്തം ഉപഗഞ്ഛി, തേന സമാഗമി.

ജയദ്ദിസരാജാ കിര ഏകദിവസം ‘‘മിഗവം ഗമിസ്സാമീ’’തി തദനുരൂപേന മഹതാ പരിവാരേന കപിലനഗരതോ നിക്ഖമി. തം നിക്ഖന്തമത്തമേവ തക്കസിലാവാസീ നന്ദോ നാമ ബ്രാഹ്മണോ ചതസ്സോ സതാരഹാ ഗാഥാ നാമ കഥേതും ആദായ ഉപസങ്കമിത്വാ അത്തനോ ആഗമനകാരണം രഞ്ഞോ ആരോചേസി. രാജാ ‘‘നിവത്തിത്വാ സുണിസ്സാമീ’’തി തസ്സ വസനഗേഹം പരിബ്ബയഞ്ച ദാപേത്വാ അരഞ്ഞം പവിട്ഠോ ‘‘യസ്സ പസ്സേന മിഗോ പലായതി, തസ്സേവ സോ ഗീവാ’’തി വത്വാ മിഗേ പരിയേസന്തോ വിചരതി. അഥേകോ പസദമിഗോ മഹാജനസ്സ പദസദ്ദേന ആസയതോ നിക്ഖമിത്വാ രഞ്ഞോ അഭിമുഖോ ഗന്ത്വാ പലായി. അമച്ചാ പരിഹാസം കരിംസു. രാജാ തം അനുബന്ധിത്വാ തിയോജനമത്ഥകേ തം പരിക്ഖീണജവം ഠിതം വിജ്ഝിത്വാ പാതേസി. പതിതം ഖഗ്ഗേന ദ്വിധാ കത്വാ അനത്ഥികോപി ‘‘മംസേന മിഗം ഗഹേതും നാസക്ഖീ’’തി വചനമോചനത്ഥം കാജേ കത്വാ ആഗച്ഛന്തോ ഏകസ്സ നിഗ്രോധസ്സ മൂലേ ദബ്ബതിണേസു നിസീദിത്വാ ഥോകം വിസ്സമിത്വാ ഗന്തും ആരഭി.

തേന ച സമയേന തസ്സേവ രഞ്ഞോ ജേട്ഠഭാതാ ജാതദിവസേ ഏവ ഏകായ യക്ഖിനിയാ ഖാദിതും ഗഹിതോ ആരക്ഖമനുസ്സേഹി അനുബദ്ധായ തായ നിദ്ധമനമഗ്ഗേന ഗച്ഛന്തിയാ ഉരേ ഠപിതോ മാതുസഞ്ഞായ മുഖേന ഥനഗ്ഗഹണേന പുത്തസിനേഹം ഉപ്പാദേത്വാ സംവഡ്ഢിയമാനോ തദാഹാരോപയോഗിതായ മനുസ്സമംസം ഖാദന്തോ അനുക്കമേന വുദ്ധിപ്പത്തോ അത്താനം അന്തരധാപനത്ഥം യക്ഖിനിയാ ദിന്നഓസധമൂലാനുഭാവേന അന്തരഹിതോ ഹുത്വാ മനുസ്സമംസം ഖാദിത്വാ ജീവന്തോ തായ യക്ഖിനിയാ മതായ തം ഓസധമൂലം അത്തനോ പമാദേന നാസേത്വാ ദിസ്സമാനരൂപോവ മനുസ്സമംസം ഖാദന്തോ നഗ്ഗോ ഉബ്ബിഗ്ഗവിരൂപദസ്സനോ രാജപുരിസേഹി പസ്സിത്വാ അനുബദ്ധോ പലായിത്വാ അരഞ്ഞം പവിസിത്വാ തസ്സ നിഗ്രോധസ്സ മൂലേ വാസം കപ്പേന്തോ രാജാനം ദിസ്വാ ‘‘ഭക്ഖോസി മേ’’തി ഹത്ഥേ അഗ്ഗഹേസി. തേന വുത്തം ‘‘സോ മേ പിതുമഗ്ഗഹേസി, ഭക്ഖോസി മമ മാ ചലീ’’തിആദി.

