൭. മജ്ഝേസുത്തവണ്ണനാ

൬൧. സത്തമേ പാരായനേ മേത്തേയ്യപഞ്ഹേതി പാരായനസമാഗമമ്ഹി മേത്തേയ്യമാണവസ്സ പഞ്ഹേ. ഉഭോന്തേ വിദിത്വാനാതി ദ്വേ അന്തേ ദ്വേ കോട്ഠാസേ ജാനിത്വാ. മജ്ഝേ മന്താ ന ലിപ്പതീതി മന്താ വുച്ചതി പഞ്ഞാ, തായ ഉഭോ അന്തേ വിദിത്വാ മജ്ഝേ ന ലിപ്പതി, വേമജ്ഝേട്ഠാനേ ന ലിപ്പതി. സിബ്ബനിമച്ചഗാതി സിബ്ബനിസങ്ഖാതം തണ്ഹം അതീതോ. ഫസ്സോതി ഫസ്സവസേന നിബ്ബത്തത്താ അയം അത്തഭാവോ. ഏകോ അന്തോതി അയമേകോ കോട്ഠാസോ. ഫസ്സസമുദയോതി ഫസ്സോ സമുദയോ അസ്സാതി ഫസ്സസമുദയോ, ഇമസ്മിം അത്തഭാവേ കതകമ്മഫസ്സപച്ചയാ നിബ്ബത്തോ അനാഗതത്തഭാവോ. ദുതിയോ അന്തോതി ദുതിയോ കോട്ഠാസോ. ഫസ്സനിരോധോതി നിബ്ബാനം. മജ്ഝേതി സിബ്ബിനിതണ്ഹം ഛേത്വാ ദ്വിധാകരണട്ഠേന നിബ്ബാനം മജ്ഝേ നാമ ഹോതി. തണ്ഹാ ഹി നം സിബ്ബതീതി തണ്ഹാ നം അത്തഭാവദ്വയസങ്ഖാതം ഫസ്സഞ്ച ഫസ്സസമുദയഞ്ച സിബ്ബതി ഘട്ടേതി. കിം കാരണാ? തസ്സ തസ്സേവ ഭവസ്സ അഭിനിബ്ബത്തിയാ. യദി ഹി തണ്ഹാ ന സിബ്ബേയ്യ, തസ്സ തസ്സ ഭവസ്സ നിബ്ബത്തി ന ഭവേയ്യ. ഇമസ്മിം ഠാനേ കോടിമജ്ഝികൂപമം ഗണ്ഹന്തി. ദ്വിന്നഞ്ഹി കണ്ഡാനം ഏകതോ കത്വാ മജ്ഝേ സുത്തേന സംസിബ്ബിതാനം കോടി മജ്ഝന്തി വുച്ചതി. സുത്തേ ഛിന്നേ ഉഭോ കണ്ഡാനി ഉഭതോ പതന്തി. ഏവമേത്ഥ കണ്ഡദ്വയം വിയ വുത്തപ്പകാരാ ദ്വേ അന്താ, സിബ്ബിത്വാ ഠിതസുത്തം വിയ തണ്ഹാ, സുത്തേ ഛിന്നേ കണ്ഡദ്വയസ്സ ഉഭതോപതനം വിയ തണ്ഹായ നിരുദ്ധായ അന്തദ്വയം നിരുദ്ധമേവ ഹോതി. ഏത്താവതാതി ഏത്തകേന ഇമിനാ ഉഭോ അന്തേ വിദിത്വാ തണ്ഹായ മജ്ഝേ അനുപലിത്തഭാവേന അഭിഞ്ഞേയ്യം ചതുസച്ചധമ്മം അഭിജാനാതി നാമ, തീരണപരിഞ്ഞായ ച പഹാനപരിഞ്ഞായ ച പരിജാനിതബ്ബം ലോകിയസച്ചദ്വയം പരിജാനാതി നാമ. ദിട്ഠേവ ധമ്മേതി ഇമസ്മിംയേവ അത്തഭാവേ. ദുക്ഖസ്സന്തകരോ ഹോതീതി വട്ടദുക്ഖസ്സ കോടികരോ പരിച്ഛേദപരിവടുമകരോ ഹോതി നാമ.

ദുതിയവാരേ തിണ്ണം കണ്ഡാനം വസേന ഉപമാ വേദിതബ്ബാ. തിണ്ണഞ്ഹി കണ്ഡാനം സുത്തേന സംസിബ്ബിതാനം സുത്തേ ഛിന്നേ തീണി കണ്ഡാനി തീസു ഠാനേസു പതന്തി, ഏവമേത്ഥ കണ്ഡത്തയം വിയ അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നാ ഖന്ധാ, സുത്തം വിയ തണ്ഹാ. സാ ഹി അതീതം പച്ചുപ്പന്നേന, പച്ചുപ്പന്നഞ്ച അനാഗതേന സദ്ധിം സംസിബ്ബതി. സുത്തേ ഛിന്നേ കണ്ഡത്തയസ്സ തീസു ഠാനേസു പതനം വിയ തണ്ഹായ നിരുദ്ധായ അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നാ ഖന്ധാ നിരുദ്ധാവ ഹോന്തി.

തതിയവാരേ അദുക്ഖമസുഖാ മജ്ഝേതി ദ്വിന്നം വേദനാനം അന്തരട്ഠകഭാവേന മജ്ഝേ. സുഖഞ്ഹി ദുക്ഖസ്സ, ദുക്ഖം വാ സുഖസ്സ അന്തരം നാമ നത്ഥി. തണ്ഹാ സിബ്ബിനീതി വേദനാസു നന്ദിരാഗോ വേദനാനം ഉപച്ഛേദം നിവാരേതീതി താ സിബ്ബതി നാമ.

ചതുത്ഥവാരേ വിഞ്ഞാണം മജ്ഝേതി പടിസന്ധിവിഞ്ഞാണമ്പി സേസവിഞ്ഞാണമ്പി നാമരൂപപച്ചയസമുദാഗതത്താ നാമരൂപാനം മജ്ഝേ നാമ.

പഞ്ചമവാരേ വിഞ്ഞാണം മജ്ഝേതി കമ്മവിഞ്ഞാണം മജ്ഝേ, അജ്ഝത്തികായതനേസു വാ മനായതനേന കമ്മസ്സ ഗഹിതത്താ ഇധ യംകിഞ്ചി വിഞ്ഞാണം മജ്ഝേ നാമ, മനോദ്വാരേ വാ ആവജ്ജനസ്സ അജ്ഝത്തികായതനനിസ്സിതത്താ ജവനവിഞ്ഞാണം മജ്ഝേ നാമ.

ഛട്ഠവാരേ സക്കായോതി തേഭൂമകവട്ടം. സക്കായസമുദയോതി സമുദയസച്ചം. സക്കായനിരോധോതി നിരോധസച്ചം. പരിയായേനാതി തേന തേന കാരണേനേവ. സേസം സബ്ബത്ഥ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബം.