൪. നന്ദകസുത്തവണ്ണനാ

൪. ചതുത്ഥേ ഉപട്ഠാനസാലായന്തി ഭോജനസാലായം. യേനുപട്ഠാനസാലാതി സത്ഥാ നന്ദകത്ഥേരേന മധുരസ്സരേന ആരദ്ധായ ധമ്മദേസനായ സദ്ദം സുത്വാ, ‘‘ആനന്ദ, കോ ഏസോ ഉപട്ഠാനസാലായ മധുരസ്സരേന ധമ്മം ദേസേതീ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘ധമ്മകഥികനന്ദകത്ഥേരസ്സ അജ്ജ, ഭന്തേ, വാരോ’’തി സുത്വാ ‘‘അതിമധുരം കത്വാ, ആനന്ദ, ഏസോ ഭിക്ഖു ധമ്മം കഥേതി, മയമ്പി ഗന്ത്വാ സുണിസ്സാമാ’’തി വത്വാ യേനുപട്ഠാനസാലാ തേനുപസങ്കമി. ബഹിദ്വാരകോട്ഠകേ അട്ഠാസീതി ഛബ്ബണ്ണരസ്മിയോ ചീവരഗബ്ഭേ പടിച്ഛാദേത്വാ അഞ്ഞാതകവേസേന അട്ഠാസി. കഥാപരിയോസാനം ആഗമയമാനോതി ‘‘ഇദമവോചാ’’തി ഇദം കഥാവസാനം ഉദിക്ഖമാനോ ധമ്മകഥം സുണന്തോ അട്ഠാസിയേവ. അഥായസ്മാ ആനന്ദോ നിക്ഖന്തേ പഠമേ യാമേ സത്ഥു സഞ്ഞം അദാസി – ‘‘പഠമയാമോ അതിക്കന്തോ, ഭന്തേ, ഥോകം വിസ്സമഥാ’’തി. സത്ഥാ തത്ഥേവ അട്ഠാസി. അഥായസ്മാ ആനന്ദോ മജ്ഝിമയാമേപി നിക്ഖന്തേ, ‘‘ഭന്തേ, തുമ്ഹേ പകതിയാ ഖത്തിയസുഖുമാലാ, പുന ബുദ്ധസുഖുമാലാതി പരമസുഖുമാലാ, മജ്ഝിമയാമോപി അതിക്കന്തോ, മുഹുത്തം വിസ്സമഥാ’’തി ആഹ. സത്ഥാ തത്ഥേവ അട്ഠാസി. തത്ഥ ഠിതകസ്സേവസ്സ അരുണഗ്ഗം പഞ്ഞായിത്ഥ. അരുണുഗ്ഗമനഞ്ച ഥേരസ്സ ‘‘ഇദമവോചാ’’തി പാപേത്വാ കഥാപരിയോസാനഞ്ച ദസബലസ്സ ഛബ്ബണ്ണസരീരസ്മിവിസ്സജ്ജനഞ്ച ഏകപ്പഹാരേനേവ അഹോസി. അഗ്ഗളം ആകോടേസീതി അഗ്ഗനഖേന ദ്വാരകവാടം ആകോടേസി.

സാരജ്ജമാനരൂപോതി ഹരായമാനോ ഓത്തപ്പമാനോ. ദോമനസ്സസാരജ്ജം പനസ്സ നത്ഥി. ഏത്തകമ്പി നോ നപ്പടിഭാസേയ്യാതി പടിസമ്ഭിദാപ്പത്തസ്സ അപ്പടിഭാനം നാമ നത്ഥി. ഏത്തകമ്പി ന കഥേയ്യന്തി ദസ്സേതി. സാധു സാധൂതി ഥേരസ്സ ധമ്മദേസനം സമ്പഹംസന്തോ ആഹ. അയഞ്ഹേത്ഥ അത്ഥോ ‘‘സുഗഹിതാ ച തേ ധമ്മദേസനാ സുകഥിതാ ചാ’’തി. കുലപുത്താനന്തി ആചാരകുലപുത്താനഞ്ചേവ ജാതികുലപുത്താനഞ്ച. അരിയോ ച തുണ്ഹിഭാവോതി ദുതിയജ്ഝാനസമാപത്തിം സന്ധായേവമാഹ. അധിപഞ്ഞാധമ്മവിപസ്സനായാതി സങ്ഖാരപരിഗ്ഗഹവിപസ്സനാഞാണസ്സ. ചതുപ്പാദകോതി അസ്സഗോണഗദ്രഭാദികോ. ഇദം വത്വാതി ഇമം ചതൂഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതം ധമ്മം കഥയിത്വാ. വിഹാരം പാവിസീതി ഗന്ധകുടിം പവിട്ഠോ.

കാലേന ധമ്മസ്സവനേതി കാലേ കാലേ ധമ്മസ്സവനസ്മിം. ധമ്മസാകച്ഛായാതി പഞ്ഹകഥായ. ഗമ്ഭീരം അത്ഥപദന്തി ഗമ്ഭീരം ഗുള്ഹം രഹസ്സം അത്ഥം. പഞ്ഞായാതി സഹവിപസ്സനായ മഗ്ഗപഞ്ഞായ. സമ്മസനപടിവേധപഞ്ഞാപി ഉഗ്ഗഹപരിപുച്ഛാപഞ്ഞാപി വട്ടതിയേവ. പത്തോ വാ പജ്ജതി വാതി അരഹത്തം പത്തോ വാ പാപുണിസ്സതി വാതി ഏവം ഗുണസമ്ഭാവനായ സമ്ഭാവേതി. അപ്പത്തമാനസാതി അപ്പത്തഅരഹത്താ, അരഹത്തം വാ അപ്പത്തം മാനസം ഏതേസന്തിപി അപ്പത്തമാനസാ. ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരന്തി ഏത്ഥ ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരോ ലോകിയോപി വട്ടതി ലോകുത്തരോപി.