തത്ഥ സോ മേ പിതുമഗ്ഗഹേസീതി സോ പോരിസാദോ മമ പിതരം ജയദ്ദിസരാജാനം അത്തനോ നിസിന്നരുക്ഖസമീപമാഗതം ‘‘മമ ഭക്ഖോ ത്വം ആഗതോസി, ഹത്ഥപരിപ്ഫന്ദനാദിവസേന മാ ചലി, ചലന്തമ്പി അഹം തം ഖാദിസ്സാമീ’’തി ഹത്ഥേ അഗ്ഗഹേസി.

൭൭. തസ്സാതി തസ്സ യക്ഖിനിപുത്തസ്സ. തസിതവേധിതോതി ചിത്തുത്രാസേന തസിതോ സരീരപരികമ്പേന വേധിതോ. ഊരുക്ഖമ്ഭോതി ഉഭിന്നം ഊരൂനം ഥദ്ധഭാവോ, യേന സോ തതോ പലായിതും നാസക്ഖി.

മിഗവം ഗഹേത്വാ മുഞ്ചസ്സൂതി ഏത്ഥ മിഗവന്തി മിഗവവസേന ലദ്ധത്താ തം മിഗമംസം ‘‘മിഗവ’’ന്തി ആഹ, ഇമം മിഗമംസം ഗഹേത്വാ മം മുഞ്ചസ്സൂതി അത്ഥോ. സോ ഹി രാജാ നം യക്ഖിനിപുത്തം ദിസ്വാ ഭീതോ ഊരുക്ഖമ്ഭം പത്വാ ഖാണുകോ വിയ അട്ഠാസി. സോ വേഗേന ഗന്ത്വാ തം ഹത്ഥേ ഗഹേത്വാ ‘‘ഭക്ഖോസി മേ ആഗതോസീ’’തി ആഹ. അഥ നം രാജാ സതിം പച്ചുപട്ഠപേത്വാ ‘‘സചേ ആഹാരത്ഥികോ, ഇമം തേ മംസം ദദാമി, തം ഗഹേത്വാ ഖാദ, മം മുഞ്ചാഹീ’’തി ആഹ. തം സുത്വാ പോരിസാദോ ‘‘കിമിദം മയ്ഹമേവ സന്തകം ദത്വാ മയാ വോഹാരം കരോസി, നനു ഇമം മംസഞ്ച ത്വഞ്ച മമ ഹത്ഥഗതകാലതോ പട്ഠായ മയ്ഹമേവ സന്തകം, തസ്മാ തം പഠമം ഖാദിത്വാ പച്ഛാ മംസം ഖാദിസ്സാമീ’’തി ആഹ.

അഥ രാജാ ‘‘മംസനിക്കയേനായം ന മം മുഞ്ചതി, മയാ ച മിഗവം ആഗച്ഛന്തേന തസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ ‘ആഗന്ത്വാ തേ ധനം ദസ്സാമീ’തി പടിഞ്ഞാ കതാ. സചായം യക്ഖോ അനുജാനിസ്സതി, സച്ചം അനുരക്ഖന്തോ ഗേഹം ഗന്ത്വാ തം പടിഞ്ഞം മോചേത്വാ പുന ഇമസ്സ യക്ഖസ്സ ഭത്തത്ഥം ആഗച്ഛേയ്യ’’ന്തി ചിന്തേത്വാ തസ്സ തമത്ഥം ആരോചേസി. തം സുത്വാ പോരിസാദോ ‘‘സചേ ത്വം സച്ചം അനുരക്ഖന്തോ ഗന്തുകാമോസി, ഗന്ത്വാ തസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ ദാതബ്ബം ധനം ദത്വാ സച്ചം അനുരക്ഖന്തോ സീഘം പുന ആഗച്ഛേയ്യാസീ’’തി വത്വാ രാജാനം വിസ്സജ്ജേസി. സോ തേന വിസ്സട്ഠോ ‘‘ത്വം മാ ചിന്തയി, അഹം പാതോവ ആഗമിസ്സാമീ’’തി വത്വാ മഗ്ഗനിമിത്താനി സല്ലക്ഖേന്തോ അത്തനോ ബലകായം ഉപഗന്ത്വാ തേന പരിവുതോ നഗരം പവിസിത്വാ നന്ദബ്രാഹ്മണം പക്കോസാപേത്വാ മഹാരഹേ ആസനേ നിസീദാപേത്വാ താ ഗാഥാ സുത്വാ ചത്താരി സഹസ്സാനി ദത്വാ യാനം ആരോപേത്വാ ‘‘ഇമം തക്കസിലമേവ നേഥാ’’തി മനുസ്സേ ദത്വാ ബ്രാഹ്മണം ഉയ്യോജേത്വാ ദുതിയദിവസേ പോരിസാദസ്സ സന്തികം ഗന്തുകാമോ പുത്തം രജ്ജേ പതിട്ഠപേതും അനുസാസനിഞ്ച ദേന്തോ തമത്ഥം ആരോചേസി. തേന വുത്തം –

