൫. മഹിംസരാജചരിയാവണ്ണനാ

൩൭. പഞ്ചമേ മഹിംസോ പവനചാരകോതി മഹാവനചാരീ വനമഹിംസോ യദാ ഹോമീതി യോജനാ. പവഡ്ഢകായോതി വയസമ്പത്തിയാ അങ്ഗപച്ചങ്ഗാനഞ്ച ഥൂലഭാവേന അഭിവഡ്ഢകായോ. ബലവാതി മഹാബലോ ഥാമസമ്പന്നോ. മഹന്തോതി വിപുലസരീരോ. ഹത്ഥികലഭപ്പമാണോ കിര തദാ ബോധിസത്തസ്സ കായോ ഹോതി. ഭീമദസ്സനോതി മഹാസരീരതായ വനമഹിംസജാതിതായ ച സീലം അജാനന്താനം ഭയം ജനനതോ ഭയാനകദസ്സനോ.

൩൮. പബ്ഭാരേതി ഓലമ്ബകസിലാകുച്ഛിയം. ദകാസയേതി ജലാസയസമീപേ. ഹോതേത്ഥ ഠാനന്തി ഏത്ഥ മഹാവനേ യോ കോചി പദേസോ വനമഹിംസാനം തിട്ഠനട്ഠാനം ഹോതി. തഹിം തഹിന്തി തത്ഥ തത്ഥ.

൩൯. വിചരന്തോതി വിഹാരഫാസുകം വീമംസിതും വിചരന്തോ. ഠാനം അദ്ദസ ഭദ്ദകന്തി ഏവം വിചരന്തോ തസ്മിം മഹാരഞ്ഞേ ഭദ്ദകം മയ്ഹം ഫാസുകം രുക്ഖമൂലട്ഠാനം അദ്ദക്ഖിം. ദിസ്വാ ച തം ഠാനം ഉപഗന്ത്വാന, തിട്ഠാമി ച സയാമി ച ഗോചരം ഗഹേത്വാ ദിവാ തം രുക്ഖമൂലട്ഠാനം ഗന്ത്വാ ഠാനസയനേഹി വീതിനാമേമീതി ദസ്സേതി.

൪൦. തദാ കിര ബോധിസത്തോ ഹിമവന്തപ്പദേസേ മഹിംസയോനിയം നിബ്ബത്തിത്വാ വയപ്പത്തോ ഥാമസമ്പന്നോ മഹാസരീരോ ഹത്ഥികലഭപ്പമാണോ പബ്ബതപാദപബ്ഭാരഗിരിദുഗ്ഗവനഘടാദീസു വിചരന്തോ ഏകം ഫാസുകം മഹാരുക്ഖമൂലം ദിസ്വാ ഗോചരം ഗഹേത്വാ ദിവാ തത്ഥ വസതി. അഥേകോ ലോലമക്കടോ രുക്ഖാ ഓതരിത്വാ മഹാസത്തസ്സ പിട്ഠിം അഭിരുഹിത്വാ ഉച്ചാരപസ്സാവം കത്വാ സിങ്ഗേസു ഗണ്ഹിത്വാ ഓലമ്ബന്തോ നങ്ഗുട്ഠേ ഗഹേത്വാ ദോലായന്തോ കീളി. ബോധിസത്തോ ഖന്തിമേത്താനുദ്ദയസമ്പദായ തം തസ്സ അനാചാരം ന മനസാകാസി. മക്കടോ പുനപ്പുനം തഥേവ കരോതി. തേന വുത്തം ‘‘അഥേത്ഥ കപി മാഗന്ത്വാ’’തിആദി.

തത്ഥ കപി മാഗന്ത്വാതി കപി ആഗന്ത്വാ, മ-കാരോ പദസന്ധികരോ. പാപോതി ലാമകോ. അനരിയോതി അനയേ ഇരിയനേന അയേ ച ന ഇരിയനേന അനരിയോ, നിഹീനാചാരോതി അത്ഥോ. ലഹൂതി ലോലോ. ഖന്ധേതി ഖന്ധപ്പദേസേ. മുത്തേതീതി പസ്സാവം കരോതി. ഓഹദേതീതി കരീസം ഓസ്സജ്ജതി. തന്തി തം മം, തദാ മഹിംസഭൂതം മം.

