൮. അരിയവംസസുത്തവണ്ണനാ

൨൮. അട്ഠമസ്സ അജ്ഝാസയികോ നിക്ഖേപോ. ഇമം കിര മഹാഅരിയവംസസുത്തന്തം ഭഗവാ ജേതവനമഹാവിഹാരേ ധമ്മസഭായം പഞ്ഞത്തവരബുദ്ധാസനേ നിസിന്നോ അത്തനോപി പരപുഗ്ഗലാനമ്പി അജ്ഝാസയവസേന പരിവാരേത്വാ നിസിന്നാനി ചത്താലീസ ഭിക്ഖുസഹസ്സാനി, ‘‘ഭിക്ഖവേ’’തി ആമന്തേത്വാ ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, അരിയവംസാതി ആരഭി. തത്ഥ അരിയവംസാതി അരിയാനം വംസാ. യഥാ ഹി ഖത്തിയവംസോ ബ്രാഹ്മണവംസോ വേസ്സവംസോ സുദ്ദവംസോ സമണവംസോ കുലവംസോ രാജവംസോ, ഏവം അയമ്പി അട്ഠമോ അരിയവംസോ അരിയതന്തി അരിയപവേണീ നാമ ഹോതി. സോ ഖോ പനായം അരിയവംസോ ഇമേസം വംസാനം മൂലഗന്ധാദീനം കാളാനുസാരിഗന്ധാദയോ വിയ അഗ്ഗമക്ഖായതി.

കേ പന തേ അരിയാ, യേസം ഏതേ വംസാതി? അരിയാ വുച്ചന്തി ബുദ്ധാ ച പച്ചേകബുദ്ധാ ച തഥാഗതസാവകാ ച, ഏതേസം അരിയാനം വംസാതി അരിയവംസാ. ഇതോ പുബ്ബേ ഹി സതസഹസ്സകപ്പാധികാനം ചതുന്നം അസങ്ഖ്യേയ്യാനം മത്ഥകേ തണ്ഹങ്കരോ, മേധങ്കരോ, സരണങ്കരോ, ദീപങ്കരോതി ചത്താരോ ബുദ്ധാ ഉപ്പന്നാ, തേ അരിയാ, തേസം അരിയാനം വംസാതി അരിയവംസാ. തേസം ബുദ്ധാനം പരിനിബ്ബാനതോ അപരഭാഗേ അസങ്ഖ്യേയ്യം അതിക്കമിത്വാ കോണ്ഡഞ്ഞോ നാമ ബുദ്ധോ ഉപ്പന്നോ…പേ… ഇമസ്മിം കപ്പേ കകുസന്ധോ, കോണാഗമനോ, കസ്സപോ, അമ്ഹാകം ഭഗവാ ഗോതമോതി ചത്താരോ ബുദ്ധാ ഉപ്പന്നാ, തേസം അരിയാനം വംസാതി അരിയവംസാ. അപിച അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നാനം സബ്ബബുദ്ധ-പച്ചേകബുദ്ധ-ബുദ്ധസാവകാനം അരിയാനം വംസാതി അരിയവംസാ.

തേ ഖോ പനേതേ അഗ്ഗഞ്ഞാ അഗ്ഗാതി ജാനിതബ്ബാ, രത്തഞ്ഞാ ദീഘരത്തം പവത്താതി ജാനിതബ്ബാ, വംസഞ്ഞാ വംസാതി ജാനിതബ്ബാ. പോരാണാ ന അധുനുപ്പത്തികാ. അസംകിണ്ണാ അവികിണ്ണാ അനപനീതാ. അസംകിണ്ണപുബ്ബാ അതീതബുദ്ധേഹിപി ന സംകിണ്ണപുബ്ബാ, ‘‘കി ഇമേഹീ’’തി ന അപനീതപുബ്ബാ. ന സംകീയന്തീതി ഇദാനിപി ന അപനീയന്തി. ന സംകീയിസ്സന്തീതി അനാഗതബുദ്ധേഹിപി ന അപനീയിസ്സന്തി. യേ ലോകേ വിഞ്ഞൂ സമണബ്രാഹ്മണാ, തേഹി അപ്പടികുട്ഠാ, സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹി അനിന്ദിതാ അഗരഹിതാ.

സന്തുട്ഠോ ഹോതീതി പച്ചയസന്തോസവസേന സന്തുട്ഠോ ഹോതി. ഇതരീതരേനാതി ന ഥൂലസുഖുമലൂഖപണീതഥിരജിണ്ണാനം യേന കേനചി, അഥ ഖോ യഥാലദ്ധാദീനം ഇതരീതരേന യേന കേനചി സന്തുട്ഠോ ഹോതീതി അത്ഥോ. ചീവരസ്മിഞ്ഹി തയോ സന്തോസാ യഥാലാഭസന്തോസോ യഥാബലസന്തോസോ യഥാസാരുപ്പസന്തോസോതി. പിണ്ഡപാതാദീസുപി ഏസേവ നയോ. തേസം വിത്ഥാരകഥാ ‘‘സന്തുട്ഠസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നാ ചേവ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തീ’’തി ഇമസ്മിം സുത്തേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബാ. ഇതി ഇമേ തയോ സന്തോസേ സന്ധായ ‘‘സന്തുട്ഠോ ഹോതി ഇതരീതരേന ചീവരേന, യഥാലദ്ധാദീസു യേന കേനചി ചീവരേന സന്തുട്ഠോ ഹോതീ’’തി വുത്തം.

ഏത്ഥ ച ചീവരം ജാനിതബ്ബം, ചീവരക്ഖേത്തം ജാനിതബ്ബം, പംസുകൂലം ജാനിതബ്ബം, ചീവരസന്തോസോ ജാനിതബ്ബോ, ചീവരപ്പടിസംയുത്താനി ധുതങ്ഗാനി ജാനിതബ്ബാനി. തത്ഥ ചീവരം ജാനിതബ്ബന്തി ഖോമാദീനി ഛ ചീവരാനി ദുകൂലാദീനി ഛ അനുലോമചീവരാനി ജാനിതബ്ബാനി. ഇമാനി ദ്വാദസ കപ്പിയചീവരാനി. കുസചീരം, വാകചീരം, ഫലകചീരം, കേസകമ്ബലം, വാളകമ്ബലം, പോത്ഥകോ, ചമ്മം, ഉലൂകപക്ഖം, രുക്ഖദുസ്സം, ലതാദുസ്സം, ഏരകദുസ്സം, കദലിദുസ്സം, വേളുദുസ്സന്തി ഏവമാദീനി പന അകപ്പിയചീവരാനി.

