൨. ദുതിയഉരുവേലസുത്തവണ്ണനാ

൨൨. ദുതിയേ സമ്ബഹുലാതി ബഹുകാ. ബ്രാഹ്മണാതി ഹുഹുക്കജാതികേന ബ്രാഹ്മണേന സദ്ധിം ആഗതാ ബ്രാഹ്മണാ. ജിണ്ണാതി ജരാജിണ്ണാ. വുഡ്ഢാതി വയോവുദ്ധാ. മഹല്ലകാതി ജാതിമഹല്ലകാ. അദ്ധഗതാതി തയോ വയേ അദ്ധേ അതിക്കന്താ. സുതമേതന്തി അമ്ഹേഹി സുതം ഏതം. തയിദം ഭോ, ഗോതമ, തഥേവാതി ഭോ, ഗോതമ, ഏതം അമ്ഹേഹി സുതകാരണം തഥാ ഏവ. തയിദം ഭോ, ഗോതമ, ന സമ്പന്നമേവാതി തം ഏതം അഭിവാദനാദിഅകരണം അനനുച്ഛവികമേവ.

അകാലവാദീതിആദീസു അകാലേ വദതീതി അകാലവാദീ. അസഭാവം വദതീതി അഭൂതവാദീ. അനത്ഥം വദതി, നോ അത്ഥന്തി അനത്ഥവാദീ. അധമ്മം വദതി, നോ ധമ്മന്തി അധമ്മവാദീ. അവിനയം വദതി, നോ വിനയന്തി അവിനയവാദീ. അനിധാനവതിം വാചം ഭാസിതാതി ന ഹദയേ നിധേതബ്ബയുത്തകം വാചം ഭാസിതാ. അകാലേനാതി കഥേതും അയുത്തകാലേന. അനപദേസന്തി അപദേസരഹിതം, സാപദേസം സകാരണം കത്വാ ന കഥേതി. അപരിയന്തവതിന്തി പരിയന്തരഹിതം, ന പരിച്ഛേദം ദസ്സേത്വാ കഥേതി. അനത്ഥസംഹിതന്തി ന ലോകിയലോകുത്തരഅത്ഥനിസ്സിതം കത്വാ കഥേതി. ബാലോ ഥേരോത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതീതി അന്ധബാലോ ഥേരോതി സങ്ഖം ഗച്ഛതി.

കാലവാദീതിആദീനി വുത്തപടിപക്ഖവസേന വേദിതബ്ബാനി. പണ്ഡിതോ ഥേരോത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതീതി പണ്ഡിച്ചേന സമന്നാഗതത്താ പണ്ഡിതോ, ഥിരഭാവപ്പത്തിയാ ഥേരോതി സങ്ഖം ഗച്ഛതി.

ബഹുസ്സുതോ ഹോതീതി ബഹും അസ്സ സുതം ഹോതി, നവങ്ഗം സത്ഥുസാസനം പാളിഅനുസന്ധിപുബ്ബാപരവസേന ഉഗ്ഗഹിതം ഹോതീതി അത്ഥോ. സുതധരോതി സുതസ്സ ആധാരഭൂതോ. യസ്സ ഹി ഇതോ ഗഹിതം ഇതോ പലായതി, ഛിദ്ദഘടേ ഉദകം വിയ ന തിട്ഠതി, പരിസമജ്ഝേ ഏകസുത്തം വാ ജാതകം വാ കഥേതും വാ വാചേതും വാ ന സക്കോതി, അയം ന സുതധരോ നാമ. യസ്സ പന ഉഗ്ഗഹിതം ബുദ്ധവചനം ഉഗ്ഗഹിതകാലസദിസമേവ ഹോതി, ദസപി വീസതിപി വസ്സാനി സജ്ഝായം അകരോന്തസ്സ നേവ നസ്സതി, അയം സുതധരോ നാമ. സുതസന്നിചയോതി സുതസ്സ സന്നിചയഭൂതോ. യസ്സ ഹി സുതം ഹദയമഞ്ജൂസായ സന്നിചിതം സിലായ ലേഖാ വിയ സുവണ്ണപത്തേ പക്ഖിത്തസീഹവസാ വിയ ച തിട്ഠതി, അയം സുതസന്നിചയോ നാമ. ധാതാതി ധാതാ പഗുണാ. ഏകച്ചസ്സ ഹി ഉഗ്ഗഹിതബുദ്ധവചനം ധാതം പഗുണം നിച്ചലികം ന ഹോതി, ‘‘അസുകം സുത്തം വാ ജാതകം വാ കഥേഹീ’’തി വുത്തേ ‘‘സജ്ഝായിത്വാ സംസന്ദിത്വാ സമനുഗ്ഗാഹിത്വാ ജാനിസ്സാമീ’’തി വദതി. ഏകച്ചസ്സ ധാതം പഗുണം ഭവങ്ഗസോതസദിസം ഹോതി, ‘‘അസുകം സുത്തം വാ ജാതകം വാ കഥേഹീ’’തി വുത്തേ ഉദ്ധരിത്വാ തമേവ കഥേതി. തം സന്ധായ വുത്തം ‘‘ധാതാ’’തി. വചസാ പരിചിതാതി സുത്തദസക-വഗ്ഗദസകപണ്ണാസദസകവസേന വാചായ സജ്ഝായിതാ. മനസാനുപേക്ഖിതാതി ചിത്തേന അനുപേക്ഖിതാ. യസ്സ വാചായ സജ്ഝായിതം ബുദ്ധവചനം മനസാ ചിന്തേന്തസ്സ തത്ഥ തത്ഥ പാകടം ഹോതി, മഹാദീപം ജാലേത്വാ ഠിതസ്സ രൂപഗതം വിയ പഞ്ഞായതി, തം സന്ധായേതം വുത്തം. ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാതി അത്ഥതോ ച കാരണതോ ച പഞ്ഞായ സുപ്പടിവിദ്ധാ.