൪൧. സകിമ്പി ദിവസന്തി ഏകദിവസമ്പി ദൂസേതി മം സബ്ബകാലമ്പി. തേനാഹ ‘‘ദൂസേതി മം സബ്ബകാല’’ന്തി. ന കേവലഞ്ച ദുതിയതതിയചതുത്ഥദിവസമത്തം, അഥ ഖോ സബ്ബകാലമ്പി മം പസ്സാവാദീഹി ദൂസേതി. യദാ യദാ മുത്താദീനി കാതുകാമോ, തദാ തദാ മയ്ഹമേവ ഉപരി കരോതീതി ദസ്സേതി. ഉപദ്ദുതോതി ബാധിതോ, തേന സിങ്ഗേസു ഓലമ്ബനാദിനാ മുത്താദിഅസുചിമക്ഖണേന തസ്സ ച അപഹരണത്ഥം അനേകവാരം സിങ്ഗകോടീഹി വാലഗ്ഗേന ച അനേകവാരം കദ്ദമപംസുമിസ്സകം ഉദകം സിഞ്ചിത്വാ ധോവനേന ച നിപ്പീളിതോ ഹോമീതി അത്ഥോ.

൪൨. യക്ഖോതി തസ്മിം രുക്ഖേ അധിവത്ഥാ ദേവതാ. മം ഇദമബ്രവീതി രുക്ഖക്ഖന്ധേ ഠത്വാ ‘‘മഹിംസരാജ, കസ്മാ ഇമസ്സ ദുട്ഠമക്കടസ്സ അവമാനം സഹസീ’’തി ഇമമത്ഥം പകാസേന്തോ നാസേഹേതം ഛവം പാപം , സിങ്ഗേഹി ച ഖുരേഹി ചാതി ഇദം വചനം മം അഭാസി.

൪൩. ഏവം വുത്തേ തദാ യക്ഖേതി തദാ തസ്മിം കാലേ തസ്മിം യക്ഖേ ഏവം വുത്തേ സതി. അഹം തം ഇദമബ്രവിന്തി അഹം തം യക്ഖം ഇദം ഇദാനി വക്ഖമാനം അബ്രവിം അഭാസിം. കുണപേനാതി കിലേസാസുചിപഗ്ഘരണേന സുചിജാതികാനം സാധൂനം പരമജിഗുച്ഛനീയതായ അതിദുഗ്ഗന്ധവായനേന ച കുണപസദിസതായ കുണപേന. പാപേനാതി പാണാതിപാതപാപേന. അനരിയേനാതി അനരിയാനം അസാധൂനം മാഗവികനേസാദാദീനം ഹീനപുരിസാനം ധമ്മത്താ അനരിയേന, കിം കേന കാരണേന, ത്വം ദേവതേ മം മക്ഖേസി, അയുത്തം തയാ വുത്തം മം പാപേ നിയോജേന്തിയാതി ദസ്സേതി.

൪൪. ഇദാനി തസ്മിം പാപധമ്മേ ആദീനവം പകാസേന്തോ ‘‘യദിഹ’’ന്തിആദിമാഹ. തസ്സത്ഥോ – ഭദ്ദേ ദേവതേ, അഹം തസ്സ യദി കുജ്ഝേയ്യം, തതോപി ലാമകതരോ ഭവേയ്യം. യേന ഹി അധമ്മചരണേന സോ ബാലമക്കടോ നിഹീനോ നാമ ജാതോ, സചേ പനാഹം തതോപി ബലവതരം പാപധമ്മം ചരേയ്യം, നനു തേന തതോ പാപതരോ ഭവേയ്യം, അട്ഠാനഞ്ചേതം യദിഹം ഇധലോകപരലോകം തദുത്തരി ച ജാനിത്വാ ഠിതോ ഏകന്തേനേവ പരഹിതായ പടിപന്നോ ഏവരൂപം പാപധമ്മം ചരേയ്യന്തി. കിഞ്ച ഭിയ്യോ – സീലഞ്ച മേ പഭിജ്ജേയ്യാതി അഹഞ്ചേവ ഖോ പന ഏവരൂപം പാപം കരേയ്യം, മയ്ഹം സീലപാരമീ ഖണ്ഡിതാ സിയാ. വിഞ്ഞൂ ച ഗരഹേയ്യു മന്തി പണ്ഡിതാ ച ദേവമനുസ്സാ മം ഗരഹേയ്യും ‘‘പസ്സഥ, ഭോ, അയം ബോധിസത്തോ ബോധിപരിയേസനം ചരമാനോ ഏവരൂപം പാപം അകാസീ’’തി.

൪൫. ഹീളിതാ ജീവിതാ വാപീതി വാ-സദ്ദോ അവധാരണേ. ഏവം വിഞ്ഞൂഹി ഹീളിതാ ഗരഹിതാ ജീവിതാപി പരിസുദ്ധേന പരിസുദ്ധസീലേന ഹുത്വാ മതം വാ മരണമേവ വരം ഉത്തമം സേയ്യോ. ക്യാഹം ജീവിതഹേതുപി, കാഹാമി പരഹേഠനന്തി ഏവം ജാനന്തോ ച അഹം മയ്ഹം ജീവിതനിമിത്തമ്പി പരസത്തവിഹിംസനം കിം കാഹാമി കിം കരിസ്സാമി, ഏതസ്സ കരണേ കാരണം നത്ഥീതി അത്ഥോ.

അയം പന അഞ്ഞേപി മം വിയ മഞ്ഞമാനോ ഏവം അനാചാരം കരിസ്സതി, തതോ യേസം ചണ്ഡമഹിംസാനം ഏവം കരിസ്സതി, തേ ഏവ ഏതം വധിസ്സന്തി, സാ ഏതസ്സ അഞ്ഞേഹി മാരണാ മയ്ഹം ദുക്ഖതോ ച പാണാതിപാതതോ ച മുത്തി ഭവിസ്സതീതി ആഹ. തേന വുത്തം –

൪൬. ‘‘മമേവായം മഞ്ഞമാനോ, അഞ്ഞേപേവം കരിസ്സതി;

തേവ തസ്സ വധിസ്സന്തി, സാ മേ മുത്തി ഭവിസ്സതീ’’തി.

തത്ഥ മമേവായന്തി മം വിയ അയം. അഞ്ഞേപീതി അഞ്ഞേസമ്പി. സേസം വുത്തത്ഥമേവ.

൪൭. ഹീനമജ്ഝിമഉക്കട്ഠേതി ഹീനേ ച മജ്ഝിമേ ച ഉക്കട്ഠേ ച നിമിത്തഭൂതേ. സഹന്തോ അവമാനിതന്തി വിഭാഗം അകത്വാ തേഹി പവത്തിതം അവമാനം പരിഭവം സഹന്തോ ഖമന്തോ. ഏവം ലഭതി സപ്പഞ്ഞോതി ഏവം ഹീനാദീസു വിഭാഗം അകത്വാ ഖന്തിമേത്താനുദ്ദയം ഉപട്ഠപേത്വാ തദപരാധം സഹന്തോ സീലാദിപാരമിയോ ബ്രൂഹേത്വാ മനസാ യഥാപത്ഥിതം യഥിച്ഛിതം സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം ലഭതി പടിവിജ്ഝതി, തസ്സ തം ന ദൂരേതി.

ഏവം മഹാസത്തോ അത്തനോ അജ്ഝാസയം പകാസേന്തോ ദേവതായ ധമ്മം ദേസേസി. സോ കതിപാഹച്ചയേന അഞ്ഞത്ഥ ഗതോ. അഞ്ഞോ ചണ്ഡമഹിംസോ നിവാസഫാസുതായ തം ഠാനം ഗന്ത്വാ അട്ഠാസി. ദുട്ഠമക്കടോ ‘‘സോ ഏവ അയ’’ന്തി സഞ്ഞായ തസ്സ പിട്ഠിം അഭിരുഹിത്വാ തഥേവ അനാചാരം അകാസി. അഥ നം സോ വിധുനന്തോ ഭൂമിയം പാതേത്വാ സിങ്ഗേന ഹദയേ വിജ്ഝിത്വാ പാദേഹി മദ്ദിത്വാ സഞ്ചുണ്ണേസി.

തദാ സീലവാ മഹിംസരാജാ ലോകനാഥോ.

തസ്സ ഇധാപി ഹേട്ഠാ വുത്തനയേനേവ യഥാരഹം സേസപാരമിയോ നിദ്ധാരേതബ്ബാ. തഥാ ഹത്ഥിനാഗ- (ചരിയാ. ൨.൧ ആദയോ) ഭൂരിദത്ത- (ചരിയാ. ൨.൧൧ ആദയോ) ചമ്പേയ്യനാഗരാജ- (ചരിയാ. ൨.൨൦ ആദയോ) ചരിയാസു വിയ ഇധ മഹാസത്തസ്സ ഗുണാനുഭാവാ വേദിതബ്ബാ.

മഹിംസരാജചരിയാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.