൫-൨൨. സങ്കിലിട്ഠത്തികാദിവണ്ണനാ

സങ്കിലിട്ഠസങ്കിലേസികത്തികേ സബ്ബം കുസലത്തികേ വുത്തനയാനുസാരേനേവ വേദിതബ്ബം.

൭൯. വിതക്കത്തികേ യഥാകമ്മൂപഗഞാണസ്സ പരികമ്മന്തി ദിബ്ബചക്ഖുപരികമ്മമേവ തസ്സ ഉപ്പാദനത്ഥായ പരികമ്മം. ഉപ്പന്നസ്സ പന വളഞ്ജനകാലേ പരികമ്മം സന്ധായേതം വുത്തം. സേസമേത്ഥ യഥാപാളിമേവ നിയ്യാതി.

൮൨. തി തദാരമ്മണഭവങ്ഗമൂലഭവങ്ഗാനം വസേന വുത്തം. സേസമേത്ഥ സബ്ബം പാളിവസേനേവ വേദിതബ്ബം.

ദസ്സനത്തികേ ദസ്സനേന പഹാതബ്ബോ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതീതിആദീസു ദസ്സനേന പഹാതബ്ബോ പുഥുജ്ജനസ്സ ഉപ്പജ്ജതി. ഭാവനായ പഹാതബ്ബോ സോതാപന്നസ്സാപീതി ഏവം ഉപരിമസ്സ ഉപരിമസ്സ ഹേട്ഠിമാ ഹേട്ഠിമാ നുപ്പജ്ജന്തീതി വേദിതബ്ബാ. ദസ്സനേന പഹാതബ്ബോ ധമ്മോ ഭാവനായ പഹാതബ്ബസ്സ ധമ്മസ്സ ഏകേനപി പച്ചയേന പച്ചയോ ന ഹോതി. സേസമേത്ഥ പാളിം അനുഗന്ത്വാ കുസലത്തികേ വുത്തലക്ഖണവസേനേവ വേദിതബ്ബം.

ദസ്സനേനപഹാതബ്ബഹേതുകത്തികേ ദസ്സനേനപഹാതബ്ബഹേതുകാദീനം വിഭാഗോ അട്ഠകഥാകണ്ഡേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബോ. വിചികിച്ഛുദ്ധച്ചസഹഗതോ മോഹോ അഹേതുകത്താ തതിയപദേ പവിട്ഠോ. ഏവമേത്ഥ യേസം ദസ്സനഭാവനാഹി പഹാതബ്ബോ ഹേതു അത്ഥി, തേ പഹാതബ്ബഹേതുകാ. യേസം സോ നത്ഥി തേ നേവദസ്സനേന നഭാവനായപഹാതബ്ബഹേതുകാതി ഇമം പഹാതബ്ബഹേതുകവിഭാഗം ഞത്വാ സേസം ദസ്സനേനപഹാതബ്ബത്തികേ ചേവ കുസലത്തികേ ച ദസ്സിതലക്ഖണാനുസാരേനേവ വേദിതബ്ബം.

ആചയഗാമിത്തികേ ച പടിച്ചവാരസംസട്ഠവാരേസു അനുലോമം കുസലത്തികസദിസമേവ. സേസം വിസ്സജ്ജനതോ ഗണനതോ ച യഥാപാളിമേവ നിയ്യാതി.

സേക്ഖത്തികേ അസേക്ഖോ ധമ്മോ സേക്ഖസ്സ ധമ്മസ്സ ന കേനചി പച്ചയേന പച്ചയോ. സേക്ഖോ അസേക്ഖസ്സ അനന്തരപകതൂപനിസ്സയോ പന ഹോതി. സേസമേത്ഥ യഥാപാളിമേവ നിയ്യാതി, തഥാ പരിത്തത്തികേ.

പരിത്താരമ്മണത്തികേ അപ്പമാണാരമ്മണാചേതനാതി സേക്ഖാനം ഗോത്രഭുചേതനാ, പച്ചവേക്ഖണചേതനാതിപി വത്തും വട്ടതി. വിപാകാനം പരിത്താരമ്മണാനന്തി പടിസന്ധിയം കമ്മം ആരമ്മണം കത്വാ, പവത്തേ ചക്ഖുവിഞ്ഞാണാദിവസേനരൂപാദിആരമ്മണം, തദാരമ്മണവസേന ജവനേന ഗഹിതപരിത്താരമ്മണഞ്ച ആരമ്മണം കത്വാ ഉപ്പന്നാനം. യേ പന ‘‘ഗോത്രഭുചിത്തേന നത്ഥി പടിസന്ധീ’’തി വദന്തി, തേ ഇമിനാ സുത്തേന പടിസേധേതബ്ബാ. സേസമേത്ഥ പാളിനയേനേവ വേദിതബ്ബം. ഹീനത്തികോ സങ്കിലിട്ഠത്തികസദിസോ.

മിച്ഛത്തത്തികേ മിച്ഛത്തനിയതോ സമ്മത്തനിയതസ്സ, സമ്മത്തനിയതോ വാ മിച്ഛത്തനിയതസ്സ കേനചി പച്ചയേന പച്ചയോ ന ഹോതി. മിച്ഛത്തനിയതോ വാ സമ്മത്തനിയതോ വാ സഹജാതാധിപതിരഹിതോ നാമ നത്ഥി. സമ്മത്തനിയതേ ഏകന്തതോ ആരമ്മണപുരേജാതം നത്ഥി, മിച്ഛത്തനിയതേ സിയാ ആരമ്മണപുരേജാതം. അനിയതം ചിത്തം ആരബ്ഭ നിയതാ മിച്ഛാദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജേയ്യ. സേസാ നിയതം ആരബ്ഭ നിയതം നുപ്പജ്ജതി, മിച്ഛത്തനിയതം ഗരും കത്വാ ന കോചി ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജതി. കുസലോ മിച്ഛത്തസ്സ ഉപനിസ്സയപച്ചയോ ന ഹോതി. സേസമേത്ഥ പാളിയം വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബം.

മഗ്ഗാരമ്മണത്തികേ പടിച്ചവാരസ്സ അനുലോമേ വിപാകപച്ചയോ നത്ഥി. കമ്മപച്ചയേപി ഇമസ്മിം തികേ നാനാക്ഖണികം ന ലബ്ഭതി, തഥാ ഉപ്പന്നത്തികഅതീതത്തികേസു. പച്ചനീയേ അഹേതുകം മഗ്ഗാരമ്മണന്തി അഹേതുകം മഗ്ഗാരമ്മണം, ആവജ്ജനം സന്ധായേതം വുത്തം. സേസമേത്ഥ പാളിഅനുസാരേനേവ വേദിതബ്ബം.

ഉപ്പന്നത്തികേ ച അതീതത്തികേ ച പടിച്ചവാരാദയോ നത്ഥി, പഞ്ഹാവാരമത്തമേവ ലബ്ഭതി. കസ്മാ? പടിച്ചവാരാദയോ ഹി സഹജാതപുരേജാതാനഞ്ഞേവ ഹോന്തി. ഇമേ ച തികാ അതീതാനാഗതമിസ്സകാ. ഉപ്പന്നത്തികേ ചേത്ഥ അനന്തരഭാഗിയാപി പച്ചയാ ന ലബ്ഭന്തി. കസ്മാ? ഉപ്പന്നത്തികേ അതീതസ്സ അഭാവതോ. ഉപ്പന്നോ ച അനുപ്പന്നോ ചാതി ഇമേ ചേത്ഥ ദ്വേ ധമ്മാ ഉപ്പന്നസ്സ ച അനുപ്പന്നസ്സ ചാതി ഇമേസം ദ്വിന്നം ന കേനചി പച്ചയേന പച്ചയോ. അനുപ്പന്നോ ച ഉപ്പാദീ ചാതി ഇമേ പന ദ്വേ ഉപ്പന്നസ്സ ആരമ്മണൂപനിസ്സയവസേന ദ്വീഹി പച്ചയേഹി പച്ചയോ. സേസമേത്ഥ പാളിയം ആഗതനയേനേവ വേദിതബ്ബം.

അതീതത്തികേ പച്ചുപ്പന്നം അതീതാനാഗതസ്സ, അതീതാനാഗതഞ്ച അതീതാനാഗതസ്സ ന കേനചി പച്ചയേന പച്ചയോ. നിബ്ബാനം പന ദ്വീസുപി ഇമേസു തികേസു നേവ പച്ചയതോ ന പച്ചയുപ്പന്നതോ ലബ്ഭതി. സേസമിധാപി പാളിയം ആഗതനയേനേവ വേദിതബ്ബം.

അജ്ഝത്തത്തികേ അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാപദം ന ഗഹിതം. അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാസങ്ഖാതാ ഹി ഉഭോ രാസയോ നേവ ഏകതോ പച്ചയാ ഹോന്തി, ന പച്ചയുപ്പന്നാ; തസ്മാ ഹത്ഥതലേ ഠപിതസ്സ സാസപസ്സ വണ്ണോപി ഹത്ഥതലവണ്ണേന സദ്ധിം ഏകതോ ആരമ്മണം ന ഹോതീതി വേദിതബ്ബോ. യഥാ ച അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാപദം, ഏവമേത്ഥ അജ്ഝത്താരമ്മണത്തികേപി അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാരമ്മണപദം ന ലബ്ഭതി. സേസം യഥാപാളിമേവ നിയ്യാതി.

സനിദസ്സനത്തികേപി പാളിവസേനേവ അത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ. ഗണനാപേത്ഥ പാളിയം ആഗതവാരേ സങ്ഖിപിത്വാ ഹേട്ഠാ വുത്തനയേനേവ സംസന്ദനേസു സംസന്ദിത്വാ വേദിതബ്ബാതി.

ധമ്മാനുലോമേ തികപട്ഠാനവണ്ണനാ.