(൯) ൪. സതിവഗ്ഗോ

൧-൨. സതിസമ്പജഞ്ഞസുത്തവണ്ണനാ

൮൧-൮൨. നവമസ്സ പഠമം ഹേട്ഠാ വുത്തനയമേവ. ദുതിയേ സദ്ധോതി ദുവിധായ സദ്ധായ സമന്നാഗതോ. നോ ചുപസങ്കമിതാതി ന ഉപട്ഠഹതി. നോ ച പരിപുച്ഛിതാതി അത്ഥാനത്ഥം കാരണാകാരണം പരിപുച്ഛിതാ ന ഹോതി. സമന്നാഗതോതി സാമിഅത്ഥേ പച്ചത്തം, സമന്നാഗതസ്സാതി വുത്തം ഹോതി. ഏകന്തപടിഭാനാ തഥാഗതം ധമ്മദേസനാ ഹോതീതി തഥാഗതസ്സ ഏകന്തപടിഭാനാ ധമ്മദേസനാ ഹോതി, ഏകന്തേനേവ പടിഭാതി ഉപട്ഠാതീതി അത്ഥോ.

൩. മൂലകസുത്തവണ്ണനാ

൮൩. തതിയേ സബ്ബേ ധമ്മാതി പഞ്ചക്ഖന്ധാ. ഛന്ദമൂലകാതി അജ്ഝാസയച്ഛന്ദോ കത്തുകമ്യതാഛന്ദോ തം മൂലം ഏതേസന്തി ഛന്ദമൂലകാ. മനസികാരതോ സമ്ഭവന്തീതി മനസികാരസമ്ഭവാ. ഫസ്സതോ സമുദേന്തി രാസീ ഭവന്തീതി ഫസ്സസമുദയാ. വേദനായ സമോസരന്തീതി വേദനാസമോസരണാ. സമാധി ഏതേസം പമുഖോതി സമാധിപ്പമുഖാ. ജേട്ഠകട്ഠേന സതി അധിപതി ഏതേസന്തി സതാധിപതേയ്യാ, സതിജേട്ഠകാതി അത്ഥോ. പഞ്ഞാ ഉത്തരാ ഏതേസന്തി പഞ്ഞുത്തരാ. വിമുത്തി ഏവ സാരോ ഏതേസന്തി വിമുത്തിസാരാ. ഏത്ഥ ച ഛന്ദമൂലകാദയോ ചത്താരോപി ലോകിയാ കഥിതാ, സേസാ ലോകിയലോകുത്തരമിസ്സകാതി.

൪. ചോരസുത്തവണ്ണനാ

൮൪. ചതുത്ഥേ മഹാചോരോതി രജ്ജന്തരേ ദുബ്ഭിതും സമത്ഥോ മഹാചോരോ. പരിയാപജ്ജതീതി പരിയാദാനം ഗച്ഛതി. ന ചിരട്ഠിതികോ ഹോതീതി അദ്ധാനം പാലേന്തോ ഠാതും ന സക്കോതി. അപ്പഹരന്തസ്സ പഹരതീതി അത്തനോ അവേരിനേ അപ്പഹരന്തേ ഗുണസമ്പന്നേ ച മഹല്ലകേ ച തരുണദാരകേ ച അപ്പഹരിതബ്ബയുത്തകേ പഹരതി. അനവസേസം ആദിയതീതി നിസ്സേസം ഗണ്ഹാതി. ബ്യത്തചോരാനഞ്ഹി ഇദം വത്തം – പരസ്സ ദ്വീസു സാടകേസു ഏകോ ഗഹേതബ്ബോ, ഏകസ്മിം സന്തേ ദുബ്ബലം ദത്വാ ഥിരോ ഗഹേതബ്ബോ. പുടഭത്തതണ്ഡുലാദീസു ഏകം കോട്ഠാസം ദത്വാ ഏകോ ഗഹേതബ്ബോതി. അച്ചാസന്നേ കമ്മം കരോതീതി ഗാമനിഗമരാജധാനീനം ആസന്നട്ഠാനേ ചോരികകമ്മം കരോതി. ന ച നിധാനകുസലോ ഹോതീതി യം ലദ്ധം, തം ദക്ഖിണേയ്യേ നിദഹിതും ഛേകോ ന ഹോതി, പരലോകമഗ്ഗം ന സോധേതി.