ആഭിചേതസികാനന്തി അഭിചേതോതി അഭിക്കന്തം വിസുദ്ധം ചിത്തം വുച്ചതി, അധിചിത്തം വാ, അഭിചേതസി ജാതാനി ആഭിചേതസികാനി, അഭിചേതോസന്നിസ്സിതാനീതി വാ ആഭിചേതസികാനി. ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനന്തി ദിട്ഠധമ്മേ സുഖവിഹാരാനം. ദിട്ഠധമ്മോതി പച്ചക്ഖോ അത്തഭാവോ വുച്ചതി, തത്ഥ സുഖവിഹാരഭൂതാനന്തി അത്ഥോ. രൂപാവചരജ്ഝാനാനമേതം അധിവചനം. താനി ഹി അപ്പേത്വാ നിസിന്നാ ഝായിനോ ഇമസ്മിംയേവ അത്തഭാവേ അസംകിലിട്ഠനേക്ഖമ്മസുഖം വിന്ദന്തി, തസ്മാ ‘‘ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനീ’’തി വുച്ചതി. നികാമലാഭീതി നികാമേന ലാഭീ, അത്തനോ ഇച്ഛാവസേന ലാഭീ, ഇച്ഛിതിച്ഛിതക്ഖണേ സമാപജ്ജിതും സമത്ഥോതി വുത്തം ഹോതി. അകിച്ഛലാഭീതി സുഖേനേവ പച്ചനീകധമ്മേ വിക്ഖമ്ഭേത്വാ സമാപജ്ജിതും സമത്ഥോതി വുത്തം ഹോതി. അകസിരലാഭീതി അകസിരാനം ലാഭീ വിപുലാനം, യഥാപരിച്ഛേദേന വുട്ഠാതും സമത്ഥോതി വുത്തം ഹോതി. ഏകച്ചോ ഹി ലാഭീയേവ ഹോതി, ന പന ഇച്ഛിതിച്ഛിതക്ഖണേ സക്കോതി സമാപജ്ജിതും. ഏകച്ചോ സക്കോതി തഥാസമാപജ്ജിതും, പാരിപന്ഥികേ ച പന കിച്ഛേന വിക്ഖമ്ഭേതി. ഏകച്ചോ തഥാ ച സമാപജ്ജതി, പാരിപന്ഥികേ ച അകിച്ഛേനേവ വിക്ഖമ്ഭേതി, ന സക്കോതി നാളികയന്തം വിയ യഥാപരിച്ഛേദേയേവ വുട്ഠാതും. യസ്സ പന അയം തിവിധാപി സമ്പദാ അത്ഥി, സോ ‘‘അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ’’തി വുച്ചതി. ആസവാനം ഖയാതിആദീനി വുത്തത്ഥാനേവ. ഏവമിധ സീലമ്പി ബാഹുസച്ചമ്പി ഖീണാസവസ്സേവ സീലം ബാഹുസച്ചഞ്ച, ഝാനാനിപി ഖീണാസവസ്സേവ വളഞ്ജനകജ്ഝാനാനി കഥിതാനി. ‘‘ആസവാനം ഖയാ’’തിആദീഹി പന അരഹത്തം കഥിതം. ഫലേന ചേത്ഥ മഗ്ഗകിച്ചം പകാസിതന്തി വേദിതബ്ബം.

ഉദ്ധതേനാതി ഉദ്ധച്ചസഹഗതേന. സമ്ഫന്തി പലാപകഥം. അസമാഹിതസങ്കപ്പോതി അട്ഠപിതസങ്കപ്പോ. മഗോതി മഗസദിസോ. ആരാതി ദൂരേ. ഥാവരേയ്യമ്ഹാതി ഥാവരഭാവതോ. പാപദിട്ഠീതി ലാമകദിട്ഠി. അനാദരോതി ആദരരഹിതോ. സുതവാതി സുതേന ഉപഗതോ. പടിഭാനവാതി ദുവിധേന പടിഭാനേന സമന്നാഗതോ. പഞ്ഞായത്ഥം വിപസ്സതീതി സഹവിപസ്സനായ മഗ്ഗപഞ്ഞായ ചതുന്നം സച്ചാനം അത്ഥം വിനിവിജ്ഝിത്വാ പസ്സതി. പാരഗൂ സബ്ബധമ്മാനന്തി സബ്ബേസം ഖന്ധാദിധമ്മാനം പാരം ഗതോ, അഭിഞ്ഞാപാരഗൂ, പരിഞ്ഞാപാരഗൂ, പഹാനപാരഗൂ, ഭാവനാപാരഗൂ, സച്ഛികിരിയാപാരഗൂ, സമാപത്തിപാരഗൂതി ഏവം ഛബ്ബിധേന പാരഗമനേന സബ്ബധമ്മാനം പാരം പരിയോസാനം ഗതോ. അഖിലോതി രാഗഖിലാദിവിരഹിതോ. പടിഭാനവാതി ദുവിധേനേവ പടിഭാനേന സമന്നാഗതോ. ബ്രഹ്മചരിയസ്സ കേവലീതി സകലബ്രഹ്മചരിയോ. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.