൭. സത്തമനയോ സമ്പയുത്തേനവിപ്പയുത്തപദവണ്ണനാ

൩൦൬. ഇദാനി സമ്പയുത്തേനവിപ്പയുത്തപദം ഭാജേതും വേദനാക്ഖന്ധേനാതിആദി ആരദ്ധം. തത്രിദം ലക്ഖണം – ഇമസ്മിഞ്ഹി വാരേ പുച്ഛായ ഉദ്ധടപദേന യേ ധമ്മാ സമ്പയുത്താ, തേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ, തേസം ഖന്ധാദീഹി വിപ്പയോഗം പുച്ഛിത്വാ വിസ്സജ്ജനം കതം. തം പന രൂപക്ഖന്ധാദീസു ന യുജ്ജതി. രൂപക്ഖന്ധേന ഹി സമ്പയുത്താ നാമ നത്ഥി. തസ്മാ തഞ്ച അഞ്ഞാനി ച ഏവരൂപാനി പദാനി ഇമസ്മിം വാരേ ന ഗഹിതാനി. യാനി പന പദാനി ധമ്മധാതുയാ സമ്പയുത്തേ ധമ്മേ വിഞ്ഞാണഞ്ച അഞ്ഞേന അസമ്മിസ്സം ദീപേന്തി, താനി ഇധ ഗഹിതാനി. തേസം ഇദമുദ്ദാനം –

‘‘ചത്താരോ ഖന്ധായതനഞ്ച ഏകം,

ദ്വേ ഇന്ദ്രിയാ ധാതുപദാനി സത്ത;

തയോ പടിച്ചാ അഥ ഫസ്സസത്തകം,

തികേ തയോ സത്ത മഹന്തരേ ച.

‘‘ഏകം സവിതക്കം, സവിചാരമേകം;

യുത്തം ഉപേക്ഖായ ച ഏകമേവാ’’തി.

പരിയോസാനേ – ഖന്ധാ ചതുരോതിആദിനാപി അയമേവത്ഥോ സങ്ഗഹിതോ. തത്ഥ യാനി പദാനി സദിസവിസ്സജ്ജനാനി, താനി ഉപ്പടിപാടിയാപി സമോധാനേത്വാ തത്ഥ വേദനാക്ഖന്ധാദികാ പഞ്ഹാ കതാ. തേസു ഏവം ഖന്ധാദിവിഭാഗോ വേദിതബ്ബോ. വേദനാക്ഖന്ധാദിപഞ്ഹേ താവ – ഏകേനാതി മനായതനേന. സത്തഹീതി വിഞ്ഞാണധാതൂഹി. കേഹിചീതി ധമ്മായതനേ വേദനാദീഹി. വിഞ്ഞാണധാതുപഞ്ഹേ – തേ ധമ്മാ ന കേഹിചീതി തേ പുച്ഛായ ഉദ്ധടപദം വിഞ്ഞാണധാതും ഠപേത്വാ സേസാ ഛ വിഞ്ഞാണധാതുധമ്മാ, രൂപം, നിബ്ബാനഞ്ച. തേഹി സബ്ബേസം ഖന്ധായതനാനം സങ്ഗഹിതത്താ ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ആയതനേഹി വാ വിപ്പയുത്താ. ഏകായ ധാതുയാതി യാ യാ പുച്ഛായ ഉദ്ധടാ ഹോതി തായ തായ.

൩൦൯. ഉപേക്ഖിന്ദ്രിയപഞ്ഹേ – പഞ്ചഹീതി ഉപേക്ഖാസമ്പയുത്താഹി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുആദീഹി. ഇമിനാ നയേന സബ്ബത്ഥ പുച്ഛായ ഉദ്ധടപദേനേവ സദ്ധിം വിപ്പയുത്താനം വസേന അത്ഥോ വേദിതബ്ബോതി.

സമ്പയുത്തേനവിപ്പയുത്തപദവണ്ണനാ.