൯. തിമിരവഗ്ഗോ

൧. തിമിരപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

ചന്ദഭാഗാനദീതീരേതിആദികം ആയസ്മതോ തിമിരപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സ അപദാനം. കാ ഉപ്പത്തി? അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ സിദ്ധത്ഥസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ ഘരാവാസം സണ്ഠപേത്വാ വസന്തോ കാമേസു ആദീനവം ദിസ്വാ ഘരാവാസം പഹായ താപസപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ ചന്ദഭാഗായ നദിയാ സമീപേ വസതി, വിവേകകാമതായ ഹിമവന്തം ഗന്ത്വാ നിസിന്നം സിദ്ധത്ഥം ഭഗവന്തം ദിസ്വാ വന്ദിത്വാ തസ്സ ഗുണം പസീദിത്വാ തിമിരപുപ്ഫം ഗഹേത്വാ പൂജേസി. സോ തേന പുഞ്ഞേന ദേവേസു ച മനുസ്സേസു ച സമ്പത്തിമനുഭവന്തോ സംസരിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിമന്വായ സത്ഥരി പസീദിത്വാ പബ്ബജിതോ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൧. സോ അപരഭാഗേ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ ചന്ദഭാഗാനദീതീരേതിആദിമാഹ. തസ്സത്ഥോ ഹേട്ഠാ വുത്തോവ. അനുഭോതം വജാമഹന്തി ഗങ്ഗായ ആസന്നേ വസനഭാവേന സബ്ബത്ഥ രമ്മഭാവേന ഗങ്ഗാതോ ഹേട്ഠാ സോതാനുസാരേന അഹം വജാമി ഗച്ഛാമി തത്ഥ തത്ഥ വസാമീതി അത്ഥോ. നിസിന്നം സമണം ദിസ്വാതി സമിതപാപത്താ സോസിതപാപത്താ സമണസങ്ഖാതം സമ്മാസമ്ബുദ്ധം ദിസ്വാതി അത്ഥോ.

൨. ഏവം ചിന്തേസഹം തദാതി അയം ഭഗവാ സയം തിണ്ണോ സബ്ബസത്തേ താരയിസ്സതി സംസാരതോ ഉത്താരേതി സയം കായദ്വാരാദീഹി ദമിതോ അയം ഭഗവാ പരേ ദമേതി.

൩. സയം അസ്സത്ഥോ അസ്സാസമ്പത്തോ, കിലേസപരിളാഹതോ മുത്തോ സബ്ബസത്തേ അസ്സാസേതി, സന്തഭാവം ആപാപേതി. സയം സന്തോ സന്തകായചിത്തോ പരേസം സന്തകായചിത്തം പാപേതി. സയം മുത്തോ സംസാരതോ മുച്ചിതോ പരേ സംസാരതോ മോചയിസ്സതി. സോ അയം ഭഗവാ സയം നിബ്ബുതോ കിലേസഗ്ഗീഹി നിബ്ബുതോ പരേസമ്പി കിലേസഗ്ഗീഹി നിബ്ബാപേസ്സതീതി അഹം തദാ ഏവം ചിന്തേസിന്തി അത്ഥോ.

൪. ഗഹേത്വാ തിമിരപുപ്ഫന്തി സകലം വനന്തം നീലകാളരംസീഹി അന്ധകാരം വിയ കുരുമാനം ഖായതീതി തിമിരം പുപ്ഫം തം ഗഹേത്വാ കണ്ണികാവണ്ടം ഗഹേത്വാ മത്ഥകേ സീസസ്സ ഉപരി ആകാസേ ഓകിരിം പൂജേസിന്തി അത്ഥോ. സേസം ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

തിമിരപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൨. ഗതസഞ്ഞകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

ജാതിയാ സത്തവസ്സോഹന്തിആദികം ആയസ്മതോ ഗതസഞ്ഞകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ തിസ്സസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ പുരാകതവാസനാവസേന സദ്ധാജാതോ സത്തവസ്സികകാലേയേവ പബ്ബജിതോ ഭഗവതോ പണാമകരണേനേവ പാകടോ അഹോസി. സോ ഏകദിവസം അതീവ നീലമണിപ്പഭാനി നങ്ഗലകസിതട്ഠാനേ ഉട്ഠിതസത്തപുപ്ഫാനി ഗഹേത്വാ ആകാസേ പൂജേസി. സോ യാവതായുകം സമണധമ്മം കത്വാ തേന പുഞ്ഞേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്തോ സത്ഥരി പസീദിത്വാ പബ്ബജിതോ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൧൦. സോ അപരഭാഗേ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ ജാതിയാ സത്തവസ്സോഹന്തിആദിമാഹ. തത്ഥ ജാതിയാ സത്തവസ്സോതി മാതുഗബ്ഭതോ നിക്ഖന്തകാലതോ പട്ഠായ പരിപുണ്ണസത്തവസ്സികോതി അത്ഥോ. പബ്ബജിം അനഗാരിയന്തി അഗാരസ്സ ഹിതം ആഗാരിയം കസിവാണിജ്ജാദികമ്മം നത്ഥി ആഗാരിയന്തി അനഗാരിയം, ബുദ്ധസാസനേ പബ്ബജിം അഹന്തി അത്ഥോ.