൭൮. ‘‘മിഗവം ഗഹേത്വാ മുഞ്ചസ്സു, കത്വാ ആഗമനം പുന;

ബ്രാഹ്മണസ്സ ധനം ദത്വാ, പിതാ ആമന്തയീ മമം.

൭൯. ‘‘രജ്ജം പുത്ത പടിപജ്ജ, മാ പമജ്ജി പുരം ഇദം;

കതം മേ പോരിസാദേന, മമ ആഗമനം പുനാ’’തി.

തത്ഥ ആഗമനം പുനാതി പുന ആഗമനം പടിഞ്ഞാതസ്സ പോരിസാദസ്സ സങ്ഗരം കത്വാ. ബ്രാഹ്മണസ്സ ധനം ദത്വാതി തക്കസിലതോ ആഗതസ്സ നന്ദനാമസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ താ ഗാഥാ സുത്വാ ചതുസഹസ്സപരിമാണം ധനം ദത്വാ. പിതാ ആമന്തയീ മമന്തി മമ പിതാ ജയദ്ദിസരാജാ മം ആമന്തേസി.

കഥം ആമന്തേസീതി ചേ? ആഹ ‘‘രജ്ജ’’ന്തിആദി. തസ്സത്ഥോ – പുത്ത, ത്വം ഇമം കുലസന്തകം രജ്ജം പടിപജ്ജ, യഥാഹം ധമ്മേന സമേന രജ്ജം കാരേമി, ഏവം ത്വമ്പി ഛത്തം ഉസ്സാപേത്വാ രജ്ജം കാരേഹി. ത്വം ഇദം പുരം രക്ഖന്തോ രജ്ജഞ്ച കാരേന്തോ മാ പമാദമാപജ്ജി, അസുകസ്മിം ഠാനേ നിഗ്രോധരുക്ഖമൂലേ പോരിസാദേന യക്ഖേന കതമേതം മയാ സങ്ഗരം മമ പുന തസ്സ സന്തികം ആഗമനം ഉദ്ദിസ്സ, കേവലം തസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ ധനദാനത്ഥം ഇധാഗതോ സച്ചം അനുരക്ഖന്തോ, തസ്മാ തത്ഥാഹം ഗമിസ്സാമീതി.