ചീവരക്ഖേത്തന്തി ‘‘സങ്ഘതോ വാ ഗണതോ വാ ഞാതിതോ വാ മിത്തതോ വാ അത്തനോ വാ ധനേന, പംസുകൂലം വാ’’തി ഏവം ഉപ്പജ്ജനതോ ഛ ഖേത്താനി, അട്ഠന്നഞ്ച മാതികാനം വസേന അട്ഠ ഖേത്താനി ജാനിതബ്ബാനി.

പംസുകൂലന്തി സോസാനികം, പാപണികം, രഥിയം, സങ്കാരകൂടകം, സോത്ഥിയം, സിനാനം, തിത്ഥം, ഗതപച്ചാഗതം, അഗ്ഗിദഡ്ഢം, ഗോഖായിതം, ഉപചികഖായിതം, ഉന്ദൂരഖായിതം, അന്തച്ഛിന്നം, ദസച്ഛിന്നം, ധജാഹടം, ഥൂപം, സമണചീവരം, സാമുദ്ദിയം, ആഭിസേകിയം, പന്ഥികം, വാതാഹടം, ഇദ്ധിമയം, ദേവദത്തിയന്തി തേവീസതി പംസുകൂലാനി വേദിതബ്ബാനി. ഏത്ഥ ച സോത്ഥിയന്തി ഗബ്ഭമലഹരണം. ഗതപച്ചാഗതന്തി മതകസരീരം പാരുപിത്വാ സുസാനം നേത്വാ ആനീതചീവരം. ധജാഹടന്തി ധജം ഉസ്സാപേത്വാ തതോ ആനീതം. ഥൂപന്തി വമ്മികേ പൂജിതചീവരം. സാമുദ്ദിയന്തി സമുദ്ദവീചീഹി ഥലം പാപിതം. പന്ഥികന്തി പന്ഥം ഗച്ഛന്തേഹി ചോരഭയേന പാസാണേഹി കോട്ടേത്വാ പാരുതചീവരം. ഇദ്ധിമയന്തി ഏഹിഭിക്ഖുചീവരം. സേസം പാകടമേവാതി.

ചീവരസന്തോസോതി വീസതി ചീവരസന്തോസാ – ചീവരേ വിതക്കസന്തോസോ, ഗമനസന്തോസോ, പരിയേസനസന്തോസോ, പടിലാഭസന്തോസോ, മത്തപടിഗ്ഗഹണസന്തോസോ, ലോലുപ്പവിവജ്ജനസന്തോസോ, യഥാലാഭസന്തോസോ, യഥാബലസന്തോസോ, യഥാസാരുപ്പസന്തോസോ, ഉദകസന്തോസോ, ധോവനസന്തോസോ, കരണസന്തോസോ, പരിമാണസന്തോസോ, സുത്തസന്തോസോ, സിബ്ബനസന്തോസോ, രജനസന്തോസോ, കപ്പസന്തോസോ, പരിഭോഗസന്തോസോ, സന്നിധിപരിവജ്ജനസന്തോസോ, വിസ്സജ്ജനസന്തോസോതി.

തത്ഥ സാദകഭിക്ഖുനാ തേമാസം നിബദ്ധവാസം വസിത്വാ ഏകമാസമത്തം വിതക്കേതും വട്ടതി. സോ ഹി പവാരേത്വാ ചീവരമാസേ ചീവരം കരോതി, പംസുകൂലികോ അഡ്ഢമാസേനേവ കരോതി. ഇദം മാസഡ്ഢമാസമത്തം വിതക്കനം വിതക്കസന്തോസോ നാമ. വിതക്കസന്തോസേന പന സന്തുട്ഠേന ഭിക്ഖുനാ പാചീനഖണ്ഡരാജിവാസികപംസുകൂലികത്ഥേരസദിസേന ഭവിതബ്ബം.

ഥേരോ കിര ‘‘ചേതിയപബ്ബതവിഹാരേ ചേതിയം വന്ദിസ്സാമീ’’തി ആഗതോ ചേതിയം വന്ദിത്വാ ചിന്തേസി – ‘‘മയ്ഹം ചീവരം ജിണ്ണം, ബഹൂനം വസനട്ഠാനേ ലഭിസ്സാമീ’’തി. സോ മഹാവിഹാരം ഗന്ത്വാ സങ്ഘത്ഥേരം ദിസ്വാ വസനട്ഠാനം പുച്ഛിത്വാ തത്ഥ വുത്ഥോ പുനദിവസേ ചീവരം ആദായ ആഗന്ത്വാ ഥേരം വന്ദി. ഥേരോ ‘‘കിം, ആവുസോ’’തി ആഹ. ഗാമദ്വാരം, ഭന്തേ, ഗമിസ്സാമീതി. അഹമ്പാവുസോ, ഗമിസ്സാമീതി. സാധു, ഭന്തേതി ഗച്ഛന്തോ മഹാബോധിദ്വാരകോട്ഠകേ ഠത്വാ ‘‘പുഞ്ഞവന്താനം വസനട്ഠാനേ മനാപം ലഭിസ്സാമീ’’തി ചിന്തേത്വാ ‘‘അപരിസുദ്ധോ മേ വിതക്കോ’’തി തതോവ പടിനിവത്തി. പുനദിവസേ അമ്ബങ്ഗണസമീപതോ, പുനദിവസേ മഹാചേതിയസ്സ ഉത്തരദ്വാരതോ തത്ഥേവ പടിനിവത്തിത്വാ ചതുത്ഥദിവസേ ഥേരസ്സ സന്തികം അഗമാസി. ഥേരോ ‘‘ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ വിതക്കോ ന പരിസുദ്ധോ ഭവിസ്സതീ’’തി ചീവരം ഗഹേത്വാ തേന സദ്ധിംയേവ പഞ്ഹം പുച്ഛമാനോ ഗാമം പാവിസി. തഞ്ച രത്തിം ഏകോ മനുസ്സോ ഉച്ചാരപലിബുദ്ധോ സാടകേയേവ വച്ചം കത്വാ തം സങ്കാരട്ഠാനേ ഛഡ്ഡേസി. പംസുകൂലികത്ഥേരോ തം നീലമക്ഖികാഹി സമ്പരികിണ്ണം ദിസ്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേസി. മഹാഥേരോ ‘‘കിം, ആവുസോ, സങ്കാരട്ഠാനസ്സ അഞ്ജലിം പഗ്ഗണ്ഹാസീ’’തി. നാഹം, ഭന്തേ, സങ്കാരട്ഠാനസ്സ അഞ്ജലിം പഗ്ഗണ്ഹാമി, മയ്ഹം പിതു ദസബലസ്സ പഗ്ഗണ്ഹാമി, പുണ്ണദാസിയാ സരീരം പാരുപിത്വാ ഛഡ്ഡിതം പംസുകൂലം തുമ്ബമത്തേ പാണകേ വിധുനിത്വാ സുസാനതോ ഗണ്ഹന്തേന ദുക്കരതരം കതം, ഭന്തേതി. മഹാഥേരോ ‘‘പരിസുദ്ധോ വിതക്കോ പംസുകൂലികസ്സാ’’തി ചിന്തേസി. പംസുകൂലികത്ഥേരോപി തസ്മിംയേവ ഠാനേ ഠിതോ വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ തീണി ഫലാനി പത്തോ തം സാടകം ഗഹേത്വാ ചീവരം കത്വാ പാരുപിത്വാ പാചീനഖണ്ഡരാജിം ഗന്ത്വാ അഗ്ഗഫലം അരഹത്തം പാപുണി.