൧൨. സുഗതാനുഗതം മഗ്ഗന്തി ബുദ്ധേന ഗതം മഗ്ഗം. അഥ വാ സുഗതേന ദേസിതം ധമ്മാനുധമ്മപടിപത്തിപൂരണവസേന ഹട്ഠമാനസോ തുട്ഠചിത്തോ പൂജേത്വാതി സമ്ബന്ധോ. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

ഗതസഞ്ഞകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൩. നിപന്നഞ്ജലികത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

രുക്ഖമൂലേ നിസിന്നോഹന്തിആദികം ആയസ്മതോ നിപന്നഞ്ജലികത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ അനേകേസു ഭവേസു വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ തിസ്സസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ പബ്ബജിത്വാ രുക്ഖമൂലികങ്ഗം പൂരയമാനോ അരഞ്ഞേ വിഹരതി. തസ്മിം സമയേ ഖരോ ആബാധോ ഉപ്പജ്ജി, തേന പീളിതോ പരമകാരുഞ്ഞപ്പത്തോ അഹോസി. തദാ ഭഗവാ തസ്സ കാരുഞ്ഞേന തത്ഥ അഗമാസി. അഥ സോ നിപന്നകോവ ഉട്ഠിതും അസക്കോന്തോ സിരസി അഞ്ജലിം കത്വാ ഭഗവതോ പണാമം അകാസി. സോ തതോ ചുതോ തുസിതഭവനേ ഉപ്പന്നോ തത്ഥ സമ്പത്തിമനുഭവിത്വാ ഏവം ഛ കാമാവചരസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ സത്ഥരി പസീദിത്വാ പബ്ബജിതോ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി, പുരാകതപുഞ്ഞവസേന നിപന്നഞ്ജലികത്ഥേരോതി പാകടോ.

൧൬. സോ അപരഭാഗേ അത്തനോ പുഞ്ഞസമ്പത്തിയോ ഓലോകേത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ രുക്ഖമൂലേ നിസിന്നോഹന്തിആദിമാഹ. തത്ഥ രുഹതി പടിരുഹതി ഉദ്ധമുദ്ധം ആരോഹതീതി രുക്ഖോ, തസ്സ രുക്ഖസ്സ മൂലേ സമീപേതി അത്ഥോ. ബ്യാധിതോ പരമേന ചാതി പരമേന അധികേന ഖരേന കക്ഖളേന ബ്യാധിനാ രോഗേന ബ്യാധിതോ, ബ്യാധിനാ അഹം സമന്നാഗതോതി അത്ഥോ. പരമകാരുഞ്ഞപ്പത്തോമ്ഹീതി പരമം അധികം കാരുഞ്ഞം ദീനഭാവം ദുക്ഖിതഭാവം പത്തോമ്ഹി അരഞ്ഞേ കാനനേതി സമ്ബന്ധോ.

൨൦. പഞ്ചേവാസും മഹാസിഖാതി സിരസി പിളന്ധനത്ഥേന സിഖാ വുച്ചതി ചൂളാ. മണീതി ജോതമാനം മകുടം തസ്സ അത്ഥീതി സിഖോ, ചക്കവത്തിനോ ഏകനാമകാ പഞ്ചേവ ചക്കവത്തിനോ ആസും അഹേസുന്തി അത്ഥോ. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

നിപന്നഞ്ജലികത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൪. അധോപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