തം സുത്വാ മഹാസത്തോ ‘‘മാ ഖോ ത്വം, മഹാരാജ, തത്ഥ അഗമാസി, അഹം തത്ഥ ഗമിസ്സാമി. സചേ പന ത്വം, താത, ഗമിസ്സസിയേവ, അഹമ്പി തയാ സദ്ധിം ഗമിസ്സാമിയേവാ’’തി. ‘‘ഏവം സന്തേ മയം ഉഭോപി ന ഭവിസ്സാമ, തസ്മാ അഹമേവ തത്ഥ ഗമിസ്സാമീ’’തി നാനപ്പകാരേന വാരേന്തം രാജാനം സഞ്ഞാപേത്വാ മാതാപിതരോ വന്ദിത്വാ പിതു അത്ഥായ അത്താനം പരിച്ചജിത്വാ സോത്ഥിഭാവായ പിതരി സാസിതവാദം പയുഞ്ജമാനേ മാതുഭഗിനിഭരിയാസു ച സച്ചകിരിയം കരോന്തീസു ആവുധം ഗഹേത്വാ നഗരതോ നിക്ഖമിത്വാ അസ്സുപുണ്ണമുഖം മഹാജനം അനുബന്ധന്തം ആപുച്ഛിത്വാ പിതരാ അക്ഖാതനയേന യക്ഖവാസമഗ്ഗം പടിപജ്ജി. യക്ഖിനിപുത്തോപി ‘‘ഖത്തിയാ നാമ ബഹുമായാ, കോ ജാനാതി കിം ഭവിസ്സതീ’’തി രുക്ഖം അഭിരുഹിത്വാ രഞ്ഞോ ആഗമനം ഓലോകേന്തോ നിസിന്നോ കുമാരം ആഗച്ഛന്തം ദിസ്വാ ‘‘പിതരം നിവത്തേത്വാ പുത്തോ ആഗതോ ഭവിസ്സതി, നത്ഥി മേ ഭയ’’ന്തി ഓതരിത്വാ തസ്സ പിട്ഠിം ദസ്സേത്വാവ നിസീദി. മഹാസത്തോ ആഗന്ത്വാ തസ്സ പുരതോ അട്ഠാസി. തേന വുത്തം –

൮൦. ‘‘മാതാപിതൂ ച വന്ദിത്വാ, നിമ്മിനിത്വാന അത്തനാ;

നിക്ഖിപിത്വാ ധനും ഖഗ്ഗം, പോരിസാദം ഉപാഗമി’’ന്തി.

൮൧. സസത്ഥഹത്ഥൂപഗതന്തി സസത്ഥഹത്ഥം ഉപഗതം ആവുധപാണിം മം അത്തനോ സന്തികം ഉപഗതം ദിസ്വാ. കദാചി സോ തസിസ്സതീതി സോ യക്ഖോ അപി തസേയ്യ. തേന ഭിജ്ജിസ്സതി സീലന്തി തേന തസ്സ താസുപ്പാദനേന മയ്ഹം സീലം വിനസ്സതി സംകിലിസ്സതി. പരിതാസം കതേ മയീതി മയി തസ്സ പരിതാസം കതേ സതി.

൮൨. സീലഖണ്ഡഭയാ മയ്ഹം, തസ്സ ദേസ്സം ന ബ്യാഹരിന്തി യഥാ ച സീലഭേദഭയേന നിഹിതസത്ഥോ തസ്സ സന്തികം അഗമാസി, ഏവം മയ്ഹം സീലഖണ്ഡഭയാ ഏവ തസ്സ പോരിസാദസ്സ ദേസ്സം അനിട്ഠമ്പി ന ബ്യാഹരിം, കേവലം പന മേത്തചിത്തേന ഹിതവാദീ ഇദം ഇദാനി വക്ഖമാനം വചനം അഭാസിം.

മഹാസത്തോ ച ഗന്ത്വാ പുരതോ ഠിതോ. യക്ഖിനിപുത്തോ തം വീമംസിതുകാമോ ‘‘കോസി ത്വം, കുതോ ആഗതോ, കിം മം ന ജാനാസി ‘ലുദ്ദോ മനുസ്സമംസഖാദകോ’തി, കസ്മാ ച ഇധാഗതോസീ’’തി പുച്ഛി. കുമാരോ ‘‘അഹം ജയദ്ദിസരഞ്ഞോ പുത്തോ, ത്വം പോരിസാദകോതി ജാനാമി, പിതു ജീവിതം രക്ഖിതും ഇധാഗതോ, തസ്മാ തം മുഞ്ച, മം ഖാദാ’’തി ആഹ. പുന യക്ഖിനിപുത്തോ മുഖാകാരേനേവ ‘‘തം തസ്സ പുത്തോതി അഹം ജാനാമി, ദുക്കരം പന തയാ കതം ഏവം ആഗച്ഛന്തേനാ’’തി ആഹ. കുമാരോ ‘‘ന ഇദം ദുക്കരം, യം പിതു അത്ഥേ ജീവിതപരിച്ചജനം, മാതാപിതുഹേതു ഹി ഏവരൂപം പുഞ്ഞം കത്വാ ഏകന്തേനേവ സഗ്ഗേ പമോദതി, അഹഞ്ച ‘അമരണധമ്മോ നാമ കോചി സത്തോ നത്ഥീ’തി ജാനാമി, അത്തനാ ച കിഞ്ചി കതം പാപം നാമ ന സരാമി, തസ്മാ മരണതോപി മേ ഭയം നത്ഥി, ഇദം സരീരം മയാ തേ നിസ്സട്ഠം, അഗ്ഗിം ജാലേത്വാ ഖാദാ’’തി ആഹ. തേന വുത്തം –

൮൩. ‘‘ഉജ്ജാലേഹി മഹാഅഗ്ഗിം, പപതിസ്സാമി രുക്ഖതോ;

ത്വം പക്കകാലമഞ്ഞായ, ഭക്ഖയ മം പിതാമഹാ’’തി.

തം സുത്വാ യക്ഖിനിപുത്തോ ‘‘ന സക്കാ ഇമസ്സ മംസം ഖാദിതും, ഉപായേന ഇമം പലാപേസ്സാമീ’’തി ചിന്തേത്വാ ‘‘തേന ഹി അരഞ്ഞം പവിസിത്വാ സാരദാരൂനി ആഹരിത്വാ നിദ്ധൂമേ അങ്ഗാരേ കരോഹി, തത്ഥ തേ മംസം പചിത്വാ ഖാദിസ്സാമീ’’തി ആഹ. മഹാസത്തോ തഥാ കത്വാ തസ്സ ആരോചേസി. സോ തം ഓലോകേന്തോ ‘‘അയം പുരിസസീഹോ മരണതോപി ഭയം നത്ഥി, ഏവം നിബ്ഭയോ നാമ ന മയാ ദിട്ഠപുബ്ബോ’’തി ലോമഹംസജാതോ കുമാരം ഓലോകേസി. കുമാരോ കിസ്സ മം ഓലോകേസി, ന യഥാവുത്തം കരോസീതി. യക്ഖിനിപുത്തോ മഹാസത്തം ‘‘സത്തധാ തസ്സ മുദ്ധാ ഫലേയ്യ, യോ തം ഖാദേയ്യാ’’തി ആഹ. ‘‘സചേ മം ന ഖാദിതുകാമോസി, അഥ കസ്മാ അഗ്ഗിം കാരേസീ’’തി? ‘‘തവ പരിഗ്ഗണ്ഹനത്ഥ’’ന്തി. ‘‘ത്വം ഇദാനി മം കഥം പരിഗ്ഗണ്ഹിസ്സസി, സ്വാഹം തിരച്ഛാനയോനിയം നിബ്ബത്തോപി സക്കസ്സ ദേവരഞ്ഞോ അത്താനം പരിഗ്ഗണ്ഹിതും ന അദാസി’’ന്തി ഇമമത്ഥം ദസ്സേന്തോ –

‘‘ഇദഞ്ഹി സോ ബ്രാഹ്മണം മഞ്ഞമാനോ, സസോ അവാസേസി സകേ സരീരേ;

തേനേവ സോ ചന്ദിമാ ദേവപുത്തോ, സസത്ഥുതോ കാമദുഹജ്ജ യക്ഖാ’’തി.(ജാ. ൧.൧൬.൯൩) –

ഗാഥമാഹ.

തത്ഥ സസോ അവാസേസി സകേ സരീരേതി അത്തനോ സരീരഹേതു ഇമം സരീരം ഖാദിത്വാ ഇധ വസാതി ഏവം സകേ സരീരേ അത്തനോ സരീരം ദേന്തോ തം ബ്രാഹ്മണരൂപം സക്കം തത്ഥ വാസേസി. സസത്ഥുതോതി ‘‘സസീ’’തി ഏവം സസസദ്ദേന ഥുതോ. കാമദുഹോതി കാമവഡ്ഢനോ. യക്ഖാതി ദേവ.