൫. സമണസുത്തവണ്ണനാ

൮൫. പഞ്ചമേ യം സമണേനാതി യം ഗുണജാതം സമണേന പത്തബ്ബം. വുസീമതാതി ബ്രഹ്മചരിയവാസംവുതേന. മുത്തോ മോചേമി ബന്ധനാതി അഹം സബ്ബബന്ധനേഹി മുത്തോ ഹുത്വാ മഹാജനമ്പി രാഗാദിബന്ധനതോ മോചേമി. പരമദന്തോതി അഞ്ഞേന കേനചി അസിക്ഖാപിതോ അചോദിതോ സയമ്ഭുഞാണേന പടിവിജ്ഝിത്വാ പരമദമഥേന ദന്തത്താ പരമദന്തോ നാമ. പരിനിബ്ബുതോതി കിലേസപരിനിബ്ബാനേന പരിനിബ്ബുതോ.

൬. യസസുത്തവണ്ണനാ

൮൬. ഛട്ഠേ മാ ച മയാ യസോതി യസോ ച മയാ സദ്ധിം മാ ഗഞ്ഛി. അകസിരലാഭീതി വിപുലലാഭീ. സീലപഞ്ഞാണന്തി സീലഞ്ചേവ ഞാണഞ്ച. സങ്ഗമ്മാതി സന്നിപതിത്വാ. സമാഗമ്മാതി സമാഗന്ത്വാ. സങ്ഗണികവിഹാരന്തി ഗണസങ്ഗണികവിഹാരം. ന ഹി നൂനമേതി ന ഹി നൂന ഇമേ. തഥാ ഹി പനമേതി തഥാ ഹി പന ഇമേ. അങ്ഗുലിപതോദകേഹീതി അങ്ഗുലിപതോദയട്ഠിം കത്വാ വിജ്ഝനേന. സഞ്ജഗ്ഘന്തേതി മഹാഹസിതം ഹസന്തേ. സംകീളന്തേതി കേളിം കരോന്തേ.

൭. പത്തനികുജ്ജനസുത്തവണ്ണനാ

൮൭. സത്തമേ നിക്കുജ്ജേയ്യാതി തേന ദിന്നസ്സ ദേയ്യധമ്മസ്സ അപ്പടിഗ്ഗഹണത്ഥം പത്തനിക്കുജ്ജനകമ്മവാചായ നികുജ്ജേയ്യ, ന അധോമുഖഠപനേന. അലാഭായാതി ചതുന്നം പച്ചയാനം അലാഭത്ഥായ. അനത്ഥായാതി ഉപദ്ദവായ അവഡ്ഢിയാ. ഉക്കുജ്ജേയ്യാതി ഉക്കുജ്ജനകമ്മവാചായ ഉക്കുജ്ജേയ്യ.

൮. അപ്പസാദപവേദനീയസുത്തവണ്ണനാ

൮൮. അട്ഠമേ അപ്പസാദം പവേദേയ്യുന്തി അപ്പസന്നഭാവം ജാനാപേയ്യും. അപ്പസാദം പവേദേന്തേന പന കിം കാതബ്ബന്തി? നിസിന്നാസനതോ ന ഉട്ഠാതബ്ബം ന വന്ദിതബ്ബം ന പച്ചുഗ്ഗമനം കാതബ്ബം, ന ദേയ്യധമ്മോ ദാതബ്ബോ. അഗോചരേതി പഞ്ചവിധേ അഗോചരേ.

൯. പടിസാരണീയസുത്തവണ്ണനാ

൮൯. നവമേ ധമ്മികഞ്ച ഗിഹിപടിസ്സവന്തി ‘‘ഇമം തേമാസം ഇധേവ വസിതബ്ബ’’ന്തി വുത്തോ ‘‘ഏവം ഹോതൂ’’തിആദിനാ നയേന പടിസ്സവം. ന സച്ചാപേതീതി വുത്തം ന സച്ചം കരോതി വിസംവാദേതി.

൧൦. സമ്മാവത്തനസുത്തവണ്ണനാ

൯൦. ദസമേ പച്ചേകട്ഠാനേതി അധിപതിട്ഠാനേ ജേട്ഠകട്ഠാനേ. തഞ്ഹി ജേട്ഠകം കത്വാ കിഞ്ചി സങ്ഘകമ്മം കാതും ന ലഭതി. ന ച തേന മൂലേന വുട്ഠാപേതബ്ബോതി തം മൂലം കത്വാ അബ്ഭാനകമ്മം കാതും ന ലഭതി. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

സതിവഗ്ഗോ നവമോ.