ചീവരത്ഥായ ഗച്ഛന്തസ്സ പന ‘‘കത്ഥ ലഭിസ്സാമീ’’തി അചിന്തേത്വാ കമ്മട്ഠാനസീസേനേവ ഗമനം ഗമനസന്തോസോ നാമ. പരിയേസന്തസ്സ പന യേന വാ തേന വാ സദ്ധിം അപരിയേസിത്വാ ലജ്ജിം പേസലം ഭിക്ഖും ഗഹേത്വാ പരിയേസനം പരിയേസനസന്തോസോ നാമ. ഏവം പരിയേസന്തസ്സ ആഹരിയമാനം ചീവരം ദൂരതോ ദിസ്വാ ‘‘ഏതം മനാപം ഭവിസ്സതി, ഏതം അമനാപ’’ന്തി ഏവം അവിതക്കേത്വാ ഥൂലസുഖുമാദീസു യഥാലദ്ധേനേവ സന്തുസ്സനം പടിലാഭസന്തോസോ നാമ. ഏവം ലദ്ധം ഗണ്ഹന്തസ്സാപി ‘‘ഏത്തകം ദുപട്ടസ്സ ഭവിസ്സതി, ഏത്തകം ഏകപട്ടസ്സാ’’തി അത്തനോ പഹോനകമത്തേനേവ സന്തുസ്സനം മത്തപടിഗ്ഗഹണസന്തോസോ നാമ. ചീവരം പരിയേസന്തസ്സ പന ‘‘അസുകസ്സ ഘരദ്വാരേ മനാപം ലഭിസ്സാമീ’’തി അചിന്തേത്വാ ദ്വാരപടിപാടിയാ ചരണം ലോലുപ്പവിവജ്ജനസന്തോസോ നാമ.

ലൂഖപണീതേസു യേന കേനചി യാപേതും സക്കോന്തസ്സ യഥാലദ്ധേനേവ യാപനം യഥാലാഭസന്തോസോ നാമ. അത്തനോ ഥാമം ജാനിത്വാ യേന യാപേതും സക്കോതി, തേന യാപനം യഥാബലസന്തോസോ നാമ. മനാപം അഞ്ഞസ്സ ദത്വാ അത്തനാ യേന കേനചി യാപനം യഥാസാരുപ്പസന്തോസോ നാമ.

‘‘കത്ഥ ഉദകം മനാപം, കത്ഥ അമനാപ’’ന്തി അവിചാരേത്വാ യേന കേനചി ധോവനൂപഗേന ഉദകേന ധോവനം ഉദകസന്തോസോ നാമ. പണ്ഡുമത്തികഗേരുകപൂതിപണ്ണരസകിലിട്ഠാനി പന ഉദകാനി വജ്ജേതും വട്ടതി. ധോവന്തസ്സ പന മുഗ്ഗരാദീഹി അപഹരിത്വാ ഹത്ഥേഹി മദ്ദിത്വാ ധോവനം ധോവനസന്തോസോ നാമ. തഥാ അസുജ്ഝന്തം പണ്ണാനി പക്ഖിപിത്വാ താപിതഉദകേനാപി ധോവിതും വട്ടതി. ഏവം ധോവിത്വാ കരോന്തസ്സ ‘‘ഇദം ഥൂലം, ഇദം സുഖുമ’’ന്തി അകോപേത്വാ പഹോനകനീഹാരേനേവ കരണം കരണസന്തോസോ നാമ. തിമണ്ഡലപതിച്ഛാദനമത്തസ്സേവ കരണം പരിമാണസന്തോസോ നാമ. ചീവരകരണത്ഥായ പന മനാപം സുത്തം പരിയേസിസ്സാമീതി അവിചാരേത്വാ രഥികാദീസു വാ ദേവട്ഠാനേ വാ ആഹരിത്വാ പാദമൂലേ വാ ഠപിതം യംകിഞ്ചിദേവ സുത്തം ഗഹേത്വാ കരണം സുത്തസന്തോസോ നാമ.

കുസിബന്ധനകാലേ പന അങ്ഗുലമത്തേ സത്ത വാരേ ന വിജ്ഝിതബ്ബം. ഏവം കരോന്തസ്സ ഹി യോ ഭിക്ഖു സഹായോ ന ഹോതി, തസ്സ വത്തഭേദോപി നത്ഥി. തിവങ്ഗുലമത്തേ പന സത്ത വാരേ വിജ്ഝിതബ്ബം. ഏവം കരോന്തസ്സ മഗ്ഗപ്പടിപന്നേനാപി സഹായേന ഭവിതബ്ബം. യോ ന ഹോതി, തസ്സ വത്തഭേദോ. അയം സിബ്ബനസന്തോസോ നാമ. രജന്തേന പന കാളകച്ഛകാദീനി പരിയേസന്തേന ന ചരിതബ്ബം, സോമവക്കലാദീസു യം ലഭതി, തേന രജിതബ്ബം. അലഭന്തേന പന മനുസ്സേഹി അരഞ്ഞേ വാകം ഗഹേത്വാ ഛഡ്ഡിതരജനം വാ ഭിക്ഖൂഹി പചിത്വാ ഛഡ്ഡിതകസടം വാ ഗഹേത്വാ രജിതബ്ബം. അയം രജനസന്തോസോ നാമ. നീലകദ്ദമകാളസാമേസു യംകിഞ്ചി ഗഹേത്വാ ഹത്ഥിപിട്ഠേ നിസിന്നസ്സ പഞ്ഞായമാനകപ്പകരണം കപ്പസന്തോസോ നാമ.