അഭിഭൂ നാമ സോ ഭിക്ഖൂതിആദികം ആയസ്മതോ അധോപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ അനേകേസു ഭവേസു വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ സിഖിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ ഘരാവാസം സണ്ഠപേത്വാ അപരഭാഗേ കാമേസു ആദീനവം ദിസ്വാ തം പഹായ ഇസിപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ പഞ്ചാഭിഞ്ഞാഅട്ഠസമാപത്തിലാഭീ ഇദ്ധീസു ച വസീഭാവം പത്വാ ഹിമവന്തസ്മിം പടിവസതി. തസ്സ സിഖിസ്സ ഭഗവതോ അഭിഭൂ നാമ അഗ്ഗസാവകോ വിവേകാഭിരതോ ഹിമവന്തമഗമാസി. അഥ സോ താപസോ തം അഗ്ഗസാവകത്ഥേരം ദിസ്വാ ഥേരസ്സ ഠിതപബ്ബതം ആരുഹന്തോ പബ്ബതസ്സ ഹേട്ഠാതലതോ സുഗന്ധാനി വണ്ണസമ്പന്നാനി സത്ത പുപ്ഫാനി ഗഹേത്വാ പൂജേസി. അഥ സോ ഥേരോ തസ്സാനുമോദനമകാസി. സോപി താപസോ സകസ്സമം അഗമാസി. തത്ഥ ഏകേന അജഗരേന പീളിതോ അപരഭാഗേ അപരിഹീനജ്ഝാനോ തേനേവ ഉപദ്ദവേന ഉപദ്ദുതോ കാലം കത്വാ ബ്രഹ്മലോകപരായനോ ഹുത്വാ ബ്രഹ്മസമ്പത്തിം ഛകാമാവചരസമ്പത്തിഞ്ച അനുഭവിത്വാ മനുസ്സേസു മനുസ്സസമ്പത്തിയോ ച ഖേപേത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ ഭഗവതോ ധമ്മം സുത്വാ പസന്നമാനസോ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി. സോ അപരഭാഗേ അത്തനോ കതപുഞ്ഞനാമേന അധോപുപ്ഫിയത്ഥേരോതി പാകടോ.

൨൨. സോ ഏകദിവസം അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ അഭിഭൂ നാമ സോ ഭിക്ഖൂതിആദിമാഹ. തത്ഥ സീലസമാധീഹി പരേ അഭിഭവതീതി അഭിഭൂ, ഖന്ധമാരാദിമാരേ അഭിഭവതി അജ്ഝോത്ഥരതീതി വാ അഭിഭൂ, സസന്താനപരസന്താനഗതകിലേസേ അഭിഭവതി വിഹേസേതി വിദ്ധംസേതീതി വാ അഭിഭൂ. ഭിക്ഖനസീലോ യാചനസീലോതി ഭിക്ഖു, ഛിന്നഭിന്നപടധരോതി വാ ഭിക്ഖു. അഭിഭൂ നാമ അഗ്ഗസാവകോ സോ ഭിക്ഖൂതി അത്ഥോ, സിഖിസ്സ ഭഗവതോ അഗ്ഗസാവകോതി സമ്ബന്ധോ.

൨൭. അജഗരോ മം പീളേസീതി തഥാരൂപം സീലസമ്പന്നം ഝാനസമ്പന്നം താപസം പുബ്ബേ കതപാപേന വേരേന ച മഹന്തോ അജഗരസപ്പോ പീളേസി. സോ തേനേവ ഉപദ്ദവേന ഉപദ്ദുതോ അപരിഹീനജ്ഝാനോ കാലം കത്വാ ബ്രഹ്മലോകപരായണോ ആസി. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

അധോപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൫. രംസിസഞ്ഞകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

പബ്ബതേ ഹിമവന്തമ്ഹീതിആദികം ആയസ്മതോ രംസിസഞ്ഞകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തേസു തേസു ഭവേസു വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിമന്വായ ഘരാവാസം സണ്ഠപേത്വാ കാമേസു ആദീനവം ദിസ്വാ ഘരാവാസം പഹായ താപസപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ അജിനചമ്മധരോ ഹിമവന്തമ്ഹി വാസം കപ്പേസി. തസ്മിം സമയേ വിപസ്സീ ഭഗവാ ഹിമവന്തമഗമാസി. അഥ സോ താപസോ തമുപഗതം ഭഗവന്തം ദിസ്വാ തസ്സ ഭഗവതോ സരീരതോ നിക്ഖന്തഛബ്ബണ്ണബുദ്ധരംസീസു പസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗയ്ഹ പഞ്ചങ്ഗേന നമക്കാരമകാസി. സോ തേനേവ പുഞ്ഞേന ഇതോ ചുതോ തുസിതാദീസു ദിബ്ബസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ അപരഭാഗേ മനുസ്സസമ്പത്തിയോ ച അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിമന്വായ ഘരാവാസം സണ്ഠപേത്വാ തത്ഥാദീനവം ദിസ്വാ ഗേഹം പഹായ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൩൦. സോ അപരഭാഗേ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ പബ്ബതേ ഹിമവന്തമ്ഹീതിആദിമാഹ. തത്ഥ പബ്ബതേതി പകാരേന ബ്രൂഹതി വഡ്ഢേതീതി പബ്ബതോ, ഹിമോ അസ്സ അത്ഥീതി ഹിമവന്തോ, ഹിമവന്തോ ച സോ പബ്ബതോ ചാതി ഹിമവന്തപബ്ബതോ. ഹിമവന്തപബ്ബതേതി വത്തബ്ബേ ഗാഥാവചനസുഖത്ഥം ‘‘പബ്ബതേ ഹിമവന്തമ്ഹീ’’തി വുത്തം. തസ്മിം ഹിമവന്തമ്ഹി പബ്ബതേ വാസം കപ്പേസിം പുരേ അഹന്തി സമ്ബന്ധോ. സേസം സബ്ബത്ഥ നയാനുസാരേന ഉത്താനമേവാതി.

രംസിസഞ്ഞകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൬. ദുതിയരംസിസഞ്ഞകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

പബ്ബതേ ഹിമവന്തമ്ഹീതിആദികം ആയസ്മതോ ദുതിയരംസിസഞ്ഞകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതകുസലോ ഉപ്പന്നുപ്പന്നഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ ഫുസ്സസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ ഘരാവാസം സണ്ഠപേത്വാ തത്ഥ ദോസം ദിസ്വാ തം പഹായ താപസപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ ഹിമവന്തപബ്ബതേ വസന്തോ വാകചീരനിവസനോ വിവേകസുഖേന വിഹരതി. തസ്മിം സമയേ സോ ഫുസ്സം ഭഗവന്തം തം പദേസം സമ്പത്തം ദിസ്വാ തസ്സ സരീരതോ നിക്ഖന്തഛബ്ബണ്ണബുദ്ധരംസിയോ ഇതോ ചിതോ വിധാവന്തിയോ ദണ്ഡദീപികാനിക്ഖന്തവിപ്ഫുരന്തമിവ ദിസ്വാ തസ്മിം പസന്നോ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ വന്ദിത്വാ ചിത്തം പസാദേത്വാ തേനേവ പീതിസോമനസ്സേന കാലം കത്വാ തുസിതാദീസു നിബ്ബത്തോ തത്ഥ ഛ കാമാവചരസമ്പത്തിയോ ച അനുഭവിത്വാ അപരഭാഗേ മനുസ്സസമ്പത്തിയോ ച അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ പുബ്ബവാസനാവസേന പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൩൫. സോ അപരഭാഗേ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ പബ്ബതേ ഹിമവന്തമ്ഹീതിആദിമാഹ. തം സബ്ബം ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

ദുതിയരംസിസഞ്ഞകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൭. ഫലദായകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

പബ്ബതേ ഹിമവന്തമ്ഹീതിആദികം ആയസ്മതോ ഫലദായകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതകുസലസമ്ഭാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ ഫുസ്സസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ സുഖപ്പത്തോ തം സബ്ബം പഹായ താപസപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ ഖരാജിനചമ്മധാരീ ഹുത്വാ വിഹരതി. തസ്മിഞ്ച സമയേ ഫുസ്സം ഭഗവന്തം തത്ഥ സമ്പത്തം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ മധുരാനി ഫലാനി ഗഹേത്വാ ഭോജേസി. സോ തേനേവ കുസലേന ദേവലോകാദീസു പുഞ്ഞസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിമന്വായ സത്ഥരി പസീദിത്വാ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൩൯. സോ അപരഭാഗേ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം അനുസ്സരിത്വാ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ പബ്ബതേ ഹിമവന്തമ്ഹീതിആദിമാഹ. തം സബ്ബം ഹേട്ഠാ വുത്തനയത്താ ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

ഫലദായകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൮. സദ്ദസഞ്ഞകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

പബ്ബതേ ഹിമവന്തമ്ഹീതിആദികം ആയസ്മതോ സദ്ദസഞ്ഞകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ ഫുസ്സസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ സദ്ധാജാതോ താപസപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ ഹിമവന്തമ്ഹി അരഞ്ഞാവാസേ വസന്തോ അത്തനോ അനുകമ്പായ ഉപഗതസ്സ ഭഗവതോ ധമ്മം സുത്വാ ധമ്മേസു ചിത്തം പസാദേത്വാ യാവതായുകം ഠത്വാ അപരഭാഗേ കാലം കത്വാ തുസിതാദീസു ഛസു കാമാവചരസമ്പത്തിയോ ച മനുസ്സേസു മനുസ്സസമ്പത്തിയോ ച അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിമന്വായ സദ്ധാജാതോ പബ്ബജിത്വാ വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ അരഹത്തം പാപുണി.