ഏവം മഹാസത്തോ ചന്ദേ സസലക്ഖണം കപ്പട്ഠിയം പാടിഹാരിയം സക്ഖിം കത്വാ അത്തനോ സക്കേനപി പരിഗ്ഗണ്ഹിതും അസക്കുണേയ്യതം അഭാസി. തം സുത്വാ പോരിസാദോ അച്ഛരിയബ്ഭുതചിത്തജാതോ –

‘‘ചന്ദോ യഥാ രാഹുമുഖാ പമുത്തോ, വിരോചതേ പന്നരസേവ ഭാണുമാ;

ഏവം തുവം പോരിസാദാ പമുത്തോ, വിരോച കപിലേ മഹാനുഭാവ;

ആമോദയം പിതരം മാതരഞ്ച, സബ്ബോ ച തേ നന്ദതു ഞാതിപക്ഖോ’’തി. (ജാ. ൧.൧൬.൯൪) –

ഗാഥം വത്വാ ‘‘ഗച്ഛ മഹാവീരാ’’തി കുമാരം വിസ്സജ്ജേസി. സോപി തം നിബ്ബിസേവനം കത്വാ പഞ്ച സീലാനി ദത്വാ ‘‘യക്ഖോ നു ഖോ ഏസ, നോ’’തി വീമംസന്തോ ‘‘യക്ഖാനം അക്ഖീനി രത്താനി ഹോന്തി അനിമിസാനി ച, ഛായാ ച ന പഞ്ഞായതി, അസമ്ഭീതോ ഹോതി, ന ഇമസ്സ തഥാ. തസ്മാ നായം യക്ഖോ മനുസ്സോ ഏസോ, മയ്ഹം കിര പിതു തയോ ഭാതരോ യക്ഖിനിയാ ഗഹിതാ, തേസു തായ ദ്വേ ഖാദിതാ ഭവിസ്സന്തി, ഏകോ പുത്തസിനേഹേന പടിജഗ്ഗിതോ ഭവിസ്സതി. ഇമിനാ തേന ഭവിതബ്ബ’’ന്തി നയഗ്ഗാഹേന അനുമാനേന സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണേന വിയ അവിപരീതതോ നിട്ഠം ഗന്ത്വാ ‘‘മയ്ഹം പിതു ആചിക്ഖിത്വാ രജ്ജേ പതിട്ഠാപേസ്സാമീ’’തി ചിന്തേത്വാ ‘‘ന ത്വം യക്ഖോ, പിതു മേ ജേട്ഠഭാതികോസി, ഏഹി മയാ സദ്ധിം ഗന്ത്വാ കുലസന്തകം രജ്ജം പടിപജ്ജാഹീ’’തി ആഹ. തേന വുത്തം ‘‘ത്വം പിതാമഹാ’’തി, ത്വം മമ മഹാപിതാതി അത്ഥോ. ഇതരേന ‘‘നാഹം മനുസ്സോ’’തി വുത്തേ തേന സദ്ധാതബ്ബസ്സ ദിബ്ബചക്ഖുകതാപസസ്സ സന്തികം നേസി. താപസേന ‘‘കിം കരോന്താ പിതാ പുത്താ അരഞ്ഞേ വിചരഥാ’’തി പിതുഭാവേ കഥിതേ പോരിസാദോ സദ്ദഹിത്വാ ‘‘ഗച്ഛ, താത, ത്വം, ന മേ രജ്ജേന അത്ഥോ, പബ്ബജിസ്സാമഹ’’ന്തി താപസസ്സ സന്തികേ ഇസിപബ്ബജ്ജം പബ്ബജി. തേന വുത്തം –

൮൪. ‘‘ഇതി സീലവതം ഹേതു, നാരക്ഖിം മമ ജീവിതം;

പബ്ബാജേസിം ചഹം തസ്സ, സദാ പാണാതിപാതിക’’ന്തി.

തത്ഥ സീലവതം ഹേതൂതി സീലവന്താനം മമ പിതൂനം ഹേതു. അഥ വാ സീലവതം ഹേതൂതി സീലവതഹേതു, മയ്ഹം സീലവതസമാദാനനിമിത്തം തസ്സ അഭിജ്ജനത്ഥം. തസ്സാതി തം പോരിസാദം.

അഥ മഹാസത്തോ അത്തനോ മഹാപിതരം പബ്ബജിതം വന്ദിത്വാ നഗരസ്സ സമീപം ഗന്ത്വാ ‘‘കുമാരോ കിര ആഗതോ’’തി സുത്വാ ഹട്ഠതുട്ഠേന രഞ്ഞാ നാഗരേഹി നേഗമജാനപദേഹി ച പച്ചുഗ്ഗതോ രാജാനം വന്ദിത്വാ സബ്ബം പവത്തിം ആരോചേസി. തം സുത്വാ രാജാ തങ്ഖണഞ്ഞേവ ഭേരിം ചരാപേത്വാ മഹന്തേന പരിവാരേന തസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ ‘‘ഏഹി, ഭാതിക, രജ്ജം പടിപജ്ജാഹീ’’തി ആഹ. ‘‘അലം, മഹാരാജാ’’തി. ‘‘തേന ഹി മയ്ഹം ഉയ്യാനേ വസാ’’തി. ‘‘ന ആഗച്ഛാമീ’’തി. രാജാ തസ്സ അസ്സമസ്സ അവിദൂരേ ഗാമം നിവേസേത്വാ ഭിക്ഖം പട്ഠപേസി. സോ ചൂളകമ്മാസദമ്മനിഗമോ നാമ ജാതോ.

തദാ മാതാപിതരോ മഹാരാജകുലാനി അഹേസും, താപസോ സാരിപുത്തോ, പോരിസാദോ അങ്ഗുലിമാലോ, കനിട്ഠാ ഉപ്പലവണ്ണാ, അഗ്ഗമഹേസീ രാഹുലമാതാ, അലീനസത്തുകുമാരോ ലോകനാഥോ.

തസ്സ ഇധാപി ഹേട്ഠാ വുത്തനയേനേവ യഥാരഹം സേസപാരമിയോ നിദ്ധാരേതബ്ബാ. തഥാ പിതരാ നിവാരിയമാനോ അത്തനോ ജീവിതം പരിച്ചജിത്വാ പിതു ജീവിതരക്ഖണത്ഥം ‘‘പോരിസാദസ്സ സന്തികം ഗമിസ്സാമീ’’തി നിച്ഛയോ, തസ്സ ച സന്താസപരിഹരണത്ഥം നിഹിതസത്ഥസ്സ ഗമനം, ‘‘അത്തനോ സീലഖണ്ഡനം മാ ഹോതൂ’’തി തേന പിയവാചായ സമുദാചാരോ, തേന ച നാനാനയേഹി പരിഗ്ഗണ്ഹിയമാനസ്സ മരണസന്താസാഭാവോ, പിതു അത്ഥേ മയ്ഹം സരീരം സഫലം കരിസ്സാമീതി ഹട്ഠതുട്ഠഭാവോ, സക്കേനാപി പരിഗ്ഗണ്ഹിതും അസക്കുണേയ്യസ്സ സസജാതിയമ്പി പരിച്ചാഗത്ഥം അത്തനോ ജീവിതനിരപേക്ഖഭാവസ്സ ജാനനം, തേന സമാഗമേപി ഓസ്സട്ഠേപി ചിത്തസ്സ വികാരാഭാവോ, തസ്സ ച മനുസ്സഭാവമഹാപിതുഭാവാനം അവിപരീതതോ ജാനനം, ഞാതമത്തേ ച തം കുലസന്തകേ രജ്ജേ പതിട്ഠാപേതുകാമതാ, ധമ്മദേസനായ സംവേജേത്വാ സീലേസു പതിട്ഠാപനന്തി. ഏവമാദയോ ഇധ ബോധിസത്തസ്സ ഗുണാനുഭാവാ വിഭാവേതബ്ബാതി.

അലീനസത്തുചരിയാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.