ഹിരികോപീനപ്പടിച്ഛാദനമത്തവസേന പരിഭുഞ്ജനം പരിഭോഗസന്തോസോ നാമ. ദുസ്സം പന ലഭിത്വാ സുത്തം വാ സൂചിം വാ കാരകം വാ അലഭന്തേന ഠപേതും വട്ടതി, ലഭന്തേന ന വട്ടതി. കതമ്പി സചേ അന്തേവാസികാദീനം ദാതുകാമോ ഹോതി, തേ ച അസന്നിഹിതാ, യാവ ആഗമനാ ഠപേതും വട്ടതി. ആഗതമത്തേസു ദാതബ്ബം. ദാതും അസക്കോന്തേന അധിട്ഠാതബ്ബം. അഞ്ഞസ്മിം ചീവരേ സതി പച്ചത്ഥരണമ്പി അധിട്ഠാതും വട്ടതി. അനധിട്ഠിതമേവ ഹി സന്നിധി ഹോതി, അധിട്ഠിതം ന ഹോതീതി മഹാസീവത്ഥേരോ ആഹ. അയം സന്നിധിപരിവജ്ജനസന്തോസോ നാമ. വിസ്സജ്ജേന്തേന പന ന മുഖം ഓലോകേത്വാ ദാതബ്ബം, സാരണീയധമ്മേ ഠത്വാ വിസ്സജ്ജേതബ്ബന്തി അയം വിസ്സജ്ജനസന്തോസോ നാമ.

ചീവരപ്പടിസംയുത്താനി ധുതങ്ഗാനി നാമ പംസുകൂലികങ്ഗഞ്ചേവ തേചീവരികങ്ഗഞ്ച. തേസം വിത്ഥാരകഥാ വിസുദ്ധിമഗ്ഗേ (വിസുദ്ധി. ൧.൨൪-൨൫) വേദിതബ്ബാ. ഇതി ചീവരസന്തോസമഹാഅരിയവംസം പൂരയമാനോ ഭിക്ഖു ഇമാനി ദ്വേ ധുതങ്ഗാനി ഗോപേതി. ഇമാനി ഗോപേന്തോ ചീവരസന്തോസമഹാഅരിയവംസവസേന സന്തുട്ഠോ ഹോതീതി.

വണ്ണവാദീതി ഏകോ സന്തുട്ഠോ ഹോതി, സന്തോസസ്സ വണ്ണം ന കഥേതി. ഏകോ ന സന്തുട്ഠോ ഹോതി, സന്തോസസ്സ വണ്ണം കഥേതി. ഏകോ നേവ സന്തുട്ഠോ ഹോതി, ന സന്തോസസ്സ വണ്ണം കഥേതി. ഏകോ സന്തുട്ഠോ ചേവ ഹോതി, സന്തോസസ്സ ച വണ്ണം കഥേതി. തം ദസ്സേതും ‘‘ഇതരീതരചീവരസന്തുട്ഠിയാ ച വണ്ണവാദീ’’തി വുത്തം.

അനേസനന്തി ദൂതേയ്യപഹിനഗമനാനുയോഗപഭേദം നാനപ്പകാരം അനേസനം. അപ്പതിരൂപന്തി അയുത്തം. അലദ്ധാ ചാതി അലഭിത്വാ. യഥാ ഏകച്ചോ ‘‘കഥം നു ഖോ ചീവരം ലഭിസ്സാമീ’’തി പുഞ്ഞവന്തേഹി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം ഏകതോ ഹുത്വാ കോഹഞ്ഞം കരോന്തോ ഉത്തസതി പരിതസ്സതി, സന്തുട്ഠോ ഭിക്ഖു ഏവം അലദ്ധാ ചീവരം ന പരിതസ്സതി. ലദ്ധാ ചാതി ധമ്മേന സമേന ലഭിത്വാ. അഗധിതോതി വിഗതലോഭഗിദ്ധോ. അമുച്ഛിതോതി അധിമത്തതണ്ഹായ മുച്ഛം അനാപന്നോ. അനജ്ഝോപന്നോതി തണ്ഹായ അനോത്ഥതോ അപരിയോനദ്ധോ. ആദീനവദസ്സാവീതി അനേസനാപത്തിയഞ്ച ഗേധിതപരിഭോഗേ ച ആദീനവം പസ്സമാനോ. നിസ്സരണപഞ്ഞോതി ‘‘യാവദേവ സീതസ്സ പടിഘാതായാ’’തി വുത്തം നിസ്സരണമേവ പജാനന്തോ.

ഇതരീതരചീവരസന്തുട്ഠിയാതി യേന കേനചി ചീവരേന സന്തുട്ഠിയാ. നേവത്താനുക്കംസേതീതി ‘‘അഹം പംസുകൂലികോ, മയാ ഉപസമ്പദമാളേയേവ പംസുകൂലികങ്ഗം ഗഹിതം, കോ മയാ സദിസോ അത്ഥീ’’തി അത്തുക്കംസനം ന കരോതി. നോ പരം വമ്ഭേതീതി ‘‘ഇമേ പനഞ്ഞേ ഭിക്ഖൂ ന പംസുകൂലികാ’’തി വാ, ‘‘പംസുകൂലികങ്ഗമത്തമ്പി ഏതേസം നത്ഥീ’’തി വാ ഏവം പരം ന വമ്ഭേതി. യോ ഹി തത്ഥ ദക്ഖോതി യോ തസ്മിം ചീവരസന്തോസേ വണ്ണവാദാദീസു വാ ദക്ഖോ ഛേകോ ബ്യത്തോ. അനലസോതി സാതച്ചകിരിയായ ആലസിയവിരഹിതോ. സമ്പജാനോ പടിസ്സതോതി സമ്പജാനപഞ്ഞായ ചേവ സതിയാ ച യുത്തോ. അരിയവംസേ ഠിതോതി അരിയവംസേ പതിട്ഠിതോ.

ഇതരീതരേന പിണ്ഡപാതേനാതി യേന കേനചി പിണ്ഡപാതേന. ഏത്ഥാപി പിണ്ഡപാതോ ജാനിതബ്ബോ, പിണ്ഡപാതക്ഖേത്തം ജാനിതബ്ബം, പിണ്ഡപാതസന്തോസോ ജാനിതബ്ബോ, പിണ്ഡപാതപ്പടിസംയുത്തം ധുതങ്ഗം ജാനിതബ്ബം. തത്ഥ പിണ്ഡപാതോതി ഓദനോ കുമ്മാസോ സത്തു മച്ഛോ മംസം ഖീരം ദധി സപ്പി നവനീതം തേലം മധു ഫാണിതം യാഗു ഖാദനീയം സായനീയം ലേഹനീയന്തി സോളസ പിണ്ഡപാതാ.

പിണ്ഡപാതക്ഖേത്തന്തി സങ്ഘഭത്തം ഉദ്ദേസഭത്തം നിമന്തനം സലാകഭത്തം പക്ഖികം ഉപോസഥികം പാടിപദികഭത്തം ആഗന്തുകഭത്തം ഗമികഭത്തം ഗിലാനഭത്തം ഗിലാനുപട്ഠാകഭത്തം ധുരഭത്തം കുടിഭത്തം വാരഭത്തം വിഹാരഭത്തന്തി പന്നരസ പിണ്ഡപാതക്ഖേത്താനി.

പിണ്ഡപാതസന്തോസോതി പിണ്ഡപാതേ വിതക്കസന്തോസോ ഗമനസന്തോസോ പരിയേസനസന്തോസോ പടിലാഭസന്തോസോ പടിഗ്ഗഹണസന്തോസോ മത്തപടിഗ്ഗഹണസന്തോസോ ലോലുപ്പവിവജ്ജനസന്തോസോ യഥാലാഭസന്തോസോ യഥാബലസന്തോസോ യഥാസാരുപ്പസന്തോസോ ഉപകാരസന്തോസോ പരിമാണസന്തോസോ പരിഭോഗസന്തോസോ സന്നിധിപരിവജ്ജനസന്തോസോ വിസ്സജ്ജനസന്തോസോതി പന്നരസ സന്തോസാ.

തത്ഥ സാദകോ ഭിക്ഖു മുഖം ധോവിത്വാ വിതക്കേതി. പിണ്ഡപാതികേന പന ഗണേന സദ്ധിം ചരതാ സായം ഥേരൂപട്ഠാനകാലേ ‘‘സ്വേ കത്ഥ പിണ്ഡായ ചരിസ്സാമാതി? അസുകഗാമേ, ഭന്തേ’’തി ഏത്തകം ചിന്തേത്വാ തതോ പട്ഠായ ന വിതക്കേതബ്ബം. ഏകചാരികേന വിതക്കമാളകേ ഠത്വാ വിതക്കേതബ്ബം. തതോ പട്ഠായ വിതക്കേന്തോ അരിയവംസാ ചുതോ ഹോതി പരിബാഹിരോ. അയം വിതക്കസന്തോസോ നാമ.

പിണ്ഡായ പവിസന്തേന ‘‘കുഹിം ലഭിസ്സാമീ’’തി അചിന്തേത്വാ കമ്മട്ഠാനസീസേന ഗന്തബ്ബം. അയം ഗമനസന്തോസോ നാമ. പരിയേസന്തേന യം വാ തം വാ അഗ്ഗഹേത്വാ ലജ്ജിം പേസലമേവ ഗഹേത്വാ പരിയേസിതബ്ബം. അയം പരിയേസനസന്തോസോ നാമ. ദൂരതോവ ആഹരിയമാനം ദിസ്വാ ‘‘ഏതം മനാപം, ഏതം അമനാപ’’ന്തി ചിത്തം ന ഉപ്പാദേതബ്ബം. അയം പടിലാഭസന്തോസോ നാമ. ‘‘ഇമം മനാപം ഗണ്ഹിസ്സാമി, ഇമം അമനാപം ന ഗണ്ഹിസ്സാമീ’’തി അചിന്തേത്വാ യംകിഞ്ചി യാപനമത്തം ഗഹേതബ്ബമേവ. അയം പടിഗ്ഗഹണസന്തോസോ നാമ.

ഏത്ഥ പന ദേയ്യധമ്മോ ബഹു, ദായകോ അപ്പം ദാതുകാമോ, അപ്പം ഗഹേതബ്ബം. ദേയ്യധമ്മോപി ബഹു, ദായകോപി ബഹും ദാതുകാമോ, പമാണേനേവ ഗഹേതബ്ബം. ദേയ്യധമ്മോ ന ബഹു, ദായകോപി അപ്പം ദാതുകാമോ, അപ്പം ഗഹേതബ്ബം. ദേയ്യധമ്മോ ന ബഹു, ദായകോ പന ബഹും ദാതുകാമോ, പമാണേന ഗഹേതബ്ബം. പടിഗ്ഗഹണസ്മിഞ്ഹി മത്തം അജാനന്തോ മനുസ്സാനം പസാദം മക്ഖേതി, സദ്ധാദേയ്യം വിനിപാതേതി, സാസനം ന കരോതി, വിജാതമാതുയാപി ചിത്തം ഗഹേതും ന സക്കോതി. ഇതി മത്തം ജാനിത്വാവ പടിഗ്ഗഹേതബ്ബന്തി അയം മത്തപടിഗ്ഗഹണസന്തോസോ നാമ. അഡ്ഢകുലാനിയേവ അഗന്ത്വാ ദ്വാരപടിപാടിയാ ഗന്തബ്ബം. അയം ലോലുപ്പവിവജ്ജനസന്തോസോ നാമ. യഥാലാഭസന്തോസാദയോ ചീവരേ വുത്തനയാ ഏവ.

പിണ്ഡപാതം പരിഭുഞ്ജിത്വാ ‘‘സമണധമ്മം അനുപാലേസ്സാമീ’’തി ഏവം ഉപകാരം ഞത്വാ പരിഭുഞ്ജനം ഉപകാരസന്തോസോ നാമ. പത്തം പൂരേത്വാ ആനീതം ന പടിഗ്ഗഹേതബ്ബം. അനുപസമ്പന്നേ സതി തേന ഗാഹാപേതബ്ബം, അസതി ഹരാപേത്വാ പടിഗ്ഗഹണമത്തം ഗഹേതബ്ബം. അയം പരിമാണസന്തോസോ നാമ. ‘‘ജിഘച്ഛായ പടിവിനോദനം ഇദമേത്ഥ നിസ്സരണ’’ന്തി ഏവം പരിഭുഞ്ജനം പരിഭോഗസന്തോസോ നാമ. നിദഹിത്വാ ന പരിഭുഞ്ജിതബ്ബന്തി അയം സന്നിധിപരിവജ്ജനസന്തോസോ നാമ. മുഖം അനോലോകേത്വാ സാരണീയധമ്മേ ഠിതേന വിസ്സജ്ജേതബ്ബം. അയം വിസ്സജ്ജനസന്തോസോ നാമ.

പിണ്ഡപാതപ്പടിസംയുത്താനി പന പഞ്ച ധുതങ്ഗാനി പിണ്ഡപാതികങ്ഗം സപദാനചാരികങ്ഗം ഏകാസനികങ്ഗം പത്തപിണ്ഡികങ്ഗം ഖലുപച്ഛാഭത്തികങ്ഗന്തി. തേസം വിത്ഥാരകഥാ വിസുദ്ധിമഗ്ഗേ (വിസുദ്ധി. ൧.൨൬-൩൦) വുത്താ. ഇതി പിണ്ഡപാതസന്തോസമഹാഅരിയവംസം പൂരയമാനോ ഭിക്ഖു ഇമാനി പഞ്ച ധുതങ്ഗാനി ഗോപേതി, ഇമാനി ഗോപേന്തോ പിണ്ഡപാതസന്തോസമഹാഅരിയവംസേന സന്തുട്ഠോ ഹോതി. വണ്ണവാദീതിആദീനി വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബാനി.

സേനാസനേനാതി ഇധ സേനാസനം ജാനിതബ്ബം, സേനാസനക്ഖേത്തം ജാനിതബ്ബം, സേനാസനസന്തോസോ ജാനിതബ്ബോ, സേനാസനപ്പടിസംയുത്തം ധുതങ്ഗം ജാനിതബ്ബം. തത്ഥ സേനാസനന്തി മഞ്ചോ പീഠം ഭിസി ബിമ്ബോഹനം വിഹാരോ അഡ്ഢയോഗോ പാസാദോ ഹമ്മിയം ഗുഹാ ലേണം അട്ടോ മാളോ വേളുഗുമ്ബോ രുക്ഖമൂലം യത്ഥ വാ പന ഭിക്ഖൂ പടിക്കമന്തീതി ഇമാനി പന്നരസ സേനാസനാനി.

സേനാസനക്ഖേത്തന്തി സങ്ഘതോ വാ ഗണതോ വാ ഞാതിതോ വാ മിത്തതോ വാ അത്തനോ വാ ധനേന പംസുകൂലം വാതി ഛ ഖേത്താനി.

സേനാസനസന്തോസോതി സേനാസനേ വിതക്കസന്തോസാദയോ പന്നരസ സന്തോസാ. തേ പിണ്ഡപാതേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബാ. സേനാസനപ്പടിസംയുത്താനി പന പഞ്ച ധുതങ്ഗാനി ആരഞ്ഞികങ്ഗം രുക്ഖമൂലികങ്ഗം അബ്ഭോകാസികങ്ഗം സോസാനികങ്ഗം യഥാസന്ഥതികങ്ഗന്തി. തേസം വിത്ഥാരകഥാ വിസുദ്ധിമഗ്ഗേ (വിസുദ്ധി. ൧.൩൧-൩൫) വുത്താ. ഇതി സേനാസനസന്തോസമഹാഅരിയവംസം പൂരയമാനോ ഭിക്ഖു ഇമാനി പഞ്ച ധുതങ്ഗാനി ഗോപേതി. ഇമാനി ഗോപേന്തോ സേനാസനസന്തോസമഹാഅരിയവംസേന സന്തുട്ഠോ ഹോതി.

ഗിലാനപച്ചയോ പന പിണ്ഡപാതേയേവ പവിട്ഠോ. തത്ഥ യഥാലാഭയഥാബലയഥാസാരുപ്പസന്തോസേനേവ സന്തുസ്സിതബ്ബം. നേസജ്ജികങ്ഗം ഭാവനാരാമഅരിയവംസം ഭജതി. വുത്തമ്പി ചേതം –

‘‘പഞ്ച സേനാസനേ വുത്താ, പഞ്ച ആഹാരനിസ്സിതാ;

ഏകോ വീരിയസംയുത്തോ, ദ്വേ ച ചീവരനിസ്സിതാ’’തി.

ഇതി ഭഗവാ പഥവിം പത്ഥരമാനോ വിയ സാഗരകുച്ഛിം പൂരയമാനോ വിയ ആകാസം വിത്ഥാരയമാനോ വിയ ച പഠമം ചീവരസന്തോസം അരിയവംസം കഥേത്വാ ചന്ദം ഉട്ഠാപേന്തോ വിയ സൂരിയം ഉല്ലങ്ഘേന്തോ വിയ ച ദുതിയം പിണ്ഡപാതസന്തോസം കഥേത്വാ സിനേരും ഉക്ഖിപന്തോ വിയ തതിയം സേനാസനസന്തോസം അരിയവംസം കഥേത്വാ ഇദാനി സഹസ്സനയപടിമണ്ഡിതം ചതുത്ഥം ഭാവനാരാമം അരിയവംസം കഥേതും പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഭാവനാരാമോ ഹോതീതി ദേസനം ആരഭി.

തത്ഥ ആരമണം ആരാമോ, അഭിരതീതി അത്ഥോ. ഭാവനായ ആരാമോ അസ്സാതി ഭാവനാരാമോ. ഭാവനായ രതോതി ഭാവനാരതോ. പഞ്ചവിധേ പഹാനേ ആരാമോ അസ്സാതി പഹാനാരാമോ. അപിച ഭാവേന്തോ രമതീതി ഭാവനാരാമോ. പജഹന്തോ രമതീതി പഹാനാരാമോതി ഏവമേത്ഥ അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ. അയഞ്ഹി ചത്താരോ സതിപട്ഠാനേ ഭാവേന്തോ രമതി, രതിം വിന്ദതീതി അത്ഥോ. തഥാ ചത്താരോ സമ്മപ്പധാനേ. ചത്താരോ ഇദ്ധിപാദേ, പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി, പഞ്ച ബലാനി, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ, സത്ത അനുപസ്സനാ, അട്ഠാരസ മഹാവിപസ്സനാ, സത്തതിംസ ബോധിപക്ഖിയധമ്മേ, അട്ഠതിംസ ആരമ്മണവിഭത്തിയോ ഭാവേന്തോ രമതി, രതിം വിന്ദതി. കാമച്ഛന്ദാദയോ പന കിലേസേ പജഹന്തോ രമതി, രതിം വിന്ദതി.

ഇമേസു പന ചതൂസു അരിയവംസേസു പുരിമേഹി തീഹി തേരസന്നം ധുതങ്ഗാനം ചതുപച്ചയസന്തോസസ്സ ച വസേന സകലം വിനയപിടകം കഥിതം ഹോതി, ഭാവനാരാമേന അവസേസം പിടകദ്വയം. ഇമം പന ഭാവനാരാമം അരിയവംസം കഥേന്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിസമ്ഭിദാമഗ്ഗേ നേക്ഖമ്മപാളിയാ കഥേതബ്ബോ, ദീഘനികായേ ദസുത്തരസുത്തന്തപരിയായേന കഥേതബ്ബോ, മജ്ഝിമനികായേ സതിപട്ഠാനസുത്തന്തപരിയായേന കഥേതബ്ബോ, അഭിധമ്മേ നിദ്ദേസപരിയായേന കഥേതബ്ബോ.

തത്ഥ പടിസമ്ഭിദാമഗ്ഗേ നേക്ഖമ്മപാളിയാതി –

‘‘നേക്ഖമ്മം ഭാവേന്തോ രമതി, കാമച്ഛന്ദം പജഹന്തോ രമതി. അബ്യാപാദം, ബ്യാപാദം… ആലോകസഞ്ഞം… ഥിനമിദ്ധം… അവിക്ഖേപം, ഉദ്ധച്ചം… ധമ്മവവത്ഥാനം… വിചികിച്ഛം… ഞാണം… അവിജ്ജം… പാമോജ്ജം… അരതിം… പഠമജ്ഝാനം, പഞ്ച നീവരണേ… ദുതിയജ്ഝാനം… വിതക്കവിചാരേ… തതിയജ്ഝാനം… പീതിം… ചതുത്ഥജ്ഝാനം… സുഖദുക്ഖേ… ആകാസാനഞ്ചായതനസമാപത്തിം ഭാവേന്തോ രമതി, രൂപസഞ്ഞം പടിഘസഞ്ഞം നാനത്തസഞ്ഞം പജഹന്തോ രമതി. വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനസമാപത്തിം…പേ… നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനസമാപത്തിം ഭാവേന്തോ രമതി, ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനസഞ്ഞം പജഹന്തോ രമതി.

‘‘അനിച്ചാനുപസ്സനം ഭാവേന്തോ രമതി, നിച്ചസഞ്ഞം പജഹന്തോ രമതി. ദുക്ഖാനുപസ്സനം… സുഖസഞ്ഞം… അനത്താനുപസ്സനം… അത്തസഞ്ഞം… നിബ്ബിദാനുപസ്സനം… നന്ദിം… വിരാഗാനുപസ്സനം… രാഗം… നിരോധാനുപസ്സനം… സമുദയം… പടിനിസ്സഗ്ഗാനുപസ്സനം… ആദാനം… ഖയാനുപസ്സനം … ഘനസഞ്ഞം… വയാനുപസ്സനം… ആയൂഹനം… വിപരിണാമാനുപസ്സനം… ധുവസഞ്ഞം… അനിമിത്താനുപസ്സനം … നിമിത്തം… അപ്പണിഹിതാനുപസ്സനം… പണിധിം… സുഞ്ഞതാനുപസ്സനം… അഭിനിവേസം… അധിപഞ്ഞാധമ്മവിപസ്സനം… സാരാദാനാഭിനിവേസം… യഥാഭൂതഞാണദസ്സനം… സമ്മോഹാഭിനിവേസം… ആദീനവാനുപസ്സനം… ആലയാഭിനിവേസം… പടിസങ്ഖാനുപസ്സനം… അപ്പടിസങ്ഖം… വിവട്ടാനുപസ്സനം… സംയോഗാഭിനിവേസം… സോതാപത്തിമഗ്ഗം… ദിട്ഠേകട്ഠേ കിലേസേ… സകദാഗാമിമഗ്ഗം… ഓളാരികേ കിലേസേ… അനാഗാമിമഗ്ഗം… അനുസഹഗതേ കിലേസേ… അരഹത്തമഗ്ഗം ഭാവേന്തോ രമതി, സബ്ബകിലേസേ പജഹന്തോ രമതീ’’തി (പടി. മ. ൧.൪൧,൯൫).

ഏവം പടിസമ്ഭിദാമഗ്ഗേ നേക്ഖമ്മപാളിയാ കഥേതബ്ബോ.

ദീഘനികായേ ദസുത്തരസുത്തന്തപരിയായേനാതി –

‘‘ഏകം ധമ്മം ഭാവേന്തോ രമതി, ഏകം ധമ്മം പജഹന്തോ രമതി…പേ… ദസ ധമ്മേ ഭാവേന്തോ രമതി, ദസ ധമ്മേ പജഹന്തോ രമതി. കതമം ഏകം ധമ്മം ഭാവേന്തോ രമതി? കായഗതാസതിം സാതസഹഗതം, ഇമം ഏകം ധമ്മം ഭാവേന്തോ രമതി. കതമം ഏകം ധമ്മം പജഹന്തോ രമതി? അസ്മിമാനം, ഇമം ഏകം ധമ്മം പജഹന്തോ രമതി. കതമേ ദ്വേ ധമ്മേ…പേ… കതമേ ദസ ധമ്മേ ഭാവേന്തോ രമതി? ദസ കസിണായതനാനി, ഇമേ ദസ ധമ്മേ ഭാവേന്തോ രമതി. കതമേ ദസ ധമ്മേ പജഹന്തോ രമതി? ദസ മിച്ഛത്തേ, ഇമേ ദസ ധമ്മേ പജഹന്തോ രമതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഭാവനാരാമോ ഹോതീ’’തി (ദീ. നി. ൩.൩൫൧-൩൬൦).

ഏവം ദീഘനികായേ ദസുത്തരസുത്തന്തപരിയായേന കഥേതബ്ബോ.

മജ്ഝിമനികായേ സതിപട്ഠാനസുത്തന്തപരിയായേനാതി –

‘‘ഏകായനോ അയം, ഭിക്ഖവേ, മഗ്ഗോ…പേ… യാവദേവ ഞാണമത്തായ പടിസ്സതിമത്തായ. അനിസ്സിതോ ച വിഹരതി, ന ച കിഞ്ചി ലോകേ ഉപാദിയതി. ഏവമ്പി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഭാവനാരാമോ ഹോതി ഭാവനാരതോ. പഹാനാരാമോ ഹോതി പഹാനരതോ. പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഗച്ഛന്തോ വാ ഗച്ഛാമീതി പജാനാതി…പേ… പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സേയ്യഥാപി പസ്സേയ്യ സരീരം സിവഥികായ ഛഡ്ഡിതം…പേ… പൂതീനി ചുണ്ണകജാതാനി. സോ ഇമമേവ കായം ഉപസംഹരതി ‘അയമ്പി ഖോ കായോ ഏവംധമ്മോ ഏവംഭാവീ ഏവംഅനതീതോ’തി. ഇതി അജ്ഝത്തം വാ കായേ കായാനുപസ്സീ വിഹരതി…പേ… ഏവമ്പി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഭാവനാരാമോ ഹോതീ’’തി (മ. നി. ൧.൧൦൬ ആദയോ).

ഏവം മജ്ഝിമനികായേ സതിപട്ഠാനസുത്തന്തപരിയായേന കഥേതബ്ബോ.

അഭിധമ്മേ നിദ്ദേസപരിയായേനാതി സബ്ബേപി സങ്ഖതേ ‘‘അനിച്ചതോ ദുക്ഖതോ രോഗതോ ഗണ്ഡതോ …പേ… സംകിലേസികധമ്മതോ പസ്സന്തോ രമതി, ഏവം ഖോ ഭിക്ഖു ഭാവനാരാമോ ഹോതീ’’തി (മഹാനി. ൧൩; ചൂളനി. ഉപസീവമാണവപുച്ഛാനിദ്ദേസോ ൩൯, നന്ദമാണവപുച്ഛാനിദ്ദേസോ ൫൧). ഏവം നിദ്ദേസപരിയായേന കഥേതബ്ബോ.

നേവത്താനുക്കംസേതീതി ‘‘അജ്ജ മേ സട്ഠി വാ സത്തതി വാ വസ്സാനി അനിച്ചം ദുക്ഖം അനത്താതി വിപസ്സനായ കമ്മം കരോന്തസ്സ കോ മയാ സദിസോ അത്ഥീ’’തി ഏവം അത്തുക്കംസനം ന കരോതി. നോ പരം വമ്ഭേതീതി ‘‘അനിച്ചം ദുക്ഖന്തി വിപസ്സനാമത്തകമ്പി നത്ഥി, കിം ഇമേ വിസ്സട്ഠകമ്മട്ഠാനാ ചരന്തീ’’തി ഏവം പരവമ്ഭനം ന കരോതി. സേസം വുത്തനയമേവ.

ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ അരിയവംസാതി, ഭിക്ഖവേ, ഇമേ ചത്താരോ അരിയവംസാ അരിയതന്തിയോ അരിയപവേണിയോ അരിയഞ്ജസാ അരിയവടുമാനീതി സുത്തന്തം വിനിവട്ടേത്വാ ഇദാനി മഹാഅരിയവംസപരിപൂരകസ്സ ഭിക്ഖുനോ വസനദിസാ ദസ്സേന്തോ ഇമേഹി ച പന, ഭിക്ഖവേതിആദിമാഹ. തത്ഥ സ്വേവ അരതിം സഹതീതി സോയേവ അരതിം അനഭിരതിം ഉക്കണ്ഠിതം സഹതി അഭിഭവതി. ന തം അരതി സഹതീതി തം പന ഭിക്ഖും യാ ഏസാ പന്തേസു സേനാസനേസു അധികുസലാനം ധമ്മാനം ഭാവനായ അരതി നാമ ഹോതി, സാ സഹിതും അധിഭവിതും ന സക്കോതി. അരതിരതിസഹോതി അരതിഞ്ച പഞ്ചകാമഗുണരതിഞ്ച സഹതി, അധിഭവിതും സക്കോതി.

ഇദാനി ഗാഥാഹി കൂടം ഗണ്ഹന്തോ നാരതീതിആദിമാഹ. തത്ഥ ധീരന്തി വീരിയവന്തം. നാരതി ധീരം സഹതീതി ഇദം പുരിമസ്സേവ കാരണവചനം. യസ്മാ സാ ധീരം ന സഹതി നപ്പഹോതി ധീരം സഹിതും അധിഭവിതും ന സക്കോതി, തസ്മാ നാരതി സഹതി ധീരം. ധീരോ ഹി അരതിസ്സഹോതി അരതിസഹത്താ ഹി സോ ധീരോ നാമ, തസ്മാ അരതിം സഹതീതി അത്ഥോ. സബ്ബകമ്മവിഹായീനന്തി സബ്ബം തേഭൂമകകമ്മം ചജിത്വാ പരിച്ഛിന്നം പരിവടുമം കത്വാ ഠിതം. പനുണ്ണം കോ നിവാരയേതി കിലേസേ പനുദിത്വാ ഠിതം കോ നാമ രാഗോ വാ ദോസോ വാ നിവാരേയ്യ. നേക്ഖം ജമ്ബോനദസ്സേവ, കോ തം നിന്ദിതുമരഹതീതി ജമ്ബോനദസങ്ഖാതസ്സ ജാതിരത്തസുവണ്ണസ്സ നിക്ഖസദിസം ഗരഹിതബ്ബദോസവിമുത്തം കോ തം പുഗ്ഗലം നിന്ദിതും അരഹതി. ബ്രഹ്മുനാപി പസംസിതോതി മഹാബ്രഹ്മുനാപി ഏസ പുഗ്ഗലോ പസംസിതോയേവാതി. ദേസനാപരിയോസാനേ ചത്താലീസ ഭിക്ഖുസഹസ്സാനി അരഹത്തേ പതിട്ഠഹിംസു.