൪൩. സോ അപരഭാഗേ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ പബ്ബതേ ഹിമവന്തമ്ഹീതിആദിമാഹ. തം സബ്ബം ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

സദ്ദസഞ്ഞകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൯. ബോധിസിഞ്ചകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോതിആദികം ആയസ്മതോ ബോധിസിഞ്ചകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ അനേകാസു ജാതീസു വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ സാസനേ പബ്ബജിത്വാ വത്തപടിപത്തിയാ സാസനം സോഭയന്തോ മഹാജനേ ബോധിപൂജം കുരുമാനേ ദിസ്വാ അനേകാനി പുപ്ഫാനി സുഗന്ധോദകാനി ച ഗാഹാപേത്വാ പൂജേസി. സോ തേന പുഞ്ഞേന ദേവലോകേ നിബ്ബത്തോ ഛ കാമാവചരസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിമന്വായ സദ്ധാജാതോ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൪൬. സോ അരഹാ ഹുത്വാ ഝാനഫലസുഖേന വീതിനാമേത്വാ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോതിആദിമാഹ. തത്ഥ വിസേസം പരമത്ഥം നിബ്ബാനം പസ്സതീതി വിപസ്സീ, വിസേസേന ഭബ്ബാഭബ്ബജനേ പസ്സതീതി വാ വിപസ്സീ, വിപസ്സന്തോ ചതുസച്ചം പസ്സനദക്ഖനസീലോതി വാ വിപസ്സീ, തസ്സ വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോ മഹാബോധിമഹോ അഹൂതി സമ്ബന്ധോ. തത്രാപി മഹാബോധീതി ബോധി വുച്ചതി ചതൂസു മഗ്ഗേസു ഞാണം, തമേത്ഥ നിസിന്നോ ഭഗവാ പടിവിജ്ഝതീതി കണികാരപാദപരുക്ഖോപി ബോധിച്ചേവ വുച്ചതി, മഹിതോ ച സോ ദേവബ്രഹ്മനരാസുരേഹി ബോധി ചേതി മഹാബോധി, മഹതോ ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ ബോധീതി വാ മഹാബോധി, തസ്സ മഹോ പൂജാ അഹോസീതി അത്ഥോ. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

ബോധിസിഞ്ചകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൧൦. പദുമപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

പോക്ഖരവനം പവിട്ഠോതിആദികം ആയസ്മതോ പദുമപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ ഫുസ്സസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിമന്വായ പദുമസമ്പന്നം ഏകം പോക്ഖരണിം പവിസിത്വാ ഭിസമുളാലേ ഖാദന്തോ പോക്ഖരണിയാ അവിദൂരേ ഗച്ഛമാനം ഫുസ്സം ഭഗവന്തം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ തതോ പദുമാനി ഓചിനിത്വാ ആകാസേ ഉക്ഖിപിത്വാ ഭഗവന്തം പൂജേസി, താനി പുപ്ഫാനി ആകാസേ വിതാനം ഹുത്വാ അട്ഠംസു. സോ ഭിയ്യോസോമത്തായ പസന്നമാനസോ പബ്ബജിത്വാ വത്തപടിപത്തിസാരോ സമണധമ്മം പൂരേത്വാ തതോ ചുതോ തുസിതഭവനമലം കുരുമാനോ വിയ തത്ഥ ഉപ്പജ്ജിത്വാ കമേന ഛ കാമാവചരസമ്പത്തിയോ ച മനുസ്സസമ്പത്തിയോ ച അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ സദ്ധാജാതോ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൫൧. സോ അപരഭാഗേ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ പോക്ഖരവനം പവിട്ഠോതിആദിമാഹ. തത്ഥ പകാരേന നളദണ്ഡപത്താദീഹി ഖരന്തീതി പോക്ഖരാ, പോക്ഖരാനം സമുട്ഠിതട്ഠേന സമൂഹന്തി പോക്ഖരവനം, പദുമഗച്ഛസണ്ഡേഹി മണ്ഡിതം മജ്ഝം പവിട്ഠോ അഹന്തി അത്ഥോ. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

പദുമപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

നവമവഗ്ഗവണ്ണനാ സമത